HomeRubriekenArtikel
voetnoot

IFLA-congres 2014 stelt Verklaring van Lyon op

Ingrid Bon, Koen Krikhaar, Mireille Kok en Marian Koren
02-10-2014
IFLA-congres 2014 stelt Verklaring van Lyon op
Van 16 tot 22 augustus vond in Lyon het tachtigste IFLA-congres plaats, met als thema: Libraries, Citizens, Societies: Confluence for Knowledge. Op het congres werd onder andere de Lyon Declaration gepresenteerd, via welke de congresdeelnemers zich richten tot de Verenigde Naties om in hun nieuwe ontwikkelingsagenda een betere toegang tot informatie en kennis voor alle geledingen van de samenleving op te nemen en waarin alle VN-lidstaten worden opgeroepen actief de toegang tot informatie te bevorderen.

IFLA: structuur en werkwijze
door Ingrid Bon


Ieder jaar wordt door IFLA (International Federation of Library Associations and Institutions) een groot, wereldwijd congres gehouden, met heel veel deelnemers (ruim 4000) en heel veel programmaonderdelen (227 vergaderingen en themasessies). Hoe vind je daar je weg in?

Structuur
Om te beginnen is het van belang te weten wat de structuur van IFLA is. Het strategische verhaal begint bij de Governing Board (het bestuur). Daar worden tweejaarlijks de Key Initiatives (speerpunten) vastgesteld: de (paraplu)thema’s waarmee gewerkt wordt.

Tot en met 2015 zijn de vier Key Initiatives:
  1. Digitale content (Trend Report, Copyright, E-Lending, Internet Governance).
  2. International Librarianship Leadership Development Programme (trainingsprogramma ter ondersteuning van de professie nationaal, regionaal en internationaal).
  3. Outreach (versterken van de lobby van de bibliotheeksector).
  4. Cultureel erfgoed (bescherming bibliotheek erfgoed in riskante gebieden vanwege natuurrampen of conflicten).
Deze speerpunten worden gedurende het hele kalenderjaar op een groter internationaal podium besproken, met verdragen of overeenkomsten als resultaat. Voorbeelden hiervan zijn: WIPO Marrakesh Treaty en Lyon Declaration. De laatstgenoemde is een van de documenten waarmee IFLA invloed uitoefent op de tekst van de United Nations post-2015 development agenda, de opvolger van de Millenium Goals. De Millenium Goals werden zelfs op gemeenteniveau gebruikt als referentiekader voor het bepalen van beleid. De verwachting is dan ook dat de doelen die in de post-2015 development agenda komen te staan, voeding geven aan internationaal, landelijk, provinciaal en lokaal politiek beleid. Hoe sterker het belang van informatie, geletterdheid en daarbij de rol van bibliotheken verwoord wordt, hoe meer de sector daarvan kan profiteren. Momenteel worden ondertekenaars van de Lyon Declaration binnen maar vooral ook buiten de bibliotheeksector geworven. Hoe meer ondertekenaars, juist van buiten de sector, binnengehaald worden, hoe sterker we staan om de stem van bibliotheek en informatie te laten horen. IFLA, FOBID, EIFL, EBLIDA en VVBAD hebben de Lyon Declaration al getekend, samen met 130 anderen. De Nederlandse vertaling staat op de FOBID-site.

