HomeRubriekenArtikel
voetnoot

Mediawijsheid in Vlaanderen op de kaart gezet

Elselien Dijkstra
04-02-2014
Mediawijsheid in Vlaanderen op de kaart gezet
Het Vlaamse kenniscentrum Mediawijs.be vierde op 28 januari haar eerste verjaardag met een ‘Vree Mediawijze Dag’ in de Koninklijke Vlaamse Schouwburg in Brussel. Circa 130 deelnemers namen deel aan de studiedag. Mediawijsheid in Vlaanderen kent een uitgebreid netwerk van partners en sterk ontwikkelde methodes in de praktijk.
Directeur Leo Van Audenhove trapte de dag af met een overzicht van wapenfeiten van het eerste jaar en de plannen voor 2014. Mediawijs.be werd in 2013 op verzoek van de overheid opgericht door iMinds en heeft vooral een intermediaire rol. De organisatie wil samenwerking en kennisuitwisseling met betrekking tot mediawijsheid stimuleren. In 2013 heeft Mediawijs.be daartoe verschillende overlegplatformen gecreëerd en diverse studiedagen en workshops aangeboden. Concreet resultaat is de website www.mediawijs.be met onder meer themadossiers (over reclamewijsheid, senioren en ICT, online privacy) en een kaart met alle mediawijsheidprojecten in Vlaanderen. Met het oog op de Vlaamse verkiezingen van 2014 is tevens een conceptnota in de maak, waarin aanbevelingen voor mediawijsheidbeleid worden gedaan.

Voorbeeldland
In Finland is mediawijsheid al langer door de overheid opgenomen in beleidsplannen en kan daarom als voorbeeldland worden beschouwd. Rauna Rahja (Finnish Society on Media Education) hield een presentatie over Finland, waar bibliotheken al sinds 2004 een sleutelrol spelen in mediageletterdheid. Enkele gegevens uit het onderzoek Libraries and media (2012): vier van de vijf Finse bibliotheken bieden een vorm van media-educatie aan; er is geïnvesteerd in opleidingen voor bibliothecarissen op dit gebied; in 25% van de functieomschrijvingen van Finse bibliothecarissen worden competenties op het gebied van mediawijsheid genoemd.

Rol van de bibliotheek
Zo ver zijn we in Nederland en België nog niet gevorderd, bleek tijdens het panelgesprek tussen Maaike Toonen (SIOB, Nederland), Bart Boelen (docent KH Leuven), Yves Rosseel (Bibliotheek Arhus), Andy Demeulenaere (Mediaraven vzw) en Carol Vanhoutte (voorzitter Openbare Bibliotheken VVBAD en bibliothecaris Bibliotheek Kortrijk). Zij gingen in discussie over de vraag welke rol bibliotheken op het gebied van mediawijsheid op zich moeten nemen. Moeten bibliotheken zich beperken tot het trainen van informatievaardigheden of kunnen ze ook pedagogische taken op zich nemen door op scholen thematische programma’s aan te bieden, zoals tegen cyberpesten? En, als je dat al zou willen doen, hoe vind je dan aansluiting bij het secundair onderwijs (middelbare scholen)?

Andy Demeulenaere gooide meteen de knuppel in het hoenderhok: bibliotheken moeten oppassen dat ze niet te veel vanuit de structuur van de instellingen denken - wat kunnen we aan mediawijsheid aanbieden? - maar meer vanuit wat jongeren nodig hebben. De discussie bleef daarna rond jongeren en het secundair onderwijs draaien. Carol Vanhoutte stelde dat veel contact met scholen mogelijk is (in Kortrijk bijvoorbeeld dankzij GoPress), maar dat het wel afhangt van het enthousiasme van leerkrachten en directies. Eigenlijk zou het beleid het belang van mediawijsheid duidelijk moeten maken aan alle actoren. Volgens Bart Boelen moeten bibliotheken zich niet te snel laten weerhouden door argumenten van scholen dat ze geen tijd hebben voor nóg meer projecten. ‘Wanneer je de nood van de school zoekt, is er veel mogelijk.’ Overigens wees Boelen erop dat ook ouders en andere volwassenen mediawijs willen worden.

Het panel was het eens over een aantal speerpunten waarop de overheid beleid zou kunnen voeren: de competenties van leraren en bibliotheekmedewerkers opschroeven; meer samenwerking tussen onderwijs en bibliotheken; aansluiten bij bestaande competenties van bibliotheken, zoals op het gebied van leesbevordering; de IT-infrastructuur van bibliotheken verbeteren; e-inclusie tot speerpunt maken.

