HomeRubriekenArtikel
voetnoot

VOB-leden stemmen in met 'het wat' van de Nationale Bibliotheekpas

Wim Keizer
16-12-2013
VOB-leden stemmen in met 'het wat' van de Nationale Bibliotheekpas
De leden van de Vereniging Openbare Bibliotheken (VOB) stemden 12 december tijdens hun vergadering in met bestuursvoorstellen inzake de Stelselwet, de voortgang van het sleutelproject Nationale Bibliotheekpas, de gezamenlijke inkoop van e-content, het principeakkoord over de CAO 2014, het A&O-fonds (Stichting BibliotheekWerk), een VOB-beleidsplan 2014-2017, een VOB-jaarplan 2014, de VOB-begroting 2014 en de (her)benoeming van enkele bestuursleden.  
Herbenoemd werden Charles Noordam, Jos Debeij en Chris Wiersma. Nieuw in het bestuur kwam Arend Middelveld, directeur Biblionet Groningen, als opvolger van Rob Pronk (Middelvelds voorganger bij Biblionet). In de vacature van Marion Mertens moet nog worden voorzien.

Belangrijkste en meest tijdrovende agendapunt was de Stelselwet en het voorstel van het bestuur niet te sleutelen aan het wetsartikel over de centrale bekostiging en inkoop van e-content. Zie daarvoor het aparte verslag.

Ook de bestuursvoorstellen rondom de Nationale Bibliotheekpas riepen discussie en emotie op, maar toen die plannen eenmaal aanvaard waren, ging de vergadering verder erg snel, hoewel de voorziene eindtijd niet meer gehaald werd.

Voorstellen Nationale Bibliotheekpas
De Nationale Bibliotheekpas is één van de drie in de VOB-strategie benoemde 'Sleutelprojecten Open Deuren'. Het project, dat getrokken wordt door de Stichting Samenwerkende PSO’s Nederland (SPN), valt in een viertal onderdelen uiteen, namelijk:
  1. Een voorstel voor een lidmaatschapsstructuur voor bestaande en nog te ontwikkelen proposities, die gebruikers faciliteert voor fysieke en digitale bibliotheekdiensten waarvoor betaald moet worden (er zijn ook fysieke en digitale diensten waar geen registratie en betaling voor nodig zijn). Daaraan gekoppeld was een voorstel voor randvoorwaarden, met als belangrijkste dat de klant voor alle diensten waar registratie voor vereist is altijd ingeschreven staat bij de lokale bibliotheek. Dus ook een klant die met gebruikersnaam en wachtwoord alleen wil inloggen voor betaalde diensten van 'de landelijke digitale bibliotheek' zonder dat daar 'een pas' voor nodig is, staat geregistreerd bij de lokale bibliotheek.
  2. Om een gebruiker van een lokale bibliotheek toegang te geven tot andere fysieke bibliotheken (dus het idee van de 'nationale pas' die nodig is om overal fysieke materialen te lenen) wordt de bestaande praktijk van 'gastlenen' (nu alleen nog in Limburg, Noord-Brabant, Gelderland en Overijssel) als basis gebruikt, maar wel met gebruikmaking van de landelijke infrastructuur (zoals de 'servicebus' van Bibliotheek.nl, Identity & Access Management en de Website as a Service).
  3. Er komt een abonnementenstructuur bestaand uit drie tariefsoorten ('reductie, standaard en top').
  4. De tarieven zelf en de leenvoorwaarden worden geharmoniseerd.
'Het wat'
In de voorstellen ging het nog over eerste fases, of zoals Coen van Hoogdalem van de VOB in z’n toelichting zei: 'het wat'. 'Het hoe' komt later aan de orde.
Bij punt 1 werd instemming gevraagd over de proposities en de randvoorwaarden. Een implementatieplan (met scenario’s en kostenraming) komt in maart 2014 aan de orde. De start van de implementatie is voorzien voor juni 2014. Ook bij punt 2 (het gastlenen) komt in maart 2014 een implementatieplan (met scenario’s en kostenraming).
Voor punt 3 is 1 januari 2015 de implementatiedatum. Voor punt 4 is het 1 januari 2016, in de zin dat er dan geharmoniseerde adviestarieven en leenvoorwaarden komen. Maar binnen nader vast te stellen bandbreedtes mag men kortingen verlenen of toeslagen hanteren.

