HomeRubriekenArtikel
voetnoot

Bewegen naar de branche van de toekomst

Eimer Wieldraaijer
24-09-2015
Bewegen naar de branche van de toekomst
De Stichting BibliotheekWerk (SBW) heeft, met subsidie van het Europees Sociaal Fonds, in het kader van het project Branche van de toekomst, vier pilots laten uitvoeren om de duurzame inzetbaarheid van bibliotheekmedewerkers te vergroten. Aan deze pilots namen, onder begeleiding van adviseurs van Cubiss en Rijnbrink, van juli 2014 tot en met augustus 2015 negen openbare bibliotheken deel. De pilots richtten zich op vier thema’s: nieuw leren, nieuw leiderschap, nieuw participeren en nieuw delen. De vier pilots leverden praktische instrumenten op (toolkits) waarmee andere bibliotheken aan de slag kunnen. Op dinsdag 22 september werden de resultaten van de pilots en de publicatie gepresenteerd tijdens de bijeenkomst ‘Beweeg mee naar de branche van de toekomst‘ in The Colour Kitchen te Utrecht (Zuilen).
‘Deze exercitie met het oog op de duurzame inzetbaarheid van bibliotheekmedewerkers is hard nodig,’ sprak Jan Gommer, voorzitter van de SBW en directeur/bestuurder van FlevoMeer Bibliotheek, tijdens zijn openingswoord in Utrecht. ‘Er is veel aan de hand. Digitale ontwikkelingen zetten de wereld zoals we die kennen op z’n kop. De overheid trekt zich terug. We moeten langer doorwerken. Er wordt meer ondernemerschap gevraagd. Dat alles vraagt om beweging. Werkgevers- en werknemersvertegenwoordigers willen investeren in de ontwikkeling van de mensen en de organisatie. In die transitie is de rol van het management cruciaal. Ook die moet in beweging komen. Met dit project wil de SBW een bijdrage leveren aan de ontwikkeling van de arbeidsmarkt in de bibliotheekbranche.’
Gommer vervolgde: ‘Laatst was ik op een lezing van David Lankes. Deze betoogt dat de bibliotheek wordt gemaakt door de bibliothecaris. Daar ben ik het mee eens. Laten we de bibliothecaris weer belangrijk maken, want hij/zij speelt een belangrijke rol in de veranderende samenleving. Deze tijd biedt zoveel kansen. Van collectie naar connectie, van stand-alone naar co-creatie, van gebouw naar functie, er breekt voor ons een gouden tijd aan, mits we in beweging komen en niet blijven navelstaren. Ik zie deze middag waarop we de resultaten van de pilots presenteren dan ook als een start- en niet als een slotbijeenkomst.’ Astrid Kraal (Cubiss) onderschreef Gommers woorden: ‘We hebben een steentje in de vijver gegooid, maar nu moeten de kringen zich wel verder uitbreiden.’

Relativerende geluiden waren er ook. Bijvoorbeeld van Jos Beks, productmanager onderwijs bij Avans+, die liet weten dat de bibliotheek zijns inziens nog altijd te sterk naar binnen is gericht. ‘De sector heeft mensen nodig die naar buiten treden en hun bibliotheek kunnen verkopen. Niet als kant-en-klaar product, maar vraaggericht, dus met nieuwsgierigheid en gevoel voor wat er aan de andere kant van de tafel nodig is.’ Ook Hanan Yagoubi (bestuurder ABVAKABO FNV) plaatste een kanttekening: ‘Wat beter kan en moet, is de werkrelatie tussen directies en medewerkers. Ik zie nog te veel formeel en autoritair leiderschap.’ Haar woorden vonden weerklank bij Thom Verheggen, die zichzelf bestempelt als ‘ontmanager’. In zijn eigen woorden: ‘Ik ben twintig jaar manager geweest. Op een gegeven moment ontdekte ik: hoe minder ik de manager uithing, hoe meer ik voor elkaar kreeg. Mijn conclusie: ik wil de komende twee decennia ontmanagen.’ Wat volgde was een betoog over het ‘blussen van intrinsieke motivatie’ door managers die hun medewerkers onvoldoende ruimte geven om hun eigen creativiteit aan te spreken. Ook brak Verheggen een lans voor het volgen van de weg van de minste weerstand, ‘want daar zit de toekomst’. Ter illustratie van zijn standpunt citeerde hij de tekst op een poster van Loesje: ‘Waarom binnen je comfortzone blijven als er daarbuiten veel meer te beleven valt.’