Subsidie
Ondertussen heeft het huidige Vlaamse beleid al veel opgeleverd. Minister van media, Ingrid Lieten, die de oprichting van Mediawijs.be heeft aangejaagd, mocht op 28 januari bekendmaken welke drie mediawijsheidprojecten subsidie zullen ontvangen. In totaal hadden, sinds de oproep in september 2013, 28 projecten hun plan ingediend. Alle projecten op maat van specifieke kansengroepen (mensen met een functiebeperking, mensen in armoede, werklozen, minderheden, laaggeschoolden en ouderen) maakten een kans. De projectvoorstellen Sharing is Caring? - Care to share, Sjarabangtv en TAALwijs kunnen nu dankzij de subsidie gerealiseerd worden. Op de website van Ingrid Lieten is een uitgebreide beschrijving van de projecten te vinden.

Kaartje projecten mediawijsheid

Veldtekening
Tijdens de presentatie van de onderzoekers Katia Segers en Jana Bens bleek dat Vlaanderen over een zeer groot mediawijsheidnetwerk beschikt. Op de gepresenteerde veldtekening zijn wel 222 organisaties in kaart gebracht. Dankzij deze kaart kunnen organisaties elkaar makkelijker vinden en beter samenwerken. Enkele conclusies van het veldonderzoek: de mediawijsheidactiviteiten zijn wijdverspreid over heel Vlaanderen, maar bij de meeste organisaties is mediawijsheid geen centrale activiteit. De meeste activiteiten (76%) richten zich op strategisch gebruik van media, maar veel organisaties willen in de toekomst meer gaan doen rond inhoudelijke thema’s, zoals privacy of cyberpesten.
De Vlaamse praktijkmethoden zijn al ver ontwikkeld. Toch zijn er nog diverse werkpunten. Er zijn zeer weinig activiteiten voor mensen met een functiebeperking, de creatieve dimensie van mediawijsheid is nog onderbelicht en er is behoefte aan de ontwikkeling van een competentiemodel en een nulmeting van het mediawijsheidniveau in Vlaanderen.

Pitches
Tijdens de pitches werden enkele inspirerende praktijkvoorbeelden belicht. Dana Schurmans (iMinds) presenteerde haar onderzoek naar gebruikersprofielen van jongeren in maatschappelijk kwetsbare situaties. Met de praktijkfiches die Ann Peeters (Maks vzw) liet zien, kun je zelf mediawijze projecten opzetten. Wouter Hustinx (PXL) toonde een educatief pakket voor reclamewijsheid en Davy Nijs (Katholieke Hogeschool Limburg) liet zien hoe dit lespakket werd aangepast voor kinderen met een verstandelijke beperking. Alle PowerPointpresentaties van de pitches zijn te vinden op mediawijs.be.

Privacy
Aan het eind van de dag kregen alle deelnemers zelf ook een lesje mediawijsheid. De documentaire Terms and Conditions, May Apply van Cullen Hoback maakte pijnlijk duidelijk hoe we als consument langzaam maar zeker ons recht op privacy zien verdampen. Experts die in de documentaire aan het woord kwamen, verklaarden privacy zelfs dood. Maar na afloop riep Rob Heyman (EMSOC Onderzoeker) op dat fatalisme te laten varen. ‘Privacy is een concept en concepten sterven niet. Ze verdwijnen pas als je er niet meer in geloofd.’ Het bestaansrecht van Mediawijs.be lijkt hiermee voldoende bevestigd.

Meer informatie:
http://mediawijs.be/nieuws/vree-mediawijze-dag
http://storify.com/Mediawijsbe/vree-mediawijze-dag

Tekst: Elselien Dijkstra
Beeldmateriaal: Mediawijs.be, iMinds Media.




Reacties op dit artikel (0)

Er zijn nog geen reacties.

Schrijf een reactie

Naam
E-mailadres (?)
Reactie
 

Gerelateerde informatie

Gastblog

Weinig zicht op digitale transformatie in de boardrooms Peter van Eijk

Voor mij is digitale transformatie misschien wel de belangrijkste professionele drijfveer. Vanaf halverwege de jaren tachtig heeft ieder project waaraan ik mocht deelnemen, wel op de een of andere manier bijgedragen aan een waardevolle en toekomstbestendige bibliotheek. Met als uiteindelijke doel om de... Lees verder