HomeRubriekenGastblogsBericht
voetnoot
Het belang van volwassen arbeidsverhoudingen
Henk Strating
19-12-2016
Als er in Nederland een prijs bestond voor de meest volwassen arbeidsverhoudingen aan CAO-tafels ging die vrijwel zeker naar de Openbare Bibliotheken. Die kozen acht jaar geleden voor verbindend onderhandelen. Dat was nodig. Het traditionele onderhandelen, waarbij CAO-partijen tegenover elkaar staan, was een doodlopende weg gebleken. 
Het belang van volwassen arbeidsverhoudingen
Op zoek naar een andere manier van onderhandelen zochten de bibliotheken contact met het toenmalige Nederlands Centrum voor Sociale Innovatie (NCSI). Dat hielp hen om een andere weg in te slaan. De weg van verbindend onderhandelen. Verbindend onderhandelen is gebaseerd op de theorie van de Oostenrijkse professor Friedrich Glasl. Glasl was als internationaal expert op het terrein van onderhandelen en conflictmanagement de afgelopen decennia bij de oplossing van veel grote conflicten overal ter wereld betrokken. Zijn benadering van onderhandelen en het voorkomen en oplossen van conflicten die daaruit kunnen voortvloeien is eenvoudig. Voor onderhandelen zijn minimaal twee partijen nodig, want met jezelf hoef je niet te onderhandelen. En er is altijd sprake van één of meer tegenstellingen, want als je het over alles met elkaar eens bent hoef je ook niet te onderhandelen. Dat betekent dat élke onderhandeling dus met een tegenstelling begint. Per definitie! De vraag is echter, volgens Glasl, hoe partijen daarmee omgaan. Beschouwen ze elkaar vanwege die tegenstelling(en) als tegenstanders of niet? Dat is volgens hem een keuze. Het is namelijk helemaal niet nodig om elkaar in onderhandelingen vanwege bestaande tegenstellingen als tegenstanders te zien en te behandelen. Integendeel. Partijen die hun onderlinge tegenstellingen in onderhandelingen willen oplossen moeten juist met elkaar samenwerken. Dat is de kern van verbindend onderhandelen: de andere partij(en) niet zien en behandelen als tegenstander, maar juist als samenwerkingspartner. Zoals de Japanse honkballer Sadaharu Oh doet, die voor het derde achtereenvolgende jaar de meeste homeruns had geslagen. Toen een journaliste hem vroeg naar zijn geheim zei hij: 'Ik zie de werper van de tegenpartij als mijn partner die ik nodig heb om een homerun te slaan.'

Ik ben als adviseur bij veel CAO-onderhandelingen betrokken en ervaar elke dag het verschil tussen traditionele onderhandelingen, waarin partijen tegenover elkaar staan en verbindende onderhandelingen, waarin partijen samen naar oplossingen zoeken. Partijen bij de CAO Openbare Bibliotheken waren acht jaar geleden de eersten die daarvoor kozen. Inmiddels wordt hun voorbeeld gevolgd door andere sectoren, zoals sport, energiebedrijven, zwembaden, waterschappen, gemeenten en provincies. Maar het is nog steeds de uitzondering op de regel. Lees de berichten over CAO-conflicten in de krant er maar op na. Veel CAO-partijen stappen nog steeds in de valkuil waar Glasl voor waarschuwt, namelijk dat een partij waarmee één of meer tegenstellingen bestaat(n) de tegenstander is, waarmee niet kan worden samengewerkt. Dat geldt overigens niet alleen voor CAO-partijen. Ook bestuurders en ondernemingsraden hebben daar last van. Wanneer ik betrokken word bij het oplossen van problemen in hun relatie blijkt steevast dat de oorzaak ligt in het feit dat ze elkaar als tegenstander en niet als samenwerkingspartner zien en behandelen. Ook dan biedt verbindend onderhandelen vaak de oplossing. Eigenlijk is verbindend onderhandelen de enige manier van onderhandelen die past bij volwassen arbeidsrelaties. Daarin baseren werkgever en medewerker hun arbeidsrelatie niet zozeer op de juridische gezagsrelatie van de één over de ander, maar op wederkerigheid van de één ten opzichte van de ander. De werkgever die de medewerkers nodig heeft én andersom. Daar begint de keuze voor verbindend onderhandelen. Volwassen arbeidsrelaties zijn op den duur ook de enige basis voor verbindende onderhandelingen tussen werkgevers, ondernemingsraden en vakbonden. Als die niet zijn gebaseerd op volwassen arbeidsrelaties tussen werkgevers en medewerkers in afzonderlijke organisaties zullen hun vertegenwoordigers elkaar vroeg of laat ook weer als tegenstanders gaan zien en behandelen. Dat geldt ook voor de openbare bibliotheken, zelfs nog na acht jaar.

Henk Strating
Oprichter van HS Arbeidsvoorwaarden en adviseur bij de onderhandelingen over de CAO Openbare Bibliotheken 


Print deze pagina

Reacties op dit artikel (0)

Er zijn nog geen reacties.

Schrijf een reactie

Naam
E-mailadres (?)
Reactie