Diane Nijs, lector imagineering bij NHTV Breda, pleitte eveneens voor ‘een andere logica.’ Zo trad ze in de voetsporen van een beroemde huis-tuin-en-keukenfilosoof uit Barcelona toen ze zei: ‘De toekomst is moeilijk te voorspellen, maar voorspelbaarder dan ooit. Creëer een context waarin mensen zelf gaan nadenken en innoveren. U dient zelf de betekenis van de bibliotheek te herformuleren. Nu de kerken zijn verdwenen, zijn mensen meer dan ooit op zoek naar zingeving, en bibliotheken kunnen die duiding geven. Dat doel bereikt u vooral met bottom-up management. Het is door de dialoog dat de collectieve creativiteit loskomt.’

Die creativiteit kwam zeker los bij actrice, theatermaker en dichteres Esther Procelijn, die de middag voor het publiek even verrassend als pikant samenvatte. ‘Thom Verheggen lijkt een soort bovennatuurlijke ervaring te hebben gehad. Echter, het doet me een beetje denken aan een fragment met Midas Dekkers die in een natuurgebied rondliep en zei: “Hier wordt heel hard gewerkt om het zo natuurlijk mogelijk te houden.” Waar ik bij Thom ook aan moet denken is de controled demolition van een gebouw. Een baan verandert niet ineens in een “ontbaan” als je het “een aantal rollen” gaat noemen. Oude termen worden niet ineens supermodern wanneer je er 3.0 achter schrijft. Er wordt hier gesproken over schema’s en competenties die op de werkelijkheid worden geplakt. Alsof de werkelijkheid zich daar dan automatisch naar gaat voegen.’ En na een korte stilte: ‘In de pauze keek ik eens om mij heen naar de aanwezigen. Echte bibliothecaressen. Belezen, ingetogen, enigszins mysterieuze blik. En voordat we de donkere theaterzaal weer ingingen, dacht ik: het zijn eigenlijk de perfecte ingrediënten voor een ouderwetse pornoshow. The naughty librarian 2. Met in de hoofdrol Jan Gommer als de opperstalmeester die verschijnt in glimmend zwart latex. Op komt het koor van bibliothecaressen, gekleed in niets dan een citaat van Schopenhauer. Daar is Jos Beks. Hij roept: “De zweep erover. Minder naar binnen gekeerd lijkt me beter!” Jan schreeuwt: “Professionele Statuten!!” waarna Jos zijn professionele lading uitstort over het toneel.’

Gommer zelf, in zijn slotwoord, nadat de zaal was uitgelachen: ‘Een geweldige samenvatting van de dag. Ik ga me zo verkleden.’ Astrid Kraal: ‘Ik zal nooit meer naar Jan kunnen kijken zonder aan latex pakken te denken.’ Gommer: ‘Plezier maken met elkaar is ook een essentieel ding om iets nieuws in gang te zetten. Ik wil dan ook eindigen met de oproep: laten we allemaal onze zevenmijlslaarzen aantrekken en de benodigde stappen zetten.’

Meer informatie en de publicatie met praktijkverhalen en interviews (pdf) zijn te vinden op de website van Stichting Bibliotheekwerk.

Tekst en foto: Eimer Wieldraaijer

* In Bibliotheekblad nr. 9 gaan we nader in op de ervaringen en geplande vervolgstappen van de deelnemende pilot-bibliotheken.

Zie ook het artikel 'Duurzame inzetbaarheid; met vier pilots als wegbereiders naar de toekomst' op deze website.



Reacties op dit artikel (0)

Er zijn nog geen reacties.

Schrijf een reactie

Naam
E-mailadres (?)
Reactie
 

Gerelateerde informatie

Gastblog

Jaarverslag: KB niet verder met implementatie van WorldShare Wim Keizer

In jaarverslagen staat meestal ‘oud nieuws’, waardoor ze vaak ongelezen op een stapel belanden (als ze tenminste nog op papier worden toegezonden, want steeds vaker verschijnen ze alleen maar digitaal, wat de kans om gelezen te worden nog veel kleiner maakt).  Lees verder