HomeRubriekenArtikel
voetnoot

Hoe ontmantel je een potentiële splijtzwam?

Eimer Wieldraaijer
08-12-2017
Hoe ontmantel je een potentiële splijtzwam?
Eenvoudig te beantwoorden is de vraag die op het bordje van het bestuur van de Vereniging van Openbare Bibliotheken (VOB) ligt allerminst. In een door elf leden ondertekende brief werd op de algemene ledenvergadering (ALV) van 7 december de volgende kwestie aangesneden: ‘We zijn een ledenvergadering, maar de leden zijn niet gelijkwaardig. We werken met gewogen stemmen. Is het niet raar dat een vereniging van bibliotheken, het instituut dat per definitie staat voor democratische waarden, gelijke kansen voor iedereen, er zelf een ondemocratisch stemsysteem op na houdt? We zijn een soort aandeelhoudersvergadering, wie meer stempunten heeft, heeft meer macht en het meer voor het zeggen. Dat is raar. Wij zijn samen het netwerk, groot en klein. Wij samen bepalen onze uitstraling, ons beleid. Ik gun ons dan ook een systeem waarbij argumenten de doorslag geven, niet de hoeveelheid stempunten die je hebt verzameld. Ik roep ons op om voor een volgende vergadering een voorstel te maken om af te stappen van gewogen stemmen. We moeten naar een systeem van one man/one vote.’ 
Zwartepietendiscussie
Had het VOB bestuur tijdens de vorige ALV nog geprobeerd deze lastige klip tactisch te omzeilen, in Utrecht bleek het veenbrandje nog niet geblust. VOB-voorzitter Marleen Barth: ‘Meer dan vijf leden hebben deze brief ingediend en dan zijn we als bestuur verplicht daar iets mee te doen. Maar dit is wel een complex onderwerp en een potentiële splijtzwam, die veel ellende kan veroorzaken. Vanwege het ingewikkelde karakter van de materie vragen we tijd voor nadere studie om met een gedegen voorstel te komen. Of dat komend voorjaar al het geval zal zijn, is de vraag.’ Jacques Malschaert, directeur van Bibliotheekservice Fryslân en mede-ondertekenaar van de brief: ‘Dit gaat om meer dan een structurele kwestie, dit gaat ook om de cultuur van de vereniging. In dat licht zou ik wat meer spirit in uw reactie verwachten.’ Chris Wiersma, directeur De Nieuwe Bibliotheek (Almere): ‘Ik krijg associaties met de zwartepietendiscussie. Tegen de indieners zou ik willen zeggen: ik vind het niet handig de huidige structuur van de vereniging te framen als ondemocratisch. Ik voel de urgentie van de briefschrijvers niet. Mijn tip: voer de discussie rustig en relativerend.’ Marleen Barth: ‘Ik herhaal, wij zijn bereid er als bestuur goed naar te kijken. Arthur Schellekens (VOB-directeur) en ik zijn erg toegewijd aan het veranderen van de cultuur van de vereniging, en als dit erbij hoort, gaan we daar zeker zorgvuldig mee om.’ Waarmee de gedachten ongewild teruggingen naar Heer Olivier B. Bommel en zijn legendarische uitspraak ‘Tom Poes, verzin een list’, want hoe ontwar je deze gordiaanse knoop tot ieders tevredenheid?

Commissies
Wat wel op brede instemming kon rekenen, was het bestuursvoornemen om binnen de VOB commissies in te stellen die zich tijdelijk of permanent buigen over een onderwerp of thema, en die hierover gevraagd en ongevraagd het bestuur adviseren. Daarmee werd het plan losgelaten dat in de vorige ALV was gelanceerd en dat neerkwam op het verdelen van de leden in secties naar het aantal fte’s dat bij hen werkzaam is (in concreto: een sectie met organisaties met minder dan 10 fte’s, eentje tussen 10 en 20 fte’s, 20 tot 50 fte’s, 50 fte’s of meer, en daarnaast eigen secties voor de POI’s en de multifunctionele organisaties). Dit plan kreeg onvoldoende steun in de gevoerde gesprekken en tijdens de regionale bijeenkomsten. Theo Peeters, directeur Theek 5: ‘Het bestuur heeft goed geluisterd naar de leden. Ik ben blij met dit nieuwe voorstel.’ Zijn standpunt werd gedeeld door de overige aanwezigen. Twee commissies die op korte termijn het licht zullen zien, gaan zich richten op werkgeverszaken (deze commissie zal een langdurig karakter krijgen) en ICT (een van de aandachtspunten betreft de discussie over de totstandkoming van één landelijk bibliotheeksysteem). Ton van Vlimmeren, directeur bibliotheek Utrecht: ‘Ik stel voor dat we nog een derde commissie in het leven roepen, die zich buigt over de vraag wat de agenda van de vereniging is.’

