HomeRubriekenGastblogsBericht
voetnoot
Analogie
Agnes Klitsie
07-07-2015
Al die mensen die beweren dat de oudere generatie anders denkt dan de jongere generatie, namelijk analoog tegenover digitaal denken moeten het nieuwste boek van Douglas Hofstadter en Emmanuel Sander, Analogie, de kern van ons denken, maar eens lezen. Een jaar geleden schreef ik al eens over de problemen die ik had met het nieuwe indelingsschema PIM en de indeling in werelden in het retailsysteem en dat heeft alles te maken met het feit dat ik/wij allemaal analoog denken. Ik kreeg het advies om eerst maar eens met het systeem te gaan werken en daarna een oordeel te geven. Het volgende betoog is mijn eindconclusie na twee jaar werken met het PIM-systeem.
Analogie
In hun boek zetten Hofstadter en Sander uiteen dat het menselijk vermogen tot het maken van analogieën*, het zoeken naar overeenkomsten, aan de basis ligt van onze begripscategorieën, en hoe die begrippen op hun beurt weer door analogieën worden opgeroepen. Ons denken is gebaseerd op twee geestelijke activiteiten: het vormen van categorieën en het maken van analogieën. Een categorie is geen scherp afgebakend iets in ons (onder)bewustzijn, zoals een paar boeken op een plank in de materiele wereld, maar vormt een ‘pluizig bolletje’ (zoals in de bibliotheekwereld de Aquabrowser) in een virtuele veel-dimensionele taalruimte en heeft overlap met andere aanpalende pluizenbollen. We lopen de hele dag te categoriseren en te analogiseren. Reden genoeg dus om destijds een nieuwe indelingssysteem voor boeken te introduceren op basis van taalbegrippen.

Er zijn enkele PIM-rubrieken die nauwelijks problemen opleveren, zoals de landen- en volkenrubriek, de hobby’s, sport en spel, eten en drinken enzovoort, maar het gaat helemaal fout bij mij (en de meeste klanten) bij geestelijk leven, geschiedenis, Nederland, kunst, wetenschap en techniek, om er maar een paar te noemen. Alles begint te botsen in mijn hoofd (of die van de klant) elke keer als ik een boek uit de kast moet vissen (verveling naast visoenen, geheugen naast geld, Jodenvervolging naast klassieke oudheid, dagelijks leven naast doorgangskampen, het wil maar niet bij elkaar te brengen zijn). Hoe komt dat?

In de loop van ons leven bouwen we alle denkbare categorieën uit, met naast een bekende kern steeds nieuwe aspecten, niet alleen in de breedte maar ook door een toenemende abstractie in de diepte. Door deze geestelijke activiteit gaat het fout met abstractere rubrieken als geestelijk leven, geschiedenis, et cetera. Uit het boek van Hofstadter en Sander blijkt ook dat het proces van analoog abstraheren beter uit de verf komt en met een grotere kans op succes verloopt naarmate zich niet alleen maar in de breedte maar ook in de diepte uitgebreidere categorieën in ons brein bevinden.

De Nederlandse filosoof André Klukhuhn publiceerde op 1 augustus in NRC Handelsblad een artikel naar aanleiding van het boek van Hofstadter en Sander en stelt daarin onder meer: ‘Wat ook zonneklaar uit het betoog naar voren komt is dat het proces van analoog abstraheren beter uit de verf komt en met grotere kans op succes verloopt naarmate zich niet alleen meer, maar ook in de breedte en diepte uitgebreidere categorieën in ons brein bevinden. Hoewel daar tegenwoordig wel anders over wordt gedacht, kan er op dat gebied van jonge mensen nog niet veel worden verwacht, simpelweg omdat ze in verhouding nog maar weinig tijd hebben gehad om te categoriseren, en dus minder te analogiseren en te abstraheren hebben.’

Daarom is het PIM-systeem voor een kleine jeugdbibliotheek uitstekend geschikt, maar niet voor een grote collectie gericht op volwassenen. Ik heb begrepen dat er binnen rubrieken al met grotere containerbegrippen gewerkt gaat worden, zodat niet alles uit elkaar getrokken wordt. Een goed idee. Elke dag krijg ik klachten van klanten, daar moet aan gewerkt worden lijkt me.

Met de werelden zoals die zijn geïntroduceerd in het kader van het retailconcept kan ik inmiddels redelijk leven. Er blijven wat hardnekkige misverstanden zoals brei/haakboeken die gezocht worden bij huis & tuin, elektronicaboeken die gezocht worden bij wetenschap & techniek. De lastigste wereld blijft Kennis & Samenleving, vooral omdat de laatste term zo’n begrip is dat eigenlijk alles kan omvatten.

Agnes Klitsie

* Analogie: gebaseerd op continue waarden, waarbij tussen twee waarden oneindig veel andere waarden zitten. Analoog staat tegenover digitaal waarbij slechts twee waarden mogelijk zijn. In datacommunicatie worden gegevens analoog verzonden en in het modem omgezet in digitale gegevens.



Print deze pagina

Reacties op dit artikel (3)

Wim Keizer
12-7-2015 16:19
Interessante bijdrage, Agnes. Denken over denken.
Heb de PIM-handleiding van NBD Biblion ook eens doorgekeken: http://www.nbdbiblion.nl/sites/nbdbiblion.nl/files/pim7edruk_1.pdf
Hoe ouder, hoe meer categorieën in het brein? Toch "Grijs en wijs" ? ;-)
agnes klitsie
13-7-2015 12:14
 Dag Wim,
dank voor reactie. Ik hoop op een reactie van de PIM afdeling. Agnes

 
Hans van Driel
5-8-2015 12:13
Dit is een boeiende bijdrage waaraan ook het hoger onderwijs wat kan hebben - daar staat analogiseren en abstraheren behoorlijk centraal, m.n. op de universiteit.

Schrijf een reactie

Naam
E-mailadres (?)
Reactie