HomeRubriekenGastblogsBericht
voetnoot
Hoeveel subsidiëren overheden precies?
Wim Keizer
02-04-2011
Hoeveel subsidie verstrekken gemeenten, provincies en rijk eigenlijk precies aan het openbare bibliotheekwerk? Het blijkt lastig te zijn daar achter te komen. Is er niet een landelijke instantie die het eens in kaart kan brengen, een soort betrouwbare ‘nulmeting’ met het oog op de bezuinigingen? Iets voor het SIOB misschien, bedoeld om wetenschappelijk voor ons bezig te zijn, zonder zich te laten leiden door de hectiek van alledag (getjilp, gekwetter, gekwek en gekwaak). Zou het kunnen passen in het vervolgonderzoek naar gemeentelijke bezuinigingen dat het SIOB door Johanna Kasperkovitz wil laten uitvoeren?
Hoeveel subsidiëren overheden precies?
Globaal is vaak gemeld: gemeenten circa € 500 miljoen, provincies circa € 50 miljoen en OCW circa € 26 miljoen (bestaande uit € 5,9 miljoen besteltakengeld aan het SIOB (exclusief € 9,6 miljoen voor leesgehandicapten, het vroegere blindenbibliotheekwerk) en € 20 miljoen enveloppegelden (innnovatiegelden), waar ook € 1,5 miljoen voor Kunst van Lezen inzit. Samen van het rijk dus € 26 miljoen exclusief leesgehandicapten en bijna € 36 miljoen inclusief leesgehandicapten.

‘De hoogte van de subsidie liep volgens CBS-gegevens de afgelopen jaren steeds op, van € 402 miljoen in 2008 tot € 422 miljoen in 2009’. Dat zegt de VNG in haar brief van 1 maart 2011 over wetgeving aan staatssecretaris Halbe Zijlstra van OCW.
Zijlstra zelf zegt in een brief aan de Tweede Kamer d.d. 2 maart 2011 (beantwoording vragen SP-Kamerlid Jasper van Dijk over de bezuinigingen): ‘In 2009 besteedden de drie overheden gezamenlijk € 530 miljoen aan het bibliotheekwerk. Dit bedrag is als volgt opgebouwd: gemeenten circa € 450 miljoen, provincies circa € 40 miljoen en rijksoverheid circa € 40 miljoen.’

CBS-cijfers bruto
In 2009 heb ik geïnventariseerd hoeveel subsidie de Noord- en Zuid-Hollandse openbare bibliotheken van hun gemeenten daadwerkelijk in handen kregen - door het ze zelf te vragen - nadat gebleken was dat de CBS-cijfers te hoog waren (in sommige gevallen aanzienlijk). Het bleek dat gemeenten aan het CBS hun eigen begrotingscijfers doorgeven, maar daar zitten ook overheadkosten bij en kosten van ambtenaren. Bij de subsidies van gemeenten is een extra probleem om de hoogte nauwkeurig te bepalen dat er soms verborgen huisvestingssubsidies zijn (kosten die in het geheel niet of tegen lage huur in rekening worden gebracht), maar soms juist ook onevenredig hoge huisvestingslasten. (Vandaar vaak de roep: vermeld gemeentelijke subsidiebedragen exclusief huisvesting.)

Greep in provinciefonds?
Wat de provincies betreft, inventariseerde ik in 2010 dat de PSO’s van hun provincies gezamenlijk € 39,9 miljoen in handen kregen. Maar hier en daar zijn er nog wat projectgelden en wellicht ook nog WSF-gelden voor bibliotheken. De wens van de VNG om de WSF te recentraliseren met de desbetreffende gelden erbij zal niet veel opleveren. Zo besloot de provincie Noord-Holland om, ondanks de bijlage in het Bibliotheekcharter over de taakverdeling tussen overheden op collectiegebied, het subsidiegeld voor provinciale collecties (voormalig WSF-geld) ingaand 2011 weg te bezuinigen. In Zuid-Holland is de WSF-subsidie in de jaren negentig al stopgezet. Voor recentralisatie zou dus ‘een greep in het provinciefonds’ nodig zijn. Grepen doen in het provinciefonds is geen nieuwe gedachte (zie Greep-in-provinciefonds?-special van de Nieuwsbrief Nieuw Bibliotheekwerk april 2007), maar ik acht het nog steeds onwaarschijnlijk dat zoiets voor kleine deelterreinen gaat gebeuren. Pas als er een aanzienlijke taakverschuiving van overheden aan de orde is, zou het als onderdeel van iets groters wellicht kunnen geschieden.

Voorspelbaar
Overigens is het opvallend (maar zeer voorspelbaar, gezien de consequente lijn van de VNG) dat de VNG voor de gemeenten zo veel mogelijk individuele vrijheid claimt (geen wetgeving die gemeenten kan binden), maar van de provincies wel verlangt dat die voor alle PSO’s ‘een helder basispakket’ vaststellen. Met de gedachte erbij ‘het bestuurlijk construct’ tegen het licht te houden, daar PSO’s aan schaalvergroting doen.

Wat mij betreft wordt alles voortdurend tegen het licht gehouden en van alle kanten belicht, maar het zou wel heel jammer zijn als de circa € 40 miljoen die provincies bijdragen aan het openbare bibliotheekwerk zou verdwijnen naar de officiële provinciale kerntaken van het regeerakkoord: ruimte, economie en natuur.


Wim Keizer 


Print deze pagina

Reacties op dit artikel (0)

Er zijn nog geen reacties.

Schrijf een reactie

Naam
E-mailadres (?)
Reactie
 

Gerelateerde informatie