Fuwa-instrument
Ander punt dat aan de orde kwam, was het nieuwe fuwa-instrument (functiewaardering). Vragen die bij de directeuren bleken te leven, zijn onder meer: wat houdt dat nieuwe instrument precies in, wat betekent het voor bibliotheken, zorgt het voor allerhande rompslomp waar niemand op zit te wachten, en – misschien wel het meest prangend van alles – zorgt het voor ‘opwaartse druk’ (extra kosten)? Een aantal directeuren, onder wie Frans Bergfeld van de bibliotheek Waterland, trok hierover aan de bel, maar Theo Kemperman, directeur bibliotheek Rotterdam – de organisatie die al langere tijd tot tevredenheid met het nieuwe fuwa-instrument opereert – nam de kou uit de lucht met zijn mededeling dat de nieuwe werkwijze alles een stuk vereenvoudigt en geenszins lastenverzwarend uitpakt.

Certificeringskader
De begroting en het jaarplan 2018 van de VOB werden door de leden aangenomen. Astrid Vrolijk, directeur bibliotheek Zwolle en voorzitter van de CAO-delegatie, gaf aan dat er met het oog op de nieuwe CAO volgend jaar stappen dienen te worden gezet, terwijl Jan Gommer, directeur bibliotheek Flevoland en voorzitter Stichting Bibliotheekwerk (SBW), uiteenzette dat ook laatstgenoemde club in 2018 een nieuw visietraject ingaat (met het oog op de periode 2019-2023). Nadat Cultuurconnectie (de brancheorganisatie voor cultuureducatie, amateurkunst en volksuniversiteitswerk, die in een belendende zaal vergaderde) eerder die ochtend in Utrecht al unaniem akkoord was gegaan met het nieuwe certificeringskader, zag Willem Camphuis, directeur van de Stichting Certificering Openbare Bibliotheken (SCOB), tot zijn genoegen dat de leden van de VOB even later dat voorbeeld volgden. Hans van Velzen meldde namens de KB Inkoopcommissie dat het beschikbare bedrag in 2018 12 miljoen euro bedraagt en dat het streefcijfer qua aanbod 20.000 e-books is (zijnde de helft van de markt). Van Velzen: ‘Het doet me genoegen te kunnen zeggen dat binnenkort ook Het Financieele Dagblad en de andere kranten weer tot het pakket behoren.’ Theo Peeters: ‘Mijn complimenten voor de commissie. Ook juich ik toe dat er een nieuw platform komt.’

Kijktip
Met het oog op de midterm review van de Wsob (Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen) gaf Marleen Barth aan in haar nopjes te zijn met de motie over bibliotheken in kleine kernen van partijgenoot Lodewijk Asscher (fractieleider PvdA in de Tweede Kamer). Een motie die door de Tweede Kamer is aangenomen. De voorzitter sloot de ALV af met de mededeling dat zij ook met veel plezier had gekeken naar de drieënhalf uur durende documentaire Ex Libris van Frederick Wiseman over de New York Public Library (vertoond op het IDFA). De Vereniging van Openbare Bibliotheken haalt deze documentaire naar Nederland om te vertonen voor haar achterban en relaties.

Tekst: Eimer Wieldraaijer 



Reacties op dit artikel (4)

Sjaak Driessen
8-12-2017 21:40
 Ik weet niet zeker of ik het goed begrijp. Maar het fenomeen ‘aandeelhouders’ met onderscheiden macht en belangen, versus democratie: leden van een vereniging die ten opzichte van elkaar een gelijkwaardige stem hebben, steken door het magere vlees heen om er iets van te kunnen vinden.

Wat zou het mooi zijn wanneer de VOB verandert van een meer politieke in een zuiverder brancheorganisatie, waarin slechts plaats is voor openbare bibliotheken sec. Waarin POI's en andersoortige (commerciële) servicebedrijven hun belangen elders bundelen of wat dan ook. Voor mij zouden het dan ook geloofwaardiger en serieuzer te nemen spelers worden in wat ik het bibliotheekdomein noem; of om het status te geven, binnen het huidige 'wettelijk' stelsel.

Een volwassen brancheorganisatie verdient voldoende afstand tot andere spelers om vanuit eigen beginselen te kunnen handelen, en om vervolgens de daaruit voortvloeiende belangen te politiseren.

'Ohne Distanz keine Annäherung.'

