HomeRubriekenPeilingItem
voetnoot

Peiling

Ruime fysieke bibliotheken blijven nodig in het digitale tijdperk

Sinds 24 oktober 2011 heeft Stuttgart een nieuwe centrale bibliotheek die aanmerkelijk groter is dan de oude vestiging. Het vloeroppervlak nam toe van circa 6400 naar 20.225 m2.' Een van de punten van kritiek op het omstreden nieuwbouwproject is dan ook dat in het digitale tijdperk zo’n grote bibliotheek niet meer nodig is. 

In Bibliotheekblad 3, 2012 zegt directeur Ingrid Bussmann daarover:

'In onze opvatting is de bibliotheek een fysieke plek waar kennis wordt uitgewisseld. We hebben ons zeer intensief beziggehouden met de vraag: wat is de toekomst van de bibliotheek? In mijn ogen zijn bibliotheken de enige plek in een gemeenschap die voor iedereen op elk moment vrij toegankelijk is. Ik ben ervan overtuigd dat de mensen behoefte hebben aan zo'n plek. In een tijdperk van toenemende individualisering zoeken mensen naar verdieping, verbinding, vertrouwelijkheid. De bibliotheek is zo'n betrouwbare plek waar men anderen treffen kan, waar men leren kan. (…) Ik ben ervan overtuigd dat die behoefte blijft bestaan, hoe de digitale wereld zich ook verder ontwikkelt. Die hang naar sociale cohesie leidt er bijvoorbeeld toe dat we hier meer en meer workshops en andere activiteiten aanbieden. De bibliotheek is meer dan een verzamelplaats van informatie. Daarom zal zij zeker overleven.'

Hoe denkt u hierover? Om u op weg te helpen uw mening te vormen hieronder drie reacties van deskundigen.

Huub Leenen, directeur Bibliotheek Spijkenisse:
‘Op 20 april aanstaande openen wij de deuren van onze nieuwe Boekenberg. Bij de brief aan onze architect MVRDV hebben wij destijds verwezen naar de door en voor Stuttgart ontwikkelde filosofie, ook al zijn onze schaal en opdracht zeer verschillend.
Ik ben ook zeer benieuwd naar het eindresultaat in Stuttgart, om onze uitwerking op basis van verschillende grootheden te kunnen zien.
Voor onze Boekenberg hebben wij gesteld dat er in de snel veranderde digitale wereld nog één constante is: het fysieke boek. Maar wel in een andere rol, en met een andere klantvraag. Datzelfde boek zal bij ons een prominente plaats krijgen, maar vooral ook figureren als decor. Ook wij zien de behoefte aan een fysieke bibliotheek, maar dan wel de bibliotheek als gebouw. Als een plaats van ontmoeting, verdieping en ontwikkeling. En dat mag van mij gerust nog met een boek zijn!’

Kees Hamann, directeur Bibliotheek Vlissingen:
‘Stuttgart bouwt een bibliotheek van de toekomst voor een stadscentrum dat dit ook blijkbaar hard nodig heeft. De reactie van Ingrid Bussmann op de vraag of zo’n grote bibliotheek nog nodig zal zijn in dit digitale tijdperk verbaast mij. Zij is ervan overtuigd dat mensen ook in dit tijdperk behoefte houden aan een vrij toegankelijke plek waar je verbinding en vertrouwelijkheid treft; waar je kunt leren.
Ik wil een heel eind meegaan met die overtuiging, want ook ik zie geen toekomst voor me waarin iedereen individueel thuis voor de computer zit. Maar of voor die behoefte aan ontmoeting een kolos van 20.000 m2 nodig is, betwijfel ik.
De bibliotheek is gebouwd op haar overtuiging dat bibliotheken moeten opkomen voor de toekomst van “het boek” en daar slaat ze mijns inziens de plank mis. Bibliotheken moeten opkomen voor de inhoud van media (en dus niet vooral van boeken, en al zeker niet vooral van gedrukte boeken). Bibliotheken moeten daarnaast opkomen voor de kwaliteit, waarmee mensen kennis nemen van die inhoud (zodat ze ervan kunnen genieten of leren). We moeten al onze expertise aanwenden om te stimuleren dat mensen willen en kunnen lezen en dit gebouw in Stuttgart zal daaraan weinig bijdragen. Nu misschien een beetje, maar over tien jaar heel wat minder. Veel bezoekers zal het trekken, vanuit China, Amerika en Schotland, maar daarvoor bouw je niet. Ik ben bang dat de zalen over twintig jaar nog sterieler zullen overkomen dan nu al het geval is. Tenzij er dan het Museum van het Boek van maken.
Jammer dus dat voor Ingrid Bussmann de interessante reeks artikelen over de oorlog der concepten van Chris Wiersma te laat is gekomen.’