Vakontwikkeling en innovatie
Naast dit strategische verhaal wordt er in 43 secties gewerkt aan specifieke vakinhoudelijke onderwerpen. Deze monden vaak uit in Guidelines: internationaal geaccepteerde richtlijnen die bibliotheken wereldwijd kunnen helpen met het uitvoeren van hun beleid. Deze zaken worden in de vergaderingen van de standing committees (sectiebesturen) besproken. De standing committees bereiden ook de presentaties, lezingen en workshops voor die tijdens het congres aan bod komen. Al met al is het een aardige puzzel voor nieuwkomers om de verbanden tussen strategie en vakinhoudelijke onderwerpen en presentaties te zien.
Een mooie ontwikkeling vind ik persoonlijk dat de verbinding tussen het strategische verhaal en de meer pragmatische presentaties steeds meer in beeld komt. Vrijwel alle sessies legden het verband tussen de Lyon Declaration, het Trend Report en de presentaties.
Een ander opvallend punt was de hoeveelheid posters die met het beroep an sich te maken hadden. Welke competenties zijn nodig om als bibliothecaris te kunnen overleven? Wat betekent dat voor het beroep, het Leven Lang Leren van de beroepstak, maar ook voor de bibliotheekopleidingen? Juist met dit soort onderwerpen worden de overeenkomsten die landsgrenzen overstijgen duidelijk.

Nederlandse discussie
En hoe gaan we in Nederland om met de informatie die de congresgangers mee naar huis nemen? Een artikel voor Bibliotheekblad is een goede start, maar het is vooral belangrijk om basisdocumenten in het Nederlands te vertalen. Voorbeelden hiervan zijn: de Code of Ethics en diverse Guidelines (zie bijdrage van Koen Krikhaar). FOBID coördineert de Nederlandse vertalingen en stimuleert de bespreking in alle Nederlandse bibliotheekorganisaties. De juiste weg om al deze kennis te delen en bespreekbaar te maken, is nog niet gevonden, maar Biebtobieb lijkt een aardig platform om de zaak in beweging te krijgen.

Ingrid Bon
Senior adviseur Leesbevordering Rijnbrinkgroep
Lid van het IFLA-bestuur


Bon 1 Bon 2 Bon 3



Kennis stroomt rijkelijk tijdens IFLA-congres
door Koen Krikhaar

Lyon, de verrassend mooie stad waar de rivieren Rhône en Saône samenvloeien tot één rivier, was dit jaar de plek waar IFLA haar congres hield. Heel toepasselijk was het thema Confluence of knowledge van de conferentie: de bibliotheken lieten hun kennis vrijelijk samenvloeien. Heel mooi, maar je moet oppassen niet in de stroom informatie ten onder te gaan!

Onder de meer dan 4000 gedelegeerden bevonden zich ook vijftien afgevaardigden van de sectie voor bibliotheken met een dienstverlening voor mensen met een leesbeperking (LPD). Deze IFLA-sectie met meer dan 60 organisaties hield een levendige bijeenkomst. Het motto was How special are we anyway? Bringing accessible reading to mainstream libraries and markets. Inderdaad, de overgang van een speciale serviceverlening naar een inclusieve dienstverlening was hot en bood een stevig Leitmotiv.

Integratie
Er werden mooie voorbeelden gepresenteerd van hoe speciale dienstverleners hun diensten aan het integreren zijn in de reguliere bibliotheekdiensten. Het idee daarachter is natuurlijk dat meer mensen ons weten te vinden en kunnen profiteren van toegankelijke boeken. Zo bouwt de Parijse blindenbibliotheek Valentin Haüy geduldig verder aan een netwerk van Franse openbare bibliotheken waar boeken in speciaal formaat, zoals braille of Daisy Audio, zichtbaar en bestelbaar worden. Of het Zweedse concept van het Appelplankje (Äppelhyllan): met aantrekkelijke symbolen, heldere kleuren en beelden wordt het ‘handicap imago’ van aangepaste boeken voor kinderen in de openbare bibliotheek verminderd. Ook Nederland (Dedicon) presenteerde een mooi voorbeeld: het project Aanvragen Gesproken Boek (AGB), waarin Nederlandse openbare bibliotheken vanaf begin 2015 in staat worden gesteld Daisy gesproken boeken uit te lenen aan de doelgroep via de landelijke digitale infrastructuur. Een artikeltje daarover is te vinden in de IFLA Library (Growing Daisies in Dutch Public Libraries).

