HomeRubriekenArtikel
voetnoot

'Laten we ons hoofd resetten'

Eimer Wieldraaijer
01-12-2014
'Laten we ons hoofd resetten'
Misschien lag het aan de stortvloed aan congressen, symposia, seminars, workshops en wat dies meer zij waarmee bibliotheekland rond deze periode van het jaar traditiegetrouw overspoeld wordt, maar erg groot was de opkomst niet bij de Conferentie de Bredebieb op 28 november in Soesterberg. Aan het programma lag het in elk geval niet - dat bood genoeg interessante aanknopingspunten. Misschien lag het voor een deel aan het door meerdere sprekers genoemde 'not-invented-by-us-syndroom' in de branche, waardoor de gekozen locatie van de bijeenkomst - het Kontakt der Kontinenten - onbedoeld een andere lading kreeg.
'Een werkconferentie over de openbare bibliotheek in het sociaal domein, en over de meest robuuste positionering van de bibliotheek: de Bredebieb,' zo stond het vermeld in de uitnodiging van The Alignment House, bedenker van het concept. Een alliantie van zeven openbare bibliotheken (Utrecht, Assen, Zuid-Kennemerland, Hoorn, Lek & IJssel, Zwolle en Oss, ofwel de B7) wordt door The Alignment House begeleid in het ontwikkelen van de formule van de Bredebieb. Met als uitgangspunt, in hun eigen termen: 'de onverwachte partner (zijn) voor het maatschappelijk hart'.

'Wij geloven in de kracht van synergie,' zo staat het op de website van The Alignment House, adviesbureau merkstrategie voor dienstverlenende organisaties, en die woorden werden door de huisspecialist publieke sector, Maarten Crump, in zijn openingsspeech dan ook meermaals benadrukt: 'De bibliotheek is geen zender meer maar een verbindende factor. De bibliotheek is een waardevol instituut, maar wat we missen, is een vorm van beroepstrots. Bescheidenheid siert de mens, maar in deze wereld van co-creëren moet je trots uitstralen en weten waar je voor staat. Bibliotheken hebben de neiging van alles op te willen pakken. Zij kunnen een soort duizend-dingendoekje worden, maar wat onderscheidt hen van een welzijnsinstelling? In mijn ogen is dat het vakmanschap van de ondernemende informatieprofessional. Een professional die strategisch opereert in zijn community, zodat de burgers daar beter functioneren. Europa telt 65.000 bibliotheken. Een groter distributienetwerk dan Heineken wereldwijd heeft. Dat biedt kansen, daar zou een enorme kracht van moeten uitgaan. Mijn advies: bouw lokaal vitale coalities, wees onderscheidend, authentiek en relevant. Verenig je en blijf bij je kerntaken. Bundel je krachten om lokaal én bovenlokaal slagkracht te hebben. Ontwikkel je van boekenbieb naar bredebieb. Wacht niet af, want als je blijft doen wat je altijd deed, krijg je wat je deed en word je overbodig. Bestaande structuren en routines bieden onvoldoende soelaas. Je kunt het niet meer alleen. Daarom zijn we met de Bredebieb gaan bouwen aan een sterk platform. Zonder platform geen massa, geen gewicht. Wij willen dat platform meer kracht geven. Er is een kernteam gevormd. Zij zijn als het ware de buschauffeurs die de rest meenemen. We kijken naar de beste innovaties binnen en buiten Nederland. We gaan een Bredebieb Academy opzetten en streven naar duurzame funding van deze beweging. Op deze manier claimen we voor de bibliotheek een plek in de wereld van morgen. Dat doen we op een assertieve manier. En dat is wat anders dan arrogant.'

