HomeRubriekenArtikel
voetnoot

IFLA: tijd voor actie

Eimer Wieldraaijer
03-09-2019
IFLA: tijd voor actie
Een slagschip verandert slechts langzaam van koers, maar op het 85ste World Library and Information Congress in Athene (24-30 augustus 2019) werd in ieder geval de intentie uitgesproken dat de International Federation of Library Associations and Institutions (IFLA) zich, in vergelijking met vroeger, strategisch gezien ingrijpend wil herpositioneren. Motto van het nieuwe beleid: We are IFLA. Ofwel: de macht niet meer aan het bestuur maar aan de basis, en op dat breed gedragen fundament het advocacy-beleid uitbouwen. 
Thema van het IFLA-congres in Griekenland was Dialogue for Change. En aan dialoog was er bepaald geen gebrek tussen de 3636 deelnemers uit 140 landen die naar Athene waren getogen. Stuwende kracht achter het proces om van IFLA een meer inclusieve en participatieve organisatie te maken is Glòria Pérez-Salmerón, bezig aan haar tweede en daarmee laatste jaar als voorzitter van de mondiale bibliotheekfederatie. De preses liet weten: ‘Precies 42 jaar geleden startte ik mijn bibliotheekcarrière in Badalona, een buitenwijk van Barcelona. Ik heb daar ervaren wat het betekent om het publiek te bedienen. Ik leerde inspelen op het lokale nieuws, stond mensen bij die informatie wilden hebben over gezondheidsaspecten en hielp anderen bij het zoeken naar werk. Die job heb ik 25 jaar met veel plezier gedaan. Sindsdien is de wereld erg veranderd, maar het werk in de bibliotheek is in de kern ongewijzigd gebleven.'
Pérez-Salmerón vervolgde: 'Vier jaar geleden werd ik gekozen als president-elect van IFLA. Als thema koos ik: Libraries as Motors of Change. En wie verandering wil bewerkstelligen kan niet zonder dialoog. Geen dialoog van bovenaf, maar van onderaf. Die dialoog hebben we de afgelopen jaren gevoerd. Met als resultaat dat er nu onze gezamenlijke Global Vision ligt, een krachtig statement van bibliotheken over de hele wereld, en een mooie aanzet tot actie in de komende jaren.’ 
 
Voor het samenstellen van de Global Vision roept IFLA sinds vorig jaar iedereen op om zijn of haar gedachten over de betekenis en functie van de bibliotheek in te sturen. Dat resulteerde tot nu toe in meer dan 30.000 reacties en 8500 ideeën. In de Report Summary worden al die reacties en ideeën samengevat onder de noemer: A strong and united library field powering literate, informed and participative societies. De roadmap for the future onderkent tien mogelijkheden om dat doel te bereiken: wij moeten kampioenen van de intellectuele vrijheid zijn, onze rol in het digitale tijdperk updaten, de behoeften van de gemeenschap beter doorgronden en effectievere vormen van dienstverlening ontwikkelen, de technologische ontwikkelingen bijbenen, betere belangenbehartigers inzetten op alle terreinen, stakeholders diepgaander overtuigen van onze waarde en impact, meer samenwerken, eigentijdse structuren en gedragsmodellen omarmen, de toegang tot het werelderfgoed verbeteren en jonge professionals beter in staat stellen om zich in ons vakgebied te ontwikkelen en te profileren.

Gerald Leitner, secretaris-generaal van IFLA: ‘In 2017 begonnen we de uitdagingen en mogelijkheden van bibliotheken nader te verkennen. Dat gebeurde hier, in Athene, de wieg van de democratie. De vele bijdragen vanuit 190 bij de VN aangesloten landen op alle continenten bewijzen dat we als bibliotheken wereldwijd verenigd zijn in onze waarden en doelen. Of het nou gaat om openbare, wetenschappelijke of andere bibliotheken, in wezen beogen we hetzelfde. But we must connect global and local actions effectively. Via workshops en een online platform gaan we de ideeën die ons zijn aangereikt samen met de bibliotheken omzetten in actieplannen. These will allow us to identify how all regions and library types can play their part. With all these ideas IFLA will create a strategy and action plans that will turn our vision into reality: a strong and united library field powering literate, informed and participative societies.

