HomeRubriekenArtikel
voetnoot

Floris Kolvenbach zoekt toekomst voor Beeldbibliotheek

Wim Keizer
06-12-2014
Floris Kolvenbach zoekt toekomst voor Beeldbibliotheek
‘De vraag die gesteld moet worden, is of de stichting Bibliotheek.nl en de KB wel over voldoende kennis en visie beschikken om “de” digitale bibliotheek te ontwikkelen, die (omdat er kennelijk in de visie van de stichting Bibliotheek.nl maar één “de” digitale bibliotheek kan zijn in Nederland) namelijk weinig ruimte laat voor competitie en weinig inspraak duldt.’
Uitspraak van Floris Kolvenbach van Digital Film Center Europe in de door hem in februari gepubliceerde nieuwsbrief nummer 70 (pdf) op zijn website Beeldbibliotheek. Kolvenbach heeft deze beeldbibliotheek in 1991 in het leven geroepen en houdt haar sindsdien bij. De Beeldbibliotheek bevat een tijdlijn met circa 3000 filmclips, waaronder complete speelfilms, documentaires en animaties en meer dan 6500 downloadable e-books.‘De Beeldbibliotheek geeft beeld en geluid van 1894 tot heden uit de wereldgeschiedenis’, zo meldt de website.
Toegang kost € 550 voor een jaarabonnement of € 50 voor een maandabonnement.

Multimediale encyclopedie
Sinds mei 2008 publiceert Kolvenbach op z’n site ook nieuwsbrieven, over de meest uiteenlopende onderwerpen. In de eerste, Introductie (pdf, mei 2008), vertelt hij dat de Beeldbibliotheek in 1991 begonnen is als project, toen hij het masterplan voor de digitalisering van de collectie van het Nederlands Filmmuseum had geschreven. De introductiebrief meldt: ‘De Beeldbibliotheek is een project geworden waaraan tientallen mensen bijzondere bijdragen hebben geleverd. In 1991 stond mij een multimediale encyclopedie voor ogen, waarin bewegend beeld het uitgangspunt zou vormen bij ieder verhaal dat als context geschreven zou worden. Het Filmmuseum bood in die tijd de mogelijkheid om een grote collectie filmbeelden te ontsluiten en deze te voorzien van informatie bij de beelden. Wat gaandeweg bleek, was dat het produceren van een multimedia-encyclopedie te vergelijken is met het bouwen van een kathedraal. Niet voor niets noemen we “De Beeldbibliotheek” daarom ook wel de informatietempel. De dorst naar kennis en waarheid leidt voortdurend tot nieuwe inzichten,’ aldus Kolvenbach.

Levenswerk
Wie is Floris Kolvenbach, wat wil hij (verder) met z’n Beeldbibliotheek en wat is de achtergrond van zijn meningen over ‘de landelijke digitale bibliotheek’ zoals die tot nu toe ontwikkeld is door de Projectgroep Bibliotheekinnovatie (2009), gevolgd door de stichting Bibliotheek.nl (BNL) in 2010. Bibliotheekblad zocht hem thuis in Ubbergen op en trof een bevlogen man aan die de Beeldbibliotheek zijn levenswerk noemt waar hij graag een goede toekomst voor creëert.

Papier goedkoper
Alvorens in te gaan op wat Kolvenbach te vertellen heeft, eerst nog een citaat uit Nieuwsbrief nummer 70: ‘ “De” digitale bibliotheek heeft geen nut voor plaatselijke bibliotheken. De bibliotheken hebben grote collecties papieren boeken. Papier bestaat al duizenden jaren en is als permanente drager van geschreven informatie veel betrouwbaarder als bewaarsysteem, dan computersystemen die ongeveer iedere 5 jaren vervangen moeten worden door voortschrijdende inzichten in technologie. Bovendien is papier veel goedkoper dan computersystemen. Het neemt wel wat ruimte in beslag, maar computercentra (“farms”) met koeling en elektra back- up et cetera zijn zeer milieuonvriendelijk. Het idee dat “de” digitale bibliotheek als een overkoepelende instelling van de Nederlandse overheid moet worden opgezet is absurd, zielig en uiteindelijk gedoemd tot mislukken.’