E-books
In een succesvolle korte na-conferentie in Parijs heeft de sectie ook het wel en wee gepresenteerd rond het lezen van e-books en hoe deze voor de doelgroep toegankelijk kunnen zijn (of worden gemaakt). In twee volgeboekte dagen aan de speciaal voor ons geopende Université du Pierre et Marie Curie, werd er veel kennis en ook wat frustratie gedeeld over het wel of niet kunnen lezen van e-books. De meeste presentaties zijn terug te vinden op de conferentiewebsite: eBooks for everyone! An opportunity for more inclusive libraries. Volgend jaar gaat LPD samen met EBLIDA in het kader van hun campagne The Right to eRead een presentatie over toegankelijke e-books geven in Kaapstad, Zuid-Afrika.

Dyslexie
LPD werkt niet alleen voor mensen met een visuele beperking. Er is samen met de IFLA zustersectie voor bibliotheken voor mensen met een specifieke behoefte (LSN) twee jaar lang gewerkt aan een grondige revisie van de IFLA-standaard voor bibliotheekdiensten aan mensen met dyslexie. Dedicon en het Vlaamse Luisterpunt waren nauw betrokken bij het ontwikkelen van deze herziene richtlijnen. Er is veel nieuwe informatie verzameld en ook zijn er actuele best practices opgenomen. Deze nieuwe standaard is in Lyon door IFLA bekrachtigd en wordt binnenkort door het SIOB in een Nederlandse vertaling beschikbaar gesteld. Voor wie niet kan wachten, is de Engelse versie alvast te vinden op de IFLA-website onder Draft Dyslexia Guidelines.

Koen Krikhaar
Senior Account Specialist voor aangepast lezen bij Dedicon
Voorzitter van IFLA-sectie LPD


Krikhaar 1 Krikhaar 2 Krikhaar 3


Mijn eerste IFLA-congres
door Mireille Kok


Voor alles moet een eerste keer zijn. Zo ook voor een bezoek aan het jaarlijkse IFLA-congres. In mijn laatste weken als waarnemend sectorhoofd Marketing & Diensten bij de Koninklijke Bibliotheek (KB) bezocht ik dit jaar met mijn collega’s het vermaarde IFLA-congres. De locatie was goed bereisbaar, dit keer geen verre werelddelen, maar juist een heel beschaafd Lyon. Met aan de ene zijde het Parc de la Tête d’ Or – het grootste stadspark van Lyon – en aan de andere kant de Rhône, heeft het Convention Centre ontworpen door Renzo Piano een prachtige ligging.
Als newcomer op het IFLA-congres word je van alle kanten opgevangen en welkom geheten. Allereerst door de vele vrijwilligers die je de weg wijzen, door de Nederlandstalige Caucus en het Nederlandstalige diner, door de specifieke Newcomers bijeenkomst en dit jaar ook nog eens door een bevlogen verhaal van onze Nederlandse prinses Laurentien.
Deze welkomstrituelen zijn heel prettig, zoals veel rituelen, omdat je anders heel gemakkelijk kunt verdwalen in de veelheid van sessies, mensen, talen en activiteiten.
Wat viel mij nu het meeste op? Dat de sessions sterk van aard en karakter kunnen verschillen en dat veel afhangt van de wijze van presenteren (en de beheersing van het Engels!). Dat het deelnemen aan een committee zeker bijdraagt aan meer commitment en uitbreiding van je netwerk. Dat je met alle typen bibliotheken in aanraking komt en dat je ontdekt dat iedereen eraan werkt de gebruikers meer centraal te stellen en op zoek is naar nieuwe strategieën en skills. Dat je in een week tijd allerlei mensen spreekt die je anders nooit zo snel zou kunnen ontmoeten. Dat er toch wel een duidelijk ‘bibliotheekmens’ bestaat en dat culturen en achtergronden daarin niet zoveel uitmaken. Al met al dus een zeer leerzame en leuke ervaring!

