HomeRubriekenGastblogsBericht
voetnoot
Concentratie
Marina Polderman
02-10-2012
Sinds vorige maand zit ik op taalcursus. Op Kroatische les om precies te zijn. Al jaren wilde ik de taal van mijn schoonfamilie, afkomstig uit het voormalig Joegoslavië, leren. Ik deed al eerder voorzichtige pogingen. Leende taal-dvd’s in de bibliotheek, schafte een woordenboek aan, deed een poging met wat zelfstudiemateriaal. Maar het schoot me toch te weinig op. Ik bleef te veel hangen (en vooral denken) in het Nederlands en had behoefte aan ‘een stok achter de deur’. En aan ‘medestanders’, die zich net als mij door die lastige Slavische taal probeerden te ploeteren. Ik vond een fantastische lerares (dat werd na enkele lessen al duidelijk) en gemotiveerde medecursisten. En zo zitten we op dinsdagavond te worstelen, met de zeven naamvallen, met de soms lastige uitspraak, en met de (soms minieme) verschillen tussen het Kroatisch en het Servisch 
Concentratie
Die avonden zijn me nu al goud waard. Niet alleen omdat ik er de taal leer, maar bovenal ook omdat het zo heerlijk is om een paar uur geconcentreerd bezig te zijn. Zonder concentratie lukt het niet. Je moet je echt overgeven aan de taal, je volledige focussen, op die woordjes en zinnen die je voor je hebt.

Concentratie. Het lijkt een schaars goed te worden in de alledaagse wereld. Het lijkt wel of we met z’n allen steeds minder geconcentreerd ergens mee bezig kunnen zijn. Die voortdurende afleidingen, ik worstel er zelf ook mee. Writing is 3% talent and 97% not getting distracted by the Internet – las ik laatst op Twitter. Die uitspraak bleef dagenlang in mijn gedachten rondzweven. Want hoe vaak laat ik mezelf niet verleiden tot die afleiding. Ik probeer er hopeloos grip op te krijgen. Ik deed mijn smartphone de deur uit en heb weer een ouderwetse telefoon zonder internet. Ik maak voordat ik de internet-knop op mijn laptop aanraak een briefje met de dingen die ik op dat moment moet doen. Als een soort boodschappenbriefje om maar niet met allerlei onzinnige boodschappen thuis te komen. Toch verzand ik negentig procent van de tijd dan toch weer op sites die ik niet nodig heb en waar ik niet naar op zoek was. Van de schrijver Jonathan Franzen is  bekend dat hij de internettoegang op zijn laptop met lijm (!) ontoegankelijk heeft gemaakt, om maar niet tijdens het schrijven in de verleiding van de afleiding te komen. Zover ben ik nog niet gegaan. Dat een internet-zwerftocht juist ook een enorme dosis creativiteit kan genereren weet iedereen. Je ontdekt van alles en de wereld ligt open. Maar de concentratie lijdt er gigantisch onder. En ik heb de indruk, beter gezegd het sterke vermoeden, dat er velen met mij lijden.

Het zoeken en (terug)vinden van concentratie. Daar zie ik een belangrijke rol voor de bibliotheek in weggelegd. We hoeven geen stiltepaleizen meer te worden (al was ik vorig jaar onaangenaam verrast toen ik in een middelgrote stadsbibliotheek muziek hoorde alsof het een winkel was). Maar wel: mensen toerusten om goed te leren omgaan met de voortdurende afleidingen waaraan we worden blootgesteld. Lezen, een van de pijlers waarop de bibliotheek rust, is een activiteit die een voortdurende inspanning vraagt. Hoe leren we ons weer te concentreren op een heel boek? Hoe leren we weer goed te lezen, in plaats van te scannen en te scrollen? Hoe vinden we weer de rust van de concentratie? In het artikel “Embracing the Shhhhhtereotype’ stelt bibliothecaris Steven Bernstein precies dit onderwerp aan de orde. Hij refereert aan het onlangs verschenen rapport Restoring Contemplation: How Disconnecting Bolsters the Knowlegde Economy (PDF) van de American Library Association. De schrijfster ervan doet een aantal gemotiveerde aanbevelingen aan bibliotheken, zoals ‘provide disconnected spaces’, ‘create contemplative resource centers’, ‘encourage discussion around issues of connectivity’ en ‘teach “connection management” or “focus techniques”’.

