HomeRubriekenArtikel
voetnoot

Nieuwe bibliotheek Oodi Helsinki: ode aan democratie en burgerschap

Bart Janssen
20-12-2018
Nieuwe bibliotheek Oodi Helsinki: ode aan democratie en burgerschap
Scandinavië heeft er sinds kort een nieuwe prestigieuze bibliotheek bij. Op 5 december, de Finse Onafhankelijkheidsdag, opende in Helsinki de nieuwe bibliotheek Oodi haar deuren. Het 98 miljoen kostende gebouw verrees mede ter gelegenheid van de viering van 100 jaar onafhankelijkheid van Finland, na ruim een eeuw overheersing door Rusland.
Het programma van de feestelijke opening van Oodi werd door de bibliotheek zelf omschreven als a ‘unique journey into Finnish culture, nature and communal spirit’ en ‘an origin story of literacy, democracy and, by extension, Oodi’.

Met de nieuwe bibliotheek willen de Finnen een nieuw concept neerzetten, een bibliotheek van de toekomst waar nog wel plaats is voor boeken, maar waar bijvoorbeeld ook ontmoetingsruimtes en opnamestudio’s te vinden zijn, en een ruimte met gameconsoles en 3D-printers om de creativiteit te stimuleren. Oodi hanteert dan ook het motto ‘Not just a library. Your interface to everything.’ Oodi-directeur Anna-Maria Soininvaara: ‘It was clear right at the start that we are creating a completely new library concept. A major part of the services is produced by our partners instead of us.’

Oodi, die overigens niet de centrale bibliotheek Pasila zal vervangen, moet de huiskamer van de stad worden, waarbij elk van de drie verdiepingen een eigen karakter gekregen heeft. De begane grond staat in het teken van de ontmoetingsfunctie, evenementen en horeca, de eerste verdieping kan gezien worden als een ‘urban workshop’ en staat in het teken van een leven lang leren, creativiteit, ‘leren door te doen’, samen projecten uitvoeren of muziek maken en de bovenverdieping wordt ook wel de ‘book heaven’ genoemd, gericht op rust en ontspanning. Op de begane grond vindt de bezoeker onder andere een groot atrium, ontmoetingsruimtes, groepsstudieruimtes, een café-restaurant, een bioscoop en expositieruimte, op de tussenverdieping onder meer studio’s voor muziek en audiovisuele toepassingen, werkplekken en vergaderruimtes, makerspaces, een keuken voor kooklessen, een ‘living lab’ en een ‘media space’, en op de bovenverdieping ruimte voor de boekencollectie, een kinderafdeling, een leeszaal met ‘stille zones’, een café en een dakterras. Oodi herbergt verder Helsinki-Info, een gemeentelijk informatiepunt over zaken als werk, opleidingen en huisvesting dat is verhuisd vanuit het stadhuis, de Europa Experience, een digitale showroom van de Europese Unie, Playground Loru, een ‘public playground’ en een ‘an open meeting place for children and families with children’ en Brygga, een gemeentelijk informatiepunt over stadsontwikkeling en stedelijke projecten waar inwoners feedback aan het stadsbestuur kunnen geven.

Oodi Helsinki 2 Oodi Helsinki 3

Oodi is Fins voor ‘ode’ en de, recht tegenover het parlementsgebouw gelegen, bibliotheek wil ook een ode zijn aan de democratie van het nu honderd jaar onafhankelijke land en aan de sterke Finse traditie waarin scholing en het kweken van burgerschap centraal staan. Oodi als ‘eine Ode an den Bildungsbürger’, zoals het Duitse Der Standard het mooi omschrijft. Burgemeester Jan Vapaavuori van Helsinki zegt over Oodi: ‘Oodi symbolises the core values of our society, such as education, culture, equality and openness. The promotion of these values is especially vital in these times marked by uncertainty. Oodi stands firmly in the defence line of our democracy.’ Nasima Razmyar, de locoburgemeester van Helsinki, noemt de nieuwe bibliotheek in de Duitse Tageszeitung zelfs een ‘Bollwerk gegen Populismus’. Tommi Laitio, hoofd van de afdeling Cultuur en vrije tijd van de gemeente Helsinki, gebruikt in de New York Times gelijkaardige bewoordingen als hij uitlegt dat ‘the building and its expansive technological offerings were partly intended as a bulwark against populism.’ Het New York Times-artikel vervolgt: ‘“This is very much a political project,” Mr. Laitio said, arguing that threats to democracy across the globe in recent years could be explained partly by people’s uncertainty about technological advances. Oodi’s high-tech equipment is intended to counteract those fears. “It allows people to experience the future so it doesn’t feel so intimidating,” he explained. (...) “We often think that things like social cohesion or democracy are just words, but in spaces like these they really come to life,” Mr. Laitio said. “You need some social infrastructure for communities to work. You can’t build them on friendship, or this abstract idea of living together.”’