Mireille Kok
Procesmanager integratie
Koninklijke Bibliotheek

IFLA Laurentien IFLA

Leiderschap en veerkracht in internationaal perspectief
door Marian Koren


Voorafgaand aan het IFLA-congres vonden verschillende kleinere satellite conferenties plaats. Die bieden gelegenheid dieper op een onderwerp in te gaan en intensief uit te wisselen. Zo concentreerden deelnemers in Straatsburg zich op de vele kanten van het auteursrecht en het leenrecht, waarbij service in e-books en toegankelijkheid van digitale bronnen een hot item bleek.

IFLA lanceerde, in samenwerking met o.a. EBLIDA en LIBER, een geactualiseerd dossier over e-Lending. Clementine Bevers (BNL en lid FOBID Juridische Commissie) verschafte op deze conferentie inzicht in de Nederlandse ontwikkelingen en (proef)processen.

De sectie Management van bibliotheekverenigingen belegde een workshop om de belangenbehartiging te versterken. Zowel deelnemers van het IFLA-programma Building Strong Library Associations als de gevestigde verenigingen profiteerden van de praktische modules en de vlotte kennis en aanpak van trainer Gill Hallam (Australië).
Ik verzorgde een onderdeel door directeuren te interviewen over hun belangrijkste stappen in de ontwikkeling van hun vereniging en dat bracht opmerkelijk leiderschap van bijvoorbeeld Ghana en Zwitserland naar voren. Enerzijds wordt er planmatig gewerkt, doet men een beroep op leden, anderzijds blijkt het belangrijk doorzettingsvermogen en veerkracht te hebben en te overtuigen met een pragmatische aanpak die zichtbaar resultaat oplevert, zoals bibliotheken in scholen in Ghana, of het delen van een secretariaat waar fusie van verenigingen voorlopig nog onmogelijk is. Kennisdelen en veerkracht vormen de basis van leiderschap.
IFLA ontwikkelde ook een speciaal programma voor internationaal leiderschap en belangenbehartiging. De eerste groep van geselecteerde collega’s legde in Lyon hun proeve van bekwaamheid af en ontvingen met hun coaches een certificaat op het gigantische podium.

In Nederland is er wel belangstelling voor internationale zaken, zo bleek op een informatieochtend die FOBID begin september belegde. De ruim 40 belangstellenden kregen een inkijkje in de keukens van IFLA en EBLIDA, waar het belangenbehartiging (e-books, digitalisering, bibliotheekexcepties) betreft. Ook de mogelijkheden voor internationale kennisuitwisseling en innovatie werden met voorbeelden toegelicht. Vanwege de toenemende internationalisering en komende vacatures in diverse functies is het van belang over een grotere groep collega’s met internationale kennis en advocacy-ervaring te (gaan) beschikken.

Marian Koren
Senior adviseur VOB/ secretaris FOBID Netherlands Library Forum




Verklaring van Lyon over de toegang tot informatie en ontwikkeling

De Lyon Declaration van augustus 2014 werd in het Engels opgesteld. De verwoording in de Engelse taal is daarom maatgevend. Hieronder de Nederlandse vertaling.

De Verenigde Naties onderhandelen momenteel over een nieuwe ontwikkelingsagenda als opvolger van de Millennium-Ontwikkelingsdoelstellingen. Deze agenda zal dienen als oriëntatiehulp ter verbetering van de algemene levensomstandigheden en een nieuwe reeks doelstellingen schetsen, die tussen 2016 en 2030 bereikt moeten worden.
Wij, ondergetekenden, zijn van mening dat een betere toegang tot informatie en kennis – ondersteund door een grotere beschikbaarheid van informatie- en communicatietechnologie (ICT) – voor alle geledingen van de samenleving bijdraagt aan een duurzame ontwikkeling en verbetering van de algemene levensomstandigheden.
Wij roepen daarom de lidstaten van de Verenigde Naties op zich internationaal tot implementatie van de Post-2015-Ontwikkelingsagenda te verplichten, om zeker te stellen dat iedereen toegang heeft tot informatie die noodzakelijk is om duurzame ontwikkeling en democratische samenlevingen te bevorderen en in staat is deze te begrijpen en gezamenlijk of individueel te gebruiken.