Ik zie hier echt een belangrijke en snel op te pakken taak voor bibliotheken weggelegd. En natuurlijk ben ik benieuwd welke bibliotheken al bezig zijn met deze thema’s. Worden er al ergens cursussen of bijeenkomsten georganiseerd rondom Hoe leer ik me weer concentreren? Hoe leer ik weer (goed) lezen? Hoe leer ik me weer te concentreren op een heel boek? Hoe kom ik af van het scrollen en scannen? Als we het niet te zwaar, maar juist met een beetje humor brengen (Durft u de uitdaging aan? Tien weken lang één avond in de week uw telefoon uitzetten en weer op zoek gaan naar concentratie? De bibliotheek daagt u uit! Leer uzelf weer te concentreren.), dan denk ik dat we een belangrijke bijdrage aan dit maatschappelijke thema kunnen leveren. We moeten er echt mee aan de slag, ik zie het bijna als onze bibliotheekplicht. In de tussentijd ga ik zelf ook hard mijn best doen. Om me weer beter te leren concentreren. 'Koncentrirati', op z’n Kroatisch. De bibliotheek als plaats van en voor ‘koncentracija’. Daar moesten we ons maar eens op gaan richten.

Marina Polderman


Print deze pagina

Reacties op dit artikel (3)

Tryntsje van Vessem
7-10-2012 22:31
hallo Marina, ik heb me enkele dagen niet laten verleiden de google reader te openen, omdat ik dan zeker weet, dat ik dan weer (veel te) lang van het ene naar het andere bericht ga en daarmee veel tijd kwijt ben. daarom ook, reageer ik nu pas (5 dagen later) op je blog... toch had ik een heleboel nieuws niet willen missen, maar toegegeven, een heleboel ook wel.
Wim Keizer
11-10-2012 21:35
Het treft me, Marina, dat je hier Jonathan Franzen aanhaalt.
Vorig jaar citeerde ik hem uit Humo in m'n gastblog van 1 juli:
De onvrede die ik voel [over sociale media], vond ik goed verwoord door Jonathan Franzen in een interview met m’n lijfblad Humo: 'De laatste vijftien jaar zijn we zo overstelpt met allerlei nieuwe technologieën dat het verleidelijk is te denken dat de mens uit de oude wereld valt, zoals je van een klif valt, en dat hij, als hij daar beneden te pletter is geslagen, er compleet anders uitziet. Maar de mens kan tegen een stoot: mensen blijven mensen, ongeacht de technologische vooruitgang. Zoals wel vaker in de geschiedenis zal er een reactie op gang komen. Heel die technologische revolutie voelt niet langer aan als de radicaal bevredigende omwenteling die ons beloofd was, maar als een onplezierige, onbevredigende dwang en afleiding. Een deel van de bevolking is het vandaag al zat en roept: “Genoeg!” En als wij er intussen in slagen genoeg talenten aan te trekken die romans blijven schrijven, zal er zeker publiek zijn voor een ander soort ervaring – "het rustige alternatief" noem ik het graag,' aldus Franzen. Hij voegt er aan toe dat de meeste serieuze lezers die hij kent boeken lezen, geen e-boeken. 'Op zo’n leesschermpje kan je alles laten verschijnen, en zo stel je alles gelijk. Het lijkt wel de apotheose van het postmodernisme. Maar als alles gelijk is, is er niks dat er nog echt toe doet.'

Marina
4-11-2012 18:51

Tryntsje, Wim: een verlate dank voor jullie reacties. Afgelopen vrijdag was het programma Pavlov gewijd aan concentratievermogen en het schrijfproces. Schrijver Peter Buwalda wordt daarin uitgebreid 'getest' op concentratie... de moeite van het kijken waard! Zie http://www.wetenschap24.nl/programmas/pavlov/tv/afleveringen/seizoen-4/Peter-Buwalda.html

Schrijf een reactie

Naam
E-mailadres (?)
Reactie