HomeRubriekenArtikel
voetnoot

'Team 7-0' wil digitale berg reduceren tot molshoop

Eimer Wieldraaijer
14-10-2017
'Team 7-0' wil digitale berg reduceren tot molshoop
 De stemming was opgewekt, de reacties positief, maar wat ook duidelijk werd op de Digisterkerdag in Ede (12 oktober), was dat alle lovenswaardige inspanningen van bibliotheken en andere spelers om het aantal digibeten in Nederland fors terug te dringen, tot op heden - oneerbiedig gezegd - een druppel op de gloeiende plaat zijn. Om die reden pleitte Jos Debeij er in zijn peptalk voor om van het huidige aantal van 2,5 miljoen mensen die moeite met de computer hebben met vereende krachten een miljoen mensen over de digitale streep te trekken. In zijn woorden: laten we van de berg een molshoop maken.
Waren er vorig jaar honderd organisaties bij Digisterker aangesloten, die in tweehonderd gemeenten cursussen aanboden, inmiddels is de teller opgelopen tot 125 organisaties (veelal bibliotheken) in 330 gemeenten. Daarmee is er sprake van een bijna landelijke dekking, aldus Piet Boekhoudt, directeur van Stichting Digisterker, tijdens de vierde jaarlijkse Digisterkerdag. Maar ook hij zag het gaspedaal graag nog dieper ingedrukt om extra tempo te maken en meer terreinwinst te boeken bij de bestrijding van het grote maatschappelijke probleem dat laaggelettterdheid en digibetisme vormen. Een probleem dat alsmaar nijpender wordt, gezien de acceleratie van disruptieve technologische ontwikkelingen, zoals dagvoorzitter Eppo van Nispen tot Sevenaer (directeur van de CPNB) op de van hem bekende grappige wijze in een boeiend betoog liet zien. Steven Luitjens, voorzitter van de Raad van Toezicht van Digisterker en directeur Informatiesamenleving en Overheid van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, kon die vaststelling slechts beamen. Maar hij plaatste ook enkele kanttekeningen: 'De digitale revolutie gaat als een zondvloed over ons heen. Het ene product is nog niet gelanceerd of het volgende dient zich alweer aan. Niemand weet wat blijft of wat weer even snel verdwijnt als het is gekomen. Eén ding staat wel vast: zonder mee te gaan in de digitale stroomversnelling komen we niet verder met dit land. Maar een kwart van de Nederlanders blijft achter in de digitale ontwikkeling en dat aantal groeit. Dat geldt zeker niet alleen voor niet-intelligente mensen. Recent onderzoek wees uit dat iemand een IQ van 125 moet hebben om alle overheidscommunicatie goed te kunnen doorgronden. Ik heb voorgesteld dat getal in het regeerakkoord te verlagen tot 100, maar dat voorstel heeft het niet gehaald.'

Luitjens vervolgde: 'Ik wil wetenschappelijk onderzoek laten doen naar het verlagen van de digitale drempel bij de overheid. De overheid zendt veel, maar gaat het er niet veeleer om dat zij haar boodschap afstemt op de vragen waarmee mensen zitten? De overheid is er goed in een boodschap uit te dragen, maar zit de samenleving daar wel op te wachten? In mijn nieuwe functie bij het rijk wil ik mij richten op de vraag wat technologie doet met de maatschappij. Een voorbeeld: laatst heb ik kennisgemaakt met een nieuw commercieel product. De digitale Barbiepop. Die pop is in feite één grote sensor die al het gedrag van het kind in de cloud opslaat. Zodat niet alleen de fabrikant maar ook de ouders 's avonds kunnen natrekken wat hun kind die dag allemaal heeft uitgespookt met die pop. Moet dat product wel op de Nederlandse markt komen? Een ander voorbeeld: een gesprek met een hoogleraar crowd management leerde mij dat tijdens grote manifestaties als Sail Amsterdam en bijeenkomsten in de Arena de mobiele telefoons van alle bezoekers worden gescand op verdachte berichten. Ook op Schiphol gebeurt dat. Is daar in de Tweede Kamer een discussie over geweest? Ik kan me dat politieke debat niet herinneren. Over dat soort zaken wil ik praten. Niet vanuit de illusie om de Googles en Facebooks van deze wereld bij te kunnen sturen, maar om met elkaar als samenleving hierover spelregels af te spreken.'

Luitjens besloot: 'Dit alles laat onverlet dat jullie met de programma's van Digisterker zonder meer goed werk doen. Mensen helpen om hun schaamte en onzekerheid te overwinnen, zodat zij met zelfvertrouwen digitaal aan de slag gaan, dat verdient een compliment.'