Uitgangspunten
Door duurzame ontwikkeling zal de sociaal-economische welvaart en het welzijn van mensen overal langdurig gewaarborgd worden. Om dit te bereiken is het essentieel dat regeringen, parlementsleden, lokale overheden, plaatselijke gemeenschappen, de particuliere sector en individuen, weloverwogen beslissingen kunnen nemen.
In deze context zou een recht op informatie een omslag inluiden. Toegang tot informatie ondersteunt het bereiken van de ontwikkelingsdoelen van individuen, in het bijzonder gemarginaliseerde mensen en diegenen die in armoede leven, om:
  • hun burgerlijke, politieke, economische, sociale en culturele rechten uit te oefenen;
  • economisch actief, productief en innovatief te zijn;
  • nieuwe vaardigheden te leren en toe te passen;
  • de culturele identiteit en expressie te verrijken;
  • deel te nemen aan besluitvormingsprocessen en bij te dragen aan een actieve en betrokken burgermaatschappij;
  • gemeenschappelijke oplossingen voor ontwikkelingsproblemen uit te werken;
  • verantwoording, transparantie, deugdelijk bestuur, participatie en zelfbeschikking te waarborgen;
  • voortgang van openbare en particuliere verbintenissen op het gebied van duurzame ontwikkeling te meten.
Verklaring
Overeenkomstig de bevindingen van het High Level Panel betreffende de Post-2015-Ontwikkelingsagenda, de bijbehorende discussies over het VN-Ontwikkelingsprogramma (UNDP) van de Verenigde Naties en het Focus Area rapport van de Open Werkgroep (OWG), die de cruciale rol van toegang tot informatie bij het ondersteunen van ontwikkeling aantoonden, erkennen wij, ondergetekenden, dat:
1. armoede multidimensionaal is en dat voortgang in de strijd tegen armoede is gekoppeld aan duurzame ontwikkeling op een verscheidenheid van terreinen.
2. duurzame ontwikkeling plaats dient te vinden binnen een op de mensenrechten gebaseerd raamwerk, waarbij:
a. de ongelijkheid wordt teruggedrongen door zelfbeschikking, educatie en deelname aan de maatschappij van gemarginaliseerde groepen, inclusief vrouwen, inheemse bevolkingsgroepen, minderheden, migranten, vluchtelingen, mensen met beperkingen, ouderen, kinderen en jongeren;
b. gelijkstelling van geslacht, tezamen met een volledige sociale, economische en politieke deelname, aanzienlijk kan worden versterkt door vrouwen en meisjes daartoe in staat te stellen door middel van een gelijkgerechtigde toegang tot onderwijs;
c. waardigheid en autonomie kunnen worden versterkt door de toegang tot werkgelegenheid en door menswaardige arbeidsplaatsen voor iedereen te waarborgen;
d. een gelijkwaardige toegang tot informatie, vrijheid van meningsuiting, vrijheid van vereniging en vergadering, alsmede privacy worden bevorderd, beschermd en gerespecteerd als zijnde centraal voor de onafhankelijkheid van het individu;
e. participatie aan het openbare leven voor iedereen wordt gewaarborgd om de veranderingen die noodzakelijk zijn ter verbetering van het eigen leven te kunnen bewerkstelligen.
3. een betere toegang tot informatie en kennis, op het fundament van universele geletterdheid, een essentiële pijler van duurzame ontwikkeling is. Een ruimere beschikbaarheid van hoogwaardige informatie en data en de betrokkenheid van de gemeenschap in de productie daarvan, zal leiden tot een meer volledige en transparante verdeling van bronnen.
4. informatiebemiddelaars als bibliotheken, archieven, maatschappelijke organisaties, leiders van de gemeenschap, evenals de media, beschikken over de vaardigheden en middelen om overheden, instellingen en individuen te helpen bij het communiceren, organiseren, structureren en begrijpen van data die fundamenteel zijn voor deze ontwikkeling. Zij kunnen dat doen door:
a. het verstrekken van informatie over grondrechten en aanspraken, openbare diensten, milieu, gezondheid, onderwijs, werkgelegenheid en overheidsuitgaven ter ondersteuning van zowel de plaatselijke samenleving als individuen om de eigen ontwikkeling in goede banen te leiden;
b. het identificeren en het richten van de aandacht op belangrijke en dringende behoeften en problemen binnen een bevolkingsgroep;
c. het samenbrengen van belanghebbenden, over regionale, culturele en andere barrières heen, om de communicatie en uitwisseling te vergemakkelijken van ontwikkeloplossingen die grootschalig onder de aandacht gebracht zouden moeten worden voor een groter effect;
d. een blijvende toegang van het publiek tot cultureel erfgoed, overheidsdocumenten en informatie te behouden en te waarborgen, door middel van zorg en beheer door nationale bibliotheken en archieven, alsmede andere openbare erfgoedinstellingen;
e. te voorzien in openbare fora en ruimten ten behoeve van een bredere participatie en betrokkenheid van het maatschappelijk middenveld bij besluitvormingsprocedures;
f. het bieden van opleidingen en kwalificaties om mensen te helpen toegang te verkrijgen tot de informatie en diensten waar zij het meest baat bij hebben, en deze inzichtelijk te maken.
5. betere ICT-infrastructuur kan worden gebruikt om communicatie uit te breiden, om de levering van diensten te versnellen en om te voorzien in toegang tot cruciale informatie, in het bijzonder bij afgelegen gemeenschappen. Bibliotheken en andere informatiebemiddelaars kunnen ICT gebruiken om de kloof tussen het nationale beleid en de plaatselijke toepassing te overbruggen, teneinde te waarborgen dat de voordelen van de ontwikkeling alle bevolkingsgroepen bereiken.