Oodi Helsinki 4

De nieuwe Finse bibliotheek is tot dusver met lof overladen. Zo spreekt het Duitse Der Standard over ‘eine Bücherei, die das Potenzial hat, in digitalen Zeiten weltweit zum neuen Goldstandard aller öffentlichen Bibliotheken zu werden’. Der Standard noemt Oodi ‘ein Lobgesang auf den Bildungseifer und die Digitalaffinität der nordischen Gesellschaft. Die Formfreude des Gebäudes sorgt dafür, dass es zum neuen Symbol der finnischen Kapitale werden kann. Oodi ist ein schon jetzt beliebtes "Stadthaus für alle Bürger", denen es helfen soll, "sich in der Welt zurechtzufinden’. De Britse Mirror vindt dat Oodi subiet op ‘every bookworm's bucket list’ terecht zou moeten komen. Het Amerikaanse tijdschrift Metropolis noemt Oodi een ‘poetic central library’ met ‘democratic and state-of-the-art facilities for learning, making, playing, and reading’. Metropolis: ‘Yet rather than close libraries, that city’s government [i.c. Helsinki, BJ] is recognizing the social role of the public library beyond words on a page and redefining the library for the 21st century. (...) To this day, libraries across Helsinki are thriving as well-designed social hubs with facilities for social inclusion and progression.’ The New York Times schrijft over Oodi: ‘Given its breadth of services, one might be forgiven for wondering whether Oodi should be considered a library at all. (...) It is an ambitious attempt by one of the most literate and digitally savvy nations in the world to reinvent the library for its population’s future needs'. De Tageszeitung noemt Oodi ‘die Bibliothek der Zukunft, digital und analog zugleich’ en 'ein Konglomerat aus Begegnungs-, Wissens- und Produktionsstätte, verpackt im avantgardistischen Design der ALA-Architekten'.
Oodi zelf meldt ondertussen dat de opening een succes was en dat het massaal toegestroomde publiek de bibliotheek al in de armen gesloten heeft.

Het door het Finse bureau ALA Architects ontworpen gebouw, met een vurenhouten bekleding, veel glas en een opvallend golvend dak, is extreem duurzaam. Bij het ontwerp is bovendien rekening gehouden met het feit dat bibliotheken zich de laatste tijd blijven ontwikkelen en dat dat in de toekomst aanpassingen aan de inrichting van het gebouw noodzakelijk zou kunnen maken. Daarom kunnen de ruimtes eenvoudig aangepast worden aan nieuwe functies. Het gebouw, dat 98 miljoen euro kostte, heeft een vloeroppervlak van 17.000 vierkante meter en biedt onderdak aan een collectie van ongeveer 100.000 boeken. Er worden jaarlijks 2,5 miljoen bezoekers verwacht.

Overigens organiseert Bibliotheekblad in samenwerking met Rogues in mei 2019 een vierdaagse studiereis tijdens welke een bezoek aan Oodi centraal zal staan. Daarnaast staan op het programma onder andere ook nog bezoeken aan twee bibliotheken in Espoo, uitgeroepen tot de Finse ’bibliotheekgemeente’ van het jaar 2018. Er zijn nog enkele plaatsen vrij.



Reacties op dit artikel (0)

Er zijn nog geen reacties.

Schrijf een reactie

Naam
E-mailadres (?)
Reactie
 

Gerelateerde informatie

Gastblog

Weinig zicht op digitale transformatie in de boardrooms Peter van Eijk

Voor mij is digitale transformatie misschien wel de belangrijkste professionele drijfveer. Vanaf halverwege de jaren tachtig heeft ieder project waaraan ik mocht deelnemen, wel op de een of andere manier bijgedragen aan een waardevolle en toekomstbestendige bibliotheek. Met als uiteindelijke doel om de... Lees verder