HomeRubriekenGastblogsBericht
voetnoot
Aandachtig
Marina Polderman
07-03-2013
Wat kan fictie ons vertellen over het echte leven? Kan filosofie je helpen een beter mens te worden, of is literatuur daarvoor meer geschikt? Kan literatuur ons leren goed te leren? Deze vragen stonden deze maand centraal in het Filosofisch Café Nijmegen. Het was een prachtige avond. 
Aandachtig
Hoogleraar Edith Brugmans vertelde bevlogen over de Britse filosofe en schrijfster Iris Murdoch. En omdat ik nog nooit iets van Murdoch heb gelezen, was het voor mij allereerst een boeiende kennismaking met haar ideeën. Het leven als morele pelgrimage, waarin de ‘morele vervolmaking’ centraal staat. Het streven naar het ultieme goede. Dat is de onderliggende (moralistische!) visie van haar literatuur en filosofie. Wat die morele vervolmaking volgens Murdoch dan inhoudt? Brugmans: ‘Proberen zo aandachtig mogelijk op de ander gericht te zijn. Proberen om los te komen van de zelfgerichtheid. Aandachtig en met liefde de ander zien.’ Het zijn korte zinnetjes die ik ondanks het halfduister van het café toch nog kon noteren. Want wat is dat een visie die me uit het hart is gegrepen! En waarom was ik nooit eerder met het werk van Murdoch in aanraking gekomen? Ik besloot vast en zeker een inhaalslag te gaan maken. Al weet ik nog niet met welke van haar 26 romans te beginnen.

De volgende ochtend heb ik in de bibliotheek in Oss een gesprek als verhalencoach. In mijn achterhoofd schuilt nog dat mooie zinnetje ‘proberen zo aandachtig mogelijk op de ander gericht te zijn’. Ik realiseer me dat dat eigenlijk is waar het verhalencoachproject om draait.  
De afgelopen weken voerde ik als verhalencoach meerdere gesprekken met uiteenlopende bibliotheek‘klanten’. En elke keer ben ik na afloop weer enthousiast. Want door zo’n persoonlijk gesprek leer je de mensen die in je bibliotheek komen écht kennen. Het zijn gesprekken over boeken en films die mensen raken en samen probeer je te ontdekken waarom dat zo is. En elk gesprek is compleet anders, maar altijd staat de aandacht voor de ander centraal. Een van de eerste gesprekken die ik voerde, was met een jongen die wil leren om de vele ‘personages’ te beschrijven die hij tegenkomt bij de reïntegratiebedrijven waar hij werkt. Hij is op zoek naar romans van schrijvers die daar goed in zijn, het beschrijven van mensen op de werkvloer. Een ander gesprek heb ik met een mevrouw die in verhalen op zoek is naar hoe mensen omgaan met ziekte, als je daar onverwachts door getroffen wordt. En dan het liefst vanuit verschillende perspectieven belicht. Een volgende mevrouw is onder meer geïnteresseerd in romans waarin filosofie verweven zit en in de Benedictijnse spiritualiteit.

Deze ochtend vertelt een mevrouw me dat ze op zoek is naar verhalen die haar iets kunnen leren. Ze wil geïnspireerd worden, door psychologische romans die haar aan het nadenken zetten. En ze heeft bovendien een voorkeur voor verhalen die zich afspelen op eilanden. Vanwege de geïsoleerdheid ervan. Ik check of ze Iris Murdoch kent, maar behalve de film over het einde van haar leven heeft ze nooit iets van haar gelezen. Ik vertel haar kort over wat ik de avond ervoor gehoord heb. Het interesseert haar en ik beloof een titel in het advies te zullen zetten. En nu maar hopen dat een van die 26 romans van Murdoch zich op een eiland afspeelt.

De blije gezichten van de mensen als ze het advies - dat ze persoonlijk ontvangen - toegelicht krijgen zijn me nu al goud waard. Veel mensen gaan gelijk een of enkele titels uit het advies lenen. Dat zijn voor mij die kleine momenten van bibliogeluk. Dit is bibliotheekwerk waar weer echt de inhoud centraal staat, met aandacht voor de collectie. En bovenal de aandacht voor de mens. De mens achter het bibliotheekpasje, met een persoonlijk verhaal, met een eigen levensgeschiedenis. Ik realiseer me dat het aandachtig luisteren naar en aandacht geven aan de ander inderdaad wel eens die morele vervolmaking zou kunnen brengen waar Murdoch het over had.

Marina Polderman


Print deze pagina

Reacties op dit artikel (2)

agnes klitsie
8-3-2013 12:55
Dag Marina,
je moet ook zeker The sea, the sea lezen van Murdoch. En ik zeg altijd, alles wat je over het leven moet weten is te viinden bij de Russen, De gebroeders Karamazov (Dostojevski),  de drie zusters  (Tsjechov), Tolstoi (De dood van Ivan Iljits).  Effectiever dan jarenlang psychologie studeren. En achter een balie staan van een bibliotheek is ook een goede leerschool. Agnes
Marina
8-3-2013 16:23
Dank je wel Agnes, helemaal mooi zou het zijn als bij de studie psychologie een vak bestond waarin de wijsheid van de roman werd besproken! Groet, Marina

Schrijf een reactie

Naam
E-mailadres (?)
Reactie