Musicus en filmmaker
Floris Kolvenbach komt oorspronkelijk uit Tiel. Hij is altijd, via muziek en film, zelfstandig ondernemer geweest. Ín de jaren 1968 tot 1973 was Kolvenbach zanger/gitarist/toetsenist en componist/tekstdichter van de Tielse band The Dream. De band speelde op het eerste Pinkpop en trad later ook op in Engeland en Frankrijk. ‘Ik raakte via elektronische muziek al heel snel thuis in computers. Ik ging ook filmmuziek componeren en ben daardoor films en documentaires gaan maken, ook voor bedrijven als IBM, Mercedes en Mitsubishi en het ministerie van Verkeer en Waterstaat. In 1988 werd me via IBM en Philips al duidelijk dat ook beelden in de computer kunnen. IBM zette me op het spoor van multimedia.’ Kolvenbach verklaart z’n liefde voor de film ook door het feit dat hij als kind veel vrijkaartjes kreeg, omdat zijn ouders op hun schuur ruimte boden voor affiches van de plaatselijke bioscopen.

Architectuur
Zoals hij in z’n introductienieuwsbrief over het project voor het Filmmuseum aangeeft, ontwikkelde het bedrijf van Kolvenbach, Digital Film Center Europe, content-management software, die de architectuur, vormde waarmee alle gegevens, ‘de bouwstenen van de informatietempel’, konden worden geordend en gevoegd. Aanleiding voor het opzetten van het project voor het Filmmuseum in 1991 was het honderdjarig bestaan van de film in 1994. Kolvenbach: ‘Ik wilde een Europese dimensie aan het project geven en zocht ook contacten met partners in het buitenland, zoals het Italiaanse filmmuseum. Ik was vanaf 1997 coördinator van dat project.'
In Nederland werd in 2007 ook een ander kostbaar project in het leven geroepen, Beelden voor de Toekomst, waarin de stichting Beeld en Geluid in Hilversum (het vroegere omroeparchief) en het Filmmuseum al hun (op Nederland gerichte) beeldmateriaal wilden conserveren en digitaliseren.
Ook de Vereniging van Openbare Bibliotheken (VOB) en de Centrale Discotheek Rotterdam (CDR) waren, tot 2010, zijdelings betrokken bij dit project.  ‘Beelden voor de Toekomst, dat tot juli 2014 zou doorlopen, is voortijdig gestopt’, stelt Kolvenbach op grond van mededelingen van Filmmuseum Eye, een van de partners in het project.

‘Digitale Collectie’
Zoals uit een bericht uit juni 2012 op Bibliotheekblad.nl blijkt, is Beelden voor de Toekomst, waar in 2010 nog een tussenevaluatie (pdf) van verscheen, in 2012 ‘voortgezet’ in het grote project Digitale Collectie. Tijdens een studiedag van de KB op 30 september 2014 over alle mogelijke digitale collecties en hubs (met de Nationale Bibliotheek Catalogus als één van meerdere hubs), waar Bibliotheekblad.nl verslag van deed, vertelden betrokkenen, onder wie Pieter Vijn van Beeld en Geluid en Pieter van Koetsveld van OCW een en ander over Digitale Collectie. De KB publiceerde de presentaties. Van Koetsveld sprak over drie werkpakketten: Digitaal erfgoed Zichtbaar, Bruikbaar en Houdbaar. Hij meldde dat OCW een bescheiden financiële bijdrage levert en dat de instellingen geacht worden uit eigen middelen te investeren. Ook zei hij dat er een ‘concept-routekaart’ komt, die in februari 2015 zal worden gevolgd door een definitieve. Van Koetsveld riep tijdens de studiedag op om op dat concept te reageren.

Contacten met bibliotheekwereld
Over zijn relatie met de VOB en BNL vertelt Kolvenbach zich de dupe te voelen van de ontvlechting. In de jaren voor de ontvlechting van de VOB (die in 2010 uitmondde in de komst van het Sectorinstituut Openbare Bibliotheken en BNL) zegt Kolvenbach via mensen als Friso Visser, Luc Röst en Jan-Ewout van der Putten goede contacten te hebben gehad met de VOB, wat uitmondde in een contract om Beeldbibliotheek mee te nemen in de VOB-activiteiten rond ‘de digitale bibliotheek’ en de introductie van beeldcultuur in de bibliotheken. Ook bibliotheken waren volgens hem enthousiast. Maar tijdens en na de ontvlechting, in 2010, bleek dat BNL opeens niet verder wilde met Beeldbibliotheek. Het contract werd plotseling als beëindigd beschouwd.