Jos Debeij, hoofd stafafdeling Bibliotheekstelsel bij de Koninklijke Bibliotheek, liet geen gras groeien over zijn ambitie. 'Ons doel is meer mensen bereiken,’ zo stak hij van wal. 'Er zijn 2,5 miljoen mensen die moeite hebben met lezen, schrijven en/of rekenen. Vaak hebben deze mensen ook moeite met het omgaan met de computer en ervaren ze een digitale kloof. Ons streven is om in een tijdsbestek van vijf jaar een miljoen mensen naar de goede kant van die kloof te leiden. Hoe we dat kunnen bereiken? Laat ik het voorbeeld geven van de gemeente Veluwezoom. Daar wonen 76.564 mensen. Als je een op de zeventien burgers in deze gemeente wilt bereiken, praat je dus over een aantal van 4503 personen. Op jaarbasis zijn dat 900 mensen. De bibliotheek Veluwezoom heeft drie lokalen. Met een systematische wekelijkse aanpak en de inzet van trainers is het, zo bezien, geen onoverbrugbare berg meer, maar een molshoop. Die ogenschijnlijke berg is te beklimmen, zeker als je ziet met hoeveel partners de bibliotheek werkt. Afgelopen week slaagde het Nederlands elftal er niet in zich te kwalificeren voor het WK voetbal in Rusland. Van tevoren werd gezegd dat Oranje nooit met 7-0 kon winnen. Maar het Nederlands elftal heeft al twee keer eerder met die score gewonnen. Ook wij kunnen met 7-0 winnen. Maar we moeten het wel willen. Laten we met elkaar die stap maken. Niemand kan het alleen, maar samen zijn we tot veel in staat.'

Waarna Marjolein Oomes, werkzaam voor de afdeling onderzoek van de Koninklijke Bibliotheek, benadrukte dat het niet alleen belangrijk is méér mensen te bereiken, maar ook aan te tonen wát we met onze inspanningen realiseren. 'Wij willen meer zicht krijgen op het effect van onze professionele diensten. Het is zaak als branche een sterk prestatieverhaal te kunnen overleggen. Zowel intern als naar buiten toe. Dat kunnen we als KB niet in ons eentje, daar zijn een gezamenlijke landelijke strategie en methodiek voor nodig. In het kort is dat de achtergrond van het programma Meten Maatschappelijke Opbrengst. Samen met ProBiblio, Cubiss en BisC heeft de KB een werkgroep opgezet om dat betere prestatieverhaal zichtbaar te maken. Intern doel: kritische reflectie en resultaatgericht werken, extern doel: verantwoorden en legitimeren, plus beïnvloeden van het imago. Conform de planning willen we de doorontwikkeling van de meetinstrumenten dit jaar afronden en deze in 2018 implementeren, zodat we volgend jaar dat nog sterkere verhaal kunnen presenteren.'

Aansluitend schetste Piet Boekhoudt in vogelvlucht enkele nieuwe diensten van Digisterker, zoals een programma-aanbod voor vmbo- en mbo-jongeren, vluchtelingen en nieuwkomers. Ook maakte hij melding van een pilot met bedrijven (gericht op werknemers). Aan het eind van de ochtend bood hij het inspiratieboekje Digisterke Verhalen, over 'mensen op weg naar digitaal zelfvertrouwen', aan aan de Drentse oud-cursist Nellie Timmer. Omdat, aldus Boekhoudt, juist de persoonlijke verhalen van mensen die hun schroom overwinnen en die de stap naar de digitale wereld durven zetten, de meeste indruk maken. De reactie van mevrouw Timmer zelf onderschreef die zienswijze volledig. Nadat haar man door een hersenbloeding was getroffen, zag zij zich plotseling genoodzaakt zelf op de computer aan de slag te gaan bij zaken zoals het invullen van het belastingformulier. Schoorvoetend begonnen, is ze nu een enthousiast gebruiker van de laptop. Ook heeft ze inmiddels een smartphone aangeschaft, waarmee ze intensief communiceert met familieleden. Sterker: ze spoort iedereen in haar directe omgeving die dat nog niet doet aan om dezelfde stap te zetten als zij heeft gedaan. Want, zo zegt Nellie Timmer: 'Er gaat een wereld voor je open'.


Tekst: Eimer Wieldraaijer



Reacties op dit artikel (0)

Er zijn nog geen reacties.

Schrijf een reactie

Naam
E-mailadres (?)
Reactie
 

Gerelateerde informatie

Gastblog

Vervolg op gastblogs: OCW wil streefwaarden bij KB-indicatoren Wim Keizer

Minister Van Engelshoven van OCW zal een reactie op het Beleidsplan 2019-2022 Werken met woorden van de Koninklijke Bibliotheek (KB) naar de KB sturen. Daarin gaat OCW in op de prestatie-indicatoren: de keus van de indicatoren en de gehanteerde streefwaarden. De door de KB in een apart bij het... Lees verder