HomeRubriekenGastblogsBericht
voetnoot
School der beschaving
Marina Polderman
20-11-2014
Denk aan je afkomst, want voor brute onwetendheid
Ben je niet in de wieg gelegd,
Je bent als mens geschapen
Om kennis en uitmuntendheid na te streven
(Dante, De Hel, Canto 26)


Iets van de wereld begrijpen. Ik geloof dat dat de grondslag is van mijn liefde voor de bibliotheek. Je stapt er naar binnen, en altijd stap je er een beetje of soms diep verrijkt naar buiten.
School der beschaving
Omdat je eindelijk de tijd nam om een artikel te lezen in de Groene Amsterdammer waardoor je iets meer snapt van het conflict in het Midden-Oosten. Omdat je dwaalde tussen de kookboeken en nieuwe recepten meenam om uit te proberen. Omdat je struinend tussen de kinderboeken ontdekte dat daar ook pareltjes voor volwassenen tussen zitten. Of omdat je gewoon even stilzat en keek naar de mensen die net als jij ook bezig waren hun geest te verrijken. Soms vergeet ik in de drukte van de dag wat een rijkdom dat toch is.

Als iets me van de voorbije zomer is bijgebleven, dan is het wel het gevoel dat de wereld in brand staat. Politieke onrust, spanningen, conflicten, oorlogen, geweld. Je kon en kunt je er niet aan onttrekken. Dat was in feite al genoeg reden om onrustig te worden, maar mijn onrust werd nog versterkt door de vraag wat wij als openbare bibliotheken daar nu eigenlijk mee doen. Wij, bibliotheekmensen, zijn er om context te bieden bij de collectie. Maar doen we dat eigenlijk wel genoeg als er het op aan komt? We plaatsen boeken en films rondom een thema bij elkaar in onze vestigingen, maar echt diepgaande context bieden, dat gebeurt nog veel te weinig. Terwijl de collectie steeds groter wordt, de wereld onrustiger, en mensen snakken naar duiding, houvast.

Toen onlangs nummer 67 van het tijdschrift Nexus op de deurmat viel met als thema 'School der beschaving' nam mijn onrust nog verder toe. In het prachtige openingswoord van Rob Riemen legt hij uit waarom er voor dit thema gekozen is: 'Het was de jonge Nietzsche die de idee opperde dat zo’n school er zou moeten komen, in de hoop dat die de domheid en het nihilisme zou kunnen stoppen. Later in zijn leven gaf Nietzsche de hoop op, maar wij leven in een tijd waarin we het ons niet kunnen permitteren om dat te doen.' Ik geloof dat Riemen daar gelijk in heeft, we kunnen het ons niet permitteren om die hoop op het geven. 'Stop de domheid', luidt de titel van zijn betoog. Een titel die misschien wat scherp is aangezet, maar Riemen en zijn Nexus Instituut dragen een steentje bij door aan tal van denkers de vraag te stellen: 'Stel, er is een school van beschaving; welk werk zou je daar willen onderwijzen en welke kwaliteiten aan je studenten meegeven?' Het leverde een prachtige bundel op.

Wat kunnen wij als bibliotheken bijdragen aan het idee van zo’n school der beschaving? De tijd dat het genoeg was om onze collecties ter beschikking te stellen is voorbij. We moeten elkaar uitdagen om nog veel meer met de collectie te doen. Mensen bij elkaar brengen en proberen als bibliotheek een gids te zijn in verwarrende tijden die om duiding vragen.

Zullen we daarom die vraag van Riemen ook eens in onze openbare bibliotheken gaan stellen? Mensen uitnodigen om te vertellen over het werk dat zij zouden onderwijzen aan een school van beschaving en daar met elkaar over in gesprek gaan? Om misschien iets meer te begrijpen van wat er allemaal in de wereld gebeurt? De onrust in de wereld nemen we er niet mee weg, maar de onrust in onze geest misschien een klein beetje. En dat lijkt me al een grote winst. Dante zal vanaf boven tevreden toekijken.

Marina Polderman


Print deze pagina

Reacties op dit artikel (0)

Er zijn nog geen reacties.

Schrijf een reactie

Naam
E-mailadres (?)
Reactie