Kolvenbach: ‘Afgezien van het vele geld dat ik al in de samenwerking had gestoken, vind ik het erg jammer, omdat Beeldbibliotheek iets belangrijks biedt wat andere sites niet hebben, namelijk niet alleen exclusieve wereldbeelden, maar ook ontsluiting via context, illustraties, tijdlijn en e-books, die zo veel mogelijk gekoppeld zijn aan de periode en de onderwerpen waar de beelden betrekking op hebben. Beeldbibliotheek is heel geschikt voor gebruikers van de landelijke 24/7 digitale bibliotheek, voor het onderwijs en voor ouderen, die vaak via (historische) filmbeelden geholpen worden hun geheugen op te frissen. Het is een goede manier om inzicht te krijgen in en overzicht over de technologische, sociale en culturele ontwikkeling van de moderne wereld.’
Floris Kolvenbach is momenteel in gesprek met belangstellende overnamekandidaten en hoopt, zoals gezegd, op continuïteit van Beeldbibliotheek.

YouTube
Sprekend over filmbeelden op internet, kom je vanzelf op YouTube met z’n enorme aanbod. Het Britse ‘Polygoonjournaal’, British Pathé, heeft daar onlangs beelden aan toegevoegd, maar zonder tijdlijn en zonder context. Kolvenbach wijdde zijn nieuwsbrief nummer 67 (pdf) van november 2013 aan YouTube, met naar zijn schatting ruim 1 miljard videofilmpjes en zegt: ‘Het nadeel van YouTube is dat het vooral amateurfilmpjes zijn of lage resolutiebeelden van tv-opnames en dat er geen relevante context wordt geboden.’

Contract
In 2010 ging Peter van Eijk, binnen de VOB belast met ‘de digitale bibliotheek’ aan de slag als interim-directeur van de op 1 januari 2010 gestarte stichting BNL. Op de vraag of het klopt wat Kolvenbach zegt over zijn contract met de VOB en - als het klopt - wat dan de reden was om als BNL niet verder te willen met Beeldbibliotheek, antwoordt Van Eijk:
‘- Het contract tussen de VOB en Digital Film Center liep af;
- Destijds wilde de heer Kolvenbach het product verkopen;
- Dit was voor BNL niet aan de orde, onder meer omdat de focus lag op het moderniseren van de digitale infrastructuur voor openbare bibliotheken (NBC, WaaS, etc) en bovendien was, en is, het verwerven van content een zaak van de Inkoopcommissie van de VOB.’

De reactie van Kolvenbach hierop is:
‘- Het contract # 2016 was een duurovereenkomst en was dus niet afgelopen in 2010, want waarom wilde advocaat Dirk Visser van BNL dan in 2011 per aangetekende brief alsnog per 1-1-2012 “opzeggen”? Waarom werd er in 2011 niet betaald door BNL?
- Het was de heer Van Eijk, die mij in 2010 heeft gevraagd of ik het product wilde verkopen aan de Staat der Nederlanden, bijvoorbeeld aan de KB, of aan NBD Biblion, maar het was voor hen onduidelijk wat BNL eigenlijk van hen wilde of voor hen wilde betekenen;
- Er was bijvoorbeeld geen evaluatie gehouden door BNL zoals contractueel was overeengekomen;
- De inkoopcommissie van de VOB, die gedomineerd werd door BNL, had/heeft nooit iets van doen (gehad) met de inkoop van De Beeldbibliotheek. De verplichting van de VOB tot betaling was overgedragen aan BNL. Ik beschik over een dossier met bewijsstukken te over.’

Desgevraagd zegt Peter van Eijk dat hij aan zijn eerdere antwoord niets heeft toe te voegen.

Tekst: Wim Keizer
Foto met dank aan Floris Kolvenbach




Reacties op dit artikel (0)

Er zijn nog geen reacties.

Schrijf een reactie

Naam
E-mailadres (?)
Reactie
 

Gastblog

Durf te dromen Loeka van der Kooij

Durf te dromen. Dat is het landelijke thema van de Week van de Alfabetisering die in september 2019 zal plaatsvinden. En gedroomd; dat hebben we. In Bibliotheek Bollenstreek werden in oktober 2018 de eerste plannen rondom deze week al gesmeed. Een Bibliotheek Bollenstreek Boekenbal. De alliteratie alleen... Lees verder