Rolf Hapel
Als goed voorbeeld van de Bredebieb-gedachte was keynote-spreker Rolf Hapel overgevlogen uit Denemarken. De visionaire directeur van de openbare bibliotheek in Aarhus bouwt in het noorden van zijn land al jaren aan een centrale vestiging die op voorhand getypeerd kan worden als meest prestigieuze en vernieuwende van Europa. Deze state-of-the-art-bibliotheek (Dokk1 - Urban Mediaspace Aarhus) gaat volgend voorjaar open voor het publiek en staat in juni centraal tijdens de door Bibliotheekblad georganiseerde studiereis. Onder de titel 'The do's and dont's of the embedded library' nam Hapel zijn gehoor in gedachten mee naar de bibliotheek van de toekomst. Een toekomst die in het geval van Aarhus mede wordt vormgegeven door de bewoners van de stad. Hapel: 'Bij het ontwerpen van de jeugdbibliotheek hebben we bijvoorbeeld jongeren ingeschakeld. De architect verklaarde ons voor gek, maar het heeft fantastisch uitgepakt. In het kader van DemokraCity worden de burgers van Denemarkens tweede stad meer en meer betrokken bij de planning van de gemeente, ook in het toekennen van budget. Als bibliotheek volgen we die trend. Onze medewerkers zijn budgetverantwoordelijk. Aanvankelijk was dat beangstigend voor mij als directeur, maar het werkt wel. I'm trained in letting go now. De bibliotheek moet zichzelf opnieuw uitvinden in deze tijd van razendsnelle veranderingen. Of dat lukt, heeft alles te maken met je mindset. Being open, daar draait het om. En om de vraag: op welke problemen van jouw stad geeft jouw bibliotheek de juiste antwoorden?'

Ton van Vlimmeren (Bibliotheek Utrecht) onderschreef Hapels call for action, maar waarschuwde er tevens voor om het kind met het badwater weg te gooien: 'Er is geen oliemaatschappij die zegt: we doen de pomp dicht, want over twintig jaar is alles zonne-energie. Anders gezegd: de bibliotheek helpt de wereld te lezen. Dat is niet nieuw, maar de vorm waarin we dat doen wel. De bibliotheek van de toekomst gaat over het toerusten van mensen met allerlei vaardigheden. Bovenal het vermogen om te leren en zich aan te passen aan zich wijzigende omstandigheden. Een andere belangrijke rol van ons is de duiding van informatie. De bibliotheek is een werkplaats waar mensen kennis maken en kennismaken. Met elkaar kunnen we als bibliotheken een hoop leveren. Laten we daarin lef tonen en niet te terughoudend zijn. Maak lawaai, het mag best schuren. En laten we tegen minister Plasterk van Binnenlandse Zaken zeggen: als u in 2017 alle overheidsinformatie digitaal wilt aanbieden aan de burger, betrek ons als bibliotheek daar dan bij en dit gaat het u kosten. Zoals we als gezamenlijke bibliotheken ook een rol kunnen spelen bij het terugdringen van jeugdobesitas, om nog een voorbeeld te noemen. We zijn echter nog te zeer geneigd om individueel aan de slag te gaan of ons bezig te houden met zaken van vroeger, zoals het bouwen van een nationale catalogus. Ik pleit voor gezamenlijke processen. Met elkaar zullen we meer financiën moeten aanboren. Dat verkennen we momenteel onvoldoende. Er moet een reisgezelschap komen waarbij de buschauffeurs die Maarten noemde de vaart erin houden. Onderweg kunnen er best reizigers in en uit de bus stappen, zolang je samen maar progressie boekt.'

