HomeRubriekenGastblogsBericht
voetnoot
Het glas is halfvol (niet meer a.u.b - 1)
Wim Keizer
15-10-2014
Of het nu gaat om de Stelselwet (geen verplichting voor gemeenten bibliotheken in stand te houden, geen sancties op overtreden van bepalingen die er wel in staan) of de e-bookcampagne (gooi de boeken maar weg), we moeten van de officiële instanties in het vak altijd denken dat het glas halfvol is. Want als je denkt dat het glas halfleeg is, ben je niet optimistisch genoeg.
Het glas is halfvol (niet meer a.u.b - 1)
Iedereen weet en voelt dat de komst van de landelijke digitale bibliotheek, in combinatie met de onttrekking van gelden uit het gemeentefonds voor e-content, leidend tot verder gemeentelijke bezuinigingen, de fysieke bibliotheken in ernstige mate aantast. Het betaalde personeelsbestand gaat hard naar beneden (volgens de CBS-cijfers waren er in 2008 9110 personeelsleden en in 2012 7870 – helaas staat 2013 er nog niet bij). Maar: het glas is halfvol, de digitale bibliotheek gaat met veel minder personeel een hoge vlucht nemen. De e-bookcampagne heeft het er al ingepeperd door voordelen van e-books flink te benadrukken. En verder liggen er voor fysieke bibliotheken veel mooie uitdagingen in het sociale domein. Waar zouden ze zijn zonder laaggeletterdheid?

Eind jaren negentig en begin jaren nul had ik in het personeelsblad van ProBiblio een taalrubriekje ‘Niet meer a.u.b.’. Daarin behandelde ik woorden en uitdrukkingen die dermate vaak gebruikt werden dat het volkomen versleten clichés geworden waren, waar ik schoon genoeg van had gekregen. Dat is nu het geval met ‘het glas is halfvol’ en andere uitdrukkingen die alsmaar klakkeloos herhaald worden. Ik ga die rubriek van tijd tot tijd hervatten als gastblog.

Deze eerste keer dan maar eens over dat halfvolle glas.
Veel interessanter dan de vraag of het glas halfvol of halfleeg is, vind ik de vraag waar het glas naartoe gaat. Wordt een halfvol/halfleeg glas leger of voller? Wat klinkt waarschijnlijker: ‘het glas is nog halfvol en al halfleeg’, of ‘het glas is nog halfleeg en al halfvol’? Ik denk het eerste en zal uitleggen waarom.

Bij mij thuis wordt het halfvolle/halflege theeglas meestal eerst leeg. Dan wordt het doorgaans één of twee keer gevuld en daarna, als de thee voldoende is afgekoeld, weer leeggedronken, Vervolgens via de afwasmachine een hele tijd leeg weggezet. Hetzelfde geldt voor m’n bierglas. Het nog halfvolle en al halflege glas wordt snel leger om het bier niet te laten verschralen. Daarna kan het nog een keer weer vol worden met de bedoeling het leeg te maken. Vervolgens blijft het een hele tijd schoon en leeg in de kast staan. Kortom, de glazen zijn veel langer leeg dan vol. Maar niet getreurd: na elk leeg glas komt er wel een keer weer een vol glas.

Naast de vraag waar het glas naartoe gaat, is ook belangrijk waar het glas eindigt. Daarbij moet ik heel erg denken aan ‘Het grote gebeuren’ van Belcampo, één van de mooiste verhalen uit de Nederlandse literatuur. In dit krachtige verhaal vertelt Belcampo hoe het Laatste Oordeel uitpakt in het Twentse stadje Rijssen. Engelen bepalen wie er naar de hemel en duivels wie er naar de hel gaan. Door zich als duivel te verkleden, weet Belcampo het oordeel over hemzelf nog even uit te stellen, maar als hij z’n duivelspakje uittrekt, voeren engelen hem jubelend naar de hemel, in tegenstelling tot menig vrome stadsbewoner.

Hij begint het verhaal met op te merken dat het leven in Rijssen een beetje saai was. Belcampo: ‘Het best vindt dit zijn uitdrukking in het antwoord, dat sinds onheugelijke tijden de Rijssenaren geven op de vraag hoe het er mee gaat: och wat za'k oe zeng, de bokse wier an en de bokse wier oet. Dat betekent zoveel als: het leven gaat zijn sukkelgang. Maar zou het nu altijd zo door moeten gaan met die bokse? Zou het niet één keer komen: an en nooit meer oet of oet en nooit meer an?’

Kijk, zo is het ook met dat halfvolle/halflege glas. Zou het niet één keer komen: vol en nooit meer leeg of leeg en nooit meer vol? Aangezien de glazen veel langer leeg dan vol zijn, lijkt me de kans dat bij het Laatste Oordeel de glazen leeg zijn aanzienlijk groter dan dat ze net vol of halfvol/halfleeg zijn. En we zullen wel zien welke typen bibliotheken dan nog helemaal vol, halfvol/halfleeg of helemaal leeg zijn. Maar ik hoop dat we, tot het zover is, ophouden met die halfheid: doe dingen nou eens helemaal goed of, als dat niet wil lukken, liever maar niet. Weg met dat halfvolle/halflege glas!

Wim Keizer


Print deze pagina

Reacties op dit artikel (4)

Erna Winters
17-10-2014 13:45
Leuke column Wim. Ben benieuwd naar andere loze kreten. Leuk thema! Agnes \klitsie
Wim Keizer
17-10-2014 14:18
Is Agnes een pseudoniem van Erna of andersom?
Tekent Agnes namens Erna?
Of plaatst Erna deze reactie namens Agnes?

Hoe dan ook, bedankt, het laatste papieren nummer van Bibliotheekblad (oktober) is weer een bron van inspiratie! Kunnen we toekomstbestendig zijn door vraaggestuurd te zijn? Hmm. Lees Jean Christophe Boele van Hensbroek van Lemniscaat hierover.
Irene Annegarn
20-10-2014 14:38
Of Agnes plaatste de reactie via de inlog van Erna.
Wim Keizer
20-11-2014 11:44
Aanvulling:
Inmiddels heeft het CBS ook de cijfers over 2013 gepubliceerd: http://statline.cbs.nl/StatWeb/publication/?VW=T&DM=SLNL&PA=70763NED&D1=a&D2=a&HD=121101-0951&HDR=T&STB=G1
In 2013 waren er 6695 personeelsleden werkzaam in openbare bibliotheken. Dat is 1175 minder dan in 2012, toen het er nog 7870 waren. Ten opzichte van het ‘topjaar’ 2008, met 9110 personeelsleden, heeft er zich in vijf jaar tijds een daling voorgedaan met 2415 personeelsleden, ofwel 26,5 %.
Ten opzichte van 2008 (glas vol) is het glas dus nog net niet meer helemaal voor driekwart vol.
Je kunt ook kijken naar arbeidsjaren. In 2009 waren dat er 5220 en in 2013 4003. Dus 1217 minder minder, ofwel 23,3%. Glas nog net iets meer dan driekwart vol ;-)

Schrijf een reactie

Naam
E-mailadres (?)
Reactie