De huidige constellatie mag dan democratisch zijn. Dat zegt nog niets over de wenselijkheid van de uitkomst. Ook in een democratie gebeuren soms vreselijke dingen.

Ik stel me dan ook voor dat ook dit jaar niet aan de kalkoenen gevraagd wordt of ze deel willen uitmaken van het kerstmenu.
Wim Keizer
12-12-2017 14:17
 
Wat ik miste

Interessanter dan de vraag hoe de "verenigingsdemocratie" precies geregeld is of wordt, vind ik wel die vraag van Ton van Vlimmeren naar "de agenda van de vereniging".

Ik miste de volgende punten en vragen hierover:
- Een openbaar vervolg op de kritiek die enkele leden, zoals Erna Winters en Chris Wiersma, in het openbaar hebben geleverd op het VOB-stuk betreffende de midterm review.
- De stand van zaken Consortium gezamenlijke ledenbenadering.
- De stand van zaken rond het door de VOB gewenste leenrecht voor e-books (waar de KB, zoals bij de KB-OB-dag in oktober bleek, bedenkingen tegen heeft).
Jouke Bethlehem
12-12-2017 19:48
Jammer die verdeeldheid in de branche, die machteloos en krachteloos maakt. 
Jammer van een motie in de tweede kamer die je net zo goed nepnieuws mag noemen. 
Jammer dat we als branche- en werkgeversorganisatie zoveel over onszelf praten en zo weinig over de kwaliteit van de dienstverlening en de professionaliteit van de werknemers. 
Wat maakt een bibliotheekdirecteur tot een professional en de branche tot een branche? Gaan we uit van kracht of van macht. Van netwerk of van standalone. Gaan we de 21e eeuw in of zakken we weg?




 
Wim Keizer
14-12-2017 12:39
 
Wat ik nog meer miste

Tja, de vragen van Jouke Bethlehem kan ik niet beantwoorden. Eerst maar eens kijken wat die midterm review oplevert, waarin, naar ik hoop, ook betrouwbare cijfers komen te staan, inclusief cijfers over personeel en vrijwilligers en verder alles wat iets zegt over de gezondheidstoestand van het openbare bibliotheekwerk. Geen politiek stuk om de minister van OCW en het ambtelijk apparaat te gerieven, maar een feitelijk verhaal.
 
Wat de motie betreft: ik denk niet dat OCW er zin in heeft om 7 miljoen euro aan kleine gemeenten te geven - die 73 plekken waar geen bibliotheekvestiging meer is kunnen trouwens ook in grote gemeenten zitten. De Kamer ging ook voorbij aan andere cijfers (verdwijnen bibliobushaltes en en komst vestigingen "de Bibliotheek op School"). Maar misschien is er centraal iets beters te doen met 7 miljoen euro (ik noemde al wat mogelijkheden in m'n gastblog van 29 november, "Motie voor de goede sier").
 
Terugkijkend op het afgelopen jaar miste ik nog meer onderwerpen op een openbare VOB-agenda dan ik hierboven al noemde:
- de governance van NBD Biblion. De VOB wilde in februari geen nieuwe bestuursleden meer voordragen tot er meer duidelijk is over positionering en governance van NBD Biblion. Hoe is het daarmee?
- een gezamenlijke CAO voor openbare bibliotheken en kunsteducatie. Werd in mei over bericht. FNV en CNV waren tegen, het Alternatief voor Vakbond (AVV), Kunstconnectie en VOB waren voor. Hoe is het ermee?
- de toekomst van het Pensioenfonds. Een werkgroep van de "sociale partners" (COAOB) en het POB-bestuur zou zich buigen over twee rapporten, één van het COAOB en één van het POB-bestuur. Dat was in mei. Ook hier niets meer over gezien of gehoord.
- marketing bedrijven met de Nationale Bibliotheekpas, mede met inzet van gelden die de KB daarvoor beschikbaar heeft uit de "ontrekkingsgelden" (in 2018 12,2 miljoen euro). Ik heb de KB gevraagd hoe dat geld de afgelopen jaren precies besteed is aan de verschillende doelen die het Kwink-rapport indertijd noemde.

Schrijf een reactie

Naam
E-mailadres (?)
Reactie
 

Gerelateerde informatie

Gastblog

Raad voor Cultuur doet niet aan informatie op papier Wim Keizer

Ik besef heel klassiek te zijn, maar om voor mijn werk als medewerker van Bibliotheekblad dikke rapporten, jaarverslagen en brochures horizontaal, verticaal en diagonaal goed te kunnen lezen, heb ik een papieren versie nodig. Nu worden die tegenwoordig niet altijd meer gemaakt en krijg je sowieso vrijwel... Lees verder