Hoe die progressie er in de praktijk kan uitzien, werd na de pauze inzichtelijk gemaakt via een viertal breakout-sessies: de Bredebieb en de zakelijke markt, de Bredebieb en de zorg, de Bredebieb als kennisbank en de Bredebiebversneller. In een duopresentatie lieten Hanneke Bruggeman (Bibliotheek Assen) en Ria Oudega (Bibliotheek Arnhem) zien dat de zakelijke markt wel degelijk openstaat voor samenwerking met de bibliotheek, mits deze zich presenteert als professionele partner in een aantrekkelijke omgeving. Bruggeman: 'Ondernemers zeiden eerst: wat heb ik aan die bieb? Nu vragen ze of ze mogen meedoen aan onze workshops. Dit jaar hebben we er negen gedaan - over onderwerpen als wijn, etiquette, reizen en voeding - volgend jaar zijn het er twaalf. Wij faciliteren dat mensen zich met elkaar verbinden. We vermarkten geen ruimte, we vermarkten content.' Oudega: 'Als ik aan Rozet denk - het multifunctionele gebouw waar de Bibliotheek Arnhem deel van uitmaakt - dan gaat het niet om muurtjes maar om functies. In ons nieuwe gebouw zien we voor het eerst mannen in driedelig grijs. Het is al eerder gezegd: laten we niet te bescheiden zijn. Als bibliotheek bieden we waarde aan de stad. Ook economische waarde.' Bruggeman: 'Op grond daarvan kun je bij de gemeente aankloppen. Voor wat hoort wat.' Oudega: 'Met Rozet hebben we onlangs weer een prijs in de wacht gesleept. De vierde al. Ditmaal de ARC14-award voor de beste interieurarchitectuur. Kom op, mensen. Als bibliotheek staan we er goed op. Beter dan we zelf vaak denken. Laten we ons hoofd resetten. Wij zijn véél te bescheiden. De bibliotheek gaat over waardecreatie. Dat is meer dan verdienen. Dat gaat ook over verdiensten: meer bezoekers, een bedrijf dat een succesvolle start maakt, een ZZP'er met wie je werkt aan een bedrijfsplan. Uitlening is ons moederschip, maar daarnaast zetten we allemaal sloepjes uit.'

Bas Pietersen (Alignment House) en Gemma Wiegant (De Tweede Verdieping Nieuwegein) schetsten gezamenlijk de mogelijkheden op het gebied van gezondheidsinformatie. Al in 2008 is de bibliotheek in Nieuwegein een strategische alliantie aangegaan met de eerstelijns gezondheidszorg (in casu vier gezondheidscentra). Onderzoek leidde tot de komst van het zogeheten Gezondheidsplein, dat een fysieke en een virtuele component kent. Uitgangspunten: samenwerking, relevante en betrouwbare informatie voor het dagelijks leven, lokaal en doelgroepgericht (vooral lageropgeleiden). Wiegant: 'Wij wijzen niet met het vingertje, maar geven positieve informatie gericht op de lifestyle van mensen. Dat doen we op de vijf BRAVO-thema's bewegen, roken, alcohol, voeding en ontspanning. De content wordt aangeleverd door de huisarts, de fysiotherapeut of een medewerker van het sportbedrijf, terwijl medewerkers van de bibliotheek als redacteur fungeren. Voor het overbrengen van de boodschap is zo'n redactie van wezenlijk belang. We maken een nieuwsbrief, verspreiden informatie, ook via beeldschermen buiten de bibliotheek. We zijn nu een paar jaar bezig. Met z'n allen moeten we er hard aan trekken, maar het loopt. Onderscheidend element is de onafhankelijkheid van de bibliotheek.' Wiegant ten slotte: 'Als bibliotheek kun je niet meer alles doen. Je moet kiezen. Nu is dat de zorg, straks werk en inkomen.' Pietersen: 'Ik pleit voor co-creatie in een Bredebieblab. Ga met gelijkgestemden aan het bouwen. Neem afstand van het in bibliotheekland nog altijd populaire not-invented-here-denken. Zo bereik je eerder je doel.'

Tekst en foto's: Eimer Wieldraaijer



Reacties op dit artikel (0)

Er zijn nog geen reacties.

Schrijf een reactie

Naam
E-mailadres (?)
Reactie
 

Gerelateerde informatie

Gastblog

Gezocht: (Digi)Helden mét zonder cape! Nicky Duin

Om 10.00 uur maakten we al een foto met het Jonge Bibliotheek Netwerk (JBN), om 13.00 uur vinden we elkaar (na het wegstouwen van een broodje) bij de eerste deelsessie tijdens het Nationale Bibliotheekcongres in School7 weer terug. De sessie wordt georganiseerd door Stephanie de Kruif van ProBiblio en... Lees verder