Wij, ondergetekenden, roepen derhalve de lidstaten van de Verenigde Naties op te erkennen dat toegang tot informatie, en de vaardigheden deze effectief te gebruiken, vereist zijn voor een duurzame ontwikkeling, en te verzekeren dat dit wordt onderkend in de Post-2015-Ontwikkelingsagenda door:
  1. bevestiging van het recht van het publiek op toegang tot informatie en data, tegelijkertijd het recht op individuele privacy respecterend;
  2. erkenning van de belangrijke rol van lokale overheden, informatiebemiddelaars en infrastructuren, zoals ICT en een open internet, als instrumenten tot implementatie;
  3. het aannemen van beleid, standaarden en wetgeving om de toekomstige financiering, de integriteit, het behoud en de verstrekking van informatie door regeringen, en de toegang van de bevolking daartoe te verzekeren;
  4. het ontwikkelen van doelstellingen en indicatoren die het mogelijk maken om het effect van informatie- en datatoegang te meten en om de jaarlijkse voortgang tot het bereiken van de doelstellingen te rapporteren in een ‘Ontwikkelings- en Toegang tot Informatierapport’.
Vertaling: Reinier Horjus/Marian Koren FOBID 2014
 
Beeldmateriaal: Koen Krikhaar, Marian Koren. IFLA - Flickr



Reacties op dit artikel (0)

Er zijn nog geen reacties.

Schrijf een reactie

Naam
E-mailadres (?)
Reactie
 

Gerelateerde informatie

Gastblog

Durf te dromen Loeka van der Kooij

Durf te dromen. Dat is het landelijke thema van de Week van de Alfabetisering die in september 2019 zal plaatsvinden. En gedroomd; dat hebben we. In Bibliotheek Bollenstreek werden in oktober 2018 de eerste plannen rondom deze week al gesmeed. Een Bibliotheek Bollenstreek Boekenbal. De alliteratie alleen... Lees verder