Ria Oudega, directeur Bibliotheek Arnhem:
‘Ik ben het helemaal eens met onze Stuttgarter collega. Ook ik heb die overtuiging. Kijkend naar diverse maatschappelijke ontwikkelingen ben ik er zelfs van overtuigd dat die behoefte er meer en meer zal zijn. Het gaat dan om de behoefte aan een third place (naast je thuis als first place en school/werk als second place), een vrij toegankelijke plaats in het publieke domein waar mensen heen kunnen gaan en verblijven, om zich te ontspannen, te leren, af te spreken met anderen, onderdeel kunnen zijn van de gemeenschap.
Als je het bestaansrecht van de fysieke bibliotheek ter discussie stelt, omdat de digitale mogelijkheden steeds meer toe nemen, dan heb je het volgens mij echt over de bibliotheek als de bekende uitleenfabriek en die opvatting hebben we toch achter ons gelaten? Je doet de huidige functies van de bibliotheek daar heel erg tekort mee. De bibliotheek is én functie én gebouw, een belangrijke plek in de lokale gemeenschap. Het soort plek waar er steeds minder van lijken te zijn.
In Arnhem zien we het in onze vestigingen, waar de bezoekersaantallen blijven toenemen, waar onder meer studenten, scholieren en nu ook bijvoorbeeld de ZZP-ers ondanks al hun digitale mogelijkheden toch bij ons komen en daar hun werk doen, al of niet met eigen laptop. Kennelijk is het een aangename en gewenste plek in de stad.
In onze nieuwe centrale bibliotheek die in de tweede helft van 2013 haar deuren zal openen, wordt uitdrukkelijk rekening gehouden met bovenstaande ontwikkeling, zowel in programmering als in faciliteiten. Het nieuwe gebouw, waar we samen met het Historisch Museum een Erfgoedcentrum realiseren en waar ook het Kunstbedrijf en de Volksuniversiteit hun plek hebben, zal straks dé plek zijn voor informatie, educatie en cultuur in Arnhem. Je kunt er leren op veel verschillende manieren, je kunt je informeren op verschillende manieren, je kunt er werken en je kunt anderen ontmoeten, je kunt je laten inspireren en anderen inspireren en je kunt cultuur(educatie) halen en brengen. Deze mooie combinatie van mogelijkheden en activiteiten, ik vergeet er vast nog enkele, is naar mijn overtuiging sterk verbonden aan een fysiek gebouw, want dat voegt heel duidelijk dimensies toe.’

 

Ruime fysieke bibliotheken blijven nodig in het digitale tijdperk
Eens (108 stemmen)
84%
Oneens (20 stemmen)
16%

Reacties op dit artikel (1)

Rob Vellinga
3-3-2012 12:08
De grootte van een bibliotheek vind ik niet zo'n interessant onderwerp van discussie, die zal sterk afhangen van het beschikbare budget. Wel onderschrijf ik volledig de uitgangspunten van de Duitse mevrouw. Sterker nog, deze heb ik 7 jaar geleden ook geformuleerd en toegepast voor de nieuwbouw in Wassenaar met positieve gevolgen. 

Schrijf een reactie

Naam
E-mailadres (?)
Reactie