Leitner: ‘IFLA heeft 1474 actieve leden in 149 landen. Maar de VN telt 193 landen. Dus we missen er nog 44. Die willen we de komende jaren ook bij onze organisatie betrekken. Dat willen we bewerkstelligen door nog krachtiger aan de weg te timmeren. De Global Vision is de eerste aanzet in die richting. Die mondiale visie hebben we kunnen ontwikkelen met behulp van een fraaie en langjarige donatie door de Bill and Melinda Gates Foundation. Dit bedrag van dertig miljoen dollar was echt een game changer. Het heeft ons een enorme duw in de rug gegeven. Met als voorlopige uitkomst dat we op basis van de Global Vision de strategische lijn voor de komende vijf jaar hebben kunnen uitzetten.’
 
Vier kernbegrippen dragen de IFLA-strategie 2019-2024: inspire, connect, engage, enable. De marsroute naar het beoogde doel verloopt via vier wegen:
  1. Versterk de mondiale stem van bibliotheken. Waarbij de key initiatives zijn: toon de kracht van bibliotheken door in te spelen op de Sustainable Development Goals van de VN, verwerf een krachtiger positie in internationale organisaties als gewaardeerd partner, werk beter samen om meer te bereiken op het gebied van wetgeving en subsidiëring, en mobiliseer de publieke opinie bij vraagstukken rond open access, intellectuele vrijheid en mensenrechten.
  2. Inspireer en verbeter de professionele praktijk. Aanvliegroutes: produceer, communiceer en distribueer materiaal dat het vak inspireert, ontwikkel hoogwaardige campagnes, ontwerp standaarden die de professionele praktijk funderen en voorzie in tools en infrastructuren die het werk van bibliotheken schragen.
  3. Verbind en versterk het veld, via het aanbieden van eminente mogelijkheden tot face-to-face netwerken en leren, draag bij aan virtueel netwerken en verbinden, versterk het bibliotheekveld op nationaal en regionaal niveau en schep gerichte opleidingsfaciliteiten.
  4. Optimaliseer de IFLA als organisatie. Ofwel: bevorder de financiële continuïteit en stabiliteit op de lange termijn, mobiliseer effectief haar menskracht en netwerken, vergroot en verbreed haar achterban, en verbeter haar zichtbaarheid door voorbeeldig en vernieuwingsgericht te communiceren.

Alles bij elkaar een hele mondvol, en de vraag wat er uiteindelijk van al die ambitieuze en hooggegrepen plannen terechtkomt, lijkt legitiem, maar feit is dat de club die bij menigeen nog steeds bekendstaat als bureaucratische moloch serieus in beweging is gekomen om zich een meer eigentijdse jas aan te meten. Nogmaals Leitner: ‘Het klinkt als een cliché, maar na de eerste twee stappen - visie en strategie - is het tijd voor actie. Wie bang is, wacht de dood. Ik werk al veertig jaar voor bibliotheken en al even lang hoor ik al dat de bibliotheek verdwijnt. Die zwartkijkers hebben gelijk: de bibliotheek zoals we die kennen verdwijnt, maar daarvoor in de plaats komt een bibliotheek die openstaat voor de samenleving en deze op heel veel verschillende manieren verrijkt. De bibliotheek van nu is springlevend.’

Toegegeven, ook op voorgaande congressen werd er hoog van de toren geblazen, maar dat neemt niet weg dat IFLA onder leiding van voorzitter Glòria Pérez-Salmerón (2017-2019) en straks haar opvolgers Christine Mackenzie (2019-2021) en Barbara Lison (2021-2023) daadwerkelijk het pad is ingeslagen naar een meer inclusieve en participatieve organisatie. Een club die een invloedrijke positie wil innemen in het mondiale krachtenveld van politieke en bestuurlijke gremia. En daar kunnen bibliotheken, op nationaal, regionaal en lokaal niveau, enkel hun voordeel mee doen.

Tekst en foto: Eimer Wieldraaijer
 
Library Map of the World
Een mooi initiatief van IFLA is de Library Map of the World. Prestatie-indicatoren, voorbeelden van Sustainable Development Goals, overzichten per land, dit en nog veel meer is te vinden op deze site die een staalkaart is van het wereldwijde bibliotheekwerk en tegelijkertijd kan dienstdoen als steekhoudende advocacy tool.
 



Reacties op dit artikel (0)

Er zijn nog geen reacties.

Schrijf een reactie

Naam
E-mailadres (?)
Reactie
 

Gerelateerde informatie

Gastblog

Een legendarisch duo Jolanda Robben

Batman en Robin, Snip en Snap: er bestaan veel legendarische duo’s. En binnenkort gaat er weer een legendarisch duo de geschiedenisboeken in. De afgelopen negen jaar heb ik rondgestuiterd met mijn collega Wil de Jong-Vermeegen. Knabbel en Babbel… waar ik ging, was zij, en andersom. Ik de... Lees verder