Er was een aantal bezorgde leden. Zo toonde een directeur zich voorstander van de nationale pas, maar niet van harmonisatie van tarieven en voorwaarden. 'Er is een groot verschil in subsidiëring en als cultureel ondernemer ben ik bezig met samenwerking met o.a. een volksuniversiteit, waardoor ik niet alleen maar bibliotheek meer ben. Ik heb het gevoel met deze voorstellen in een fuik te lopen.' Ook vond hij dat we met een nationale pas 'een probleem' oplossen dat nauwelijks bestaat, terwijl we niet weten wat het gaat kosten. Dat schoot bestuurslid Chris Wiersma in het verkeerde keelgat: de leden hadden in een vorige vergadering al ingestemd met de pas als sleutelproject en kijk ook naar het succes van de museumjaarkaart. De verdediging van de betrokken directeur luidde dat hij gezegd had voor de pas te zijn, maar tegen de harmonisatie van tarieven en bovendien geen groot gebruik van 'gastlenen' verwacht.
Twee andere directeuren die zelf veel ervaring hebben met ICT-projecten vonden het project erg ingewikkeld en pleitten er voor niet voor 'het wat' te kiezen als je nog niet weet hoe 'het hoe' geregeld moet worden en wat dat gaat kosten. Ze wilden eerst een integrale aanpak zien met een volledig projectplan.
Bij stemming bleek dat een grote meerderheid zich kon vinden in de beschreven eerste fases ('het wat') van de benoemde onderdelen.

E-content 2014
De leden stemden in met een voorstel voor de aankoop van e-content in 2014 (op basis van een omslag van € 0,35 per inwoner). Inkoopcommissie-voorzitter Hans van Velzen wist te melden dat het e-bookplatform van Bibliotheek.nl (BNL) 21 januari 2014 gereed zal zijn. Het eerste kwartaal zal het aanbod gratis zijn, maar vanaf 1 april gaat het e-books-pluspakket (18 keer per jaar te lenen 'shoulder'-boeken voor € 20 per jaar) in werking.

CAO-onderhandelingsakkoord
De VOB-leden stemden in met het CAO-principeakkoord 2014. De looptijd is een jaar. Er is per 1 januari 2014 een structurele salarisverhoging van 1,25% afgesproken. Werkgevers hechten eraan op de arbeidsmarkt als aantrekkelijke werkgever beschouwd te blijven worden.
Ook een voorstel met begroting voor het Arbeidsmarkt- & Ontwikkelingsfonds (dat de naam Stichting BibliotheekWerk heeft gekregen) vond instemming. VOB-leden die aan de CAO gebonden zijn financieren jaarlijks 0,2% van de bruto loonsom. Gevraagd werd wel om bij benoemde maatregelen als instroom en begeleiding van jongeren, behoud van oudere vakkrachten, mobiliteit, zij-instroom en scholing scherpere doelstellingen te formuleren. Bestuurslid van het fonds, Jan Gommer, zegde dit toe.

Verenigingsplannen
De VOB wil de communicatie met leden en stakeholders en de collectieve belangenbehartiging versterken en de slagkracht van de VOB vergroten. Dat staat, naast meer verbeterpunten, in een op basis van een ledenenquête gemaakt beleidsplan 2014-2017. Dat plan bevat ook een SWOT-analyse met als belangrijke zwakte onvoldoende zichtbaarheid van de vereniging met haar visie en standpunten. Er werd vanuit de vergadering voor gepleit dat het bestuur zich niet moet terugtrekken van het bureau, maar er bovenop moet zitten. Directeur Ap de Vries lichtte toe dat het gaat om duidelijke afspraken over de verhouding tussen bureau, commissies en bestuur (waarvoor voorstellen zullen worden uitgewerkt). Voorzitter Kars Veling vulde aan dat het in deze 'barre tijden' zeker niet de bedoeling is dat de bestuurders achterover gaan leunen, maar dat het motto 'alle hens aan dek' blijft.
De leden gingen ook akkoord met begroting en jaarplan 2014 (met als belangrijk punt versterking van Public Affairs en Public Relations voor de branche).

B-reader weg
In een lijst mededelingen en voortgangsberichten stond o.a.: 'Het sleutelproject B-reader stagneert. Een e-reader met een eigen bibliotheekbeeldmerk is niet haalbaar. De toegevoegde waarde die een dergelijke e-reader zou moeten hebben is onvoldoende in vergelijking met datgene wat de markt nu al biedt. Een serviceconcept gebaseerd op apps die ervoor zorgen dat de drempels rond e-lezen geslecht worden, lijkt meer voor de hand te liggen. Het succes van de Vakantiebieb wijst in die richting. Bibliotheek.nl gaat die mogelijkheid onderzoeken en desgewenst verder uitwerken.'
Dat bracht Hans van Velzen tot de uitspraak: gewoon afvoeren die B-reader, want niemand was er gelukkig mee. [Een 'B-reader' was destijds tot verrassing van alle leden en veel bestuursleden door het tekstbureau dat de strategienota moest redigeren in het onderdeel “De bibliotheek onderneemt” opgenomen. Inmiddels heeft de VOB andere activiteiten in het kader van dit programma ontwikkeld – wk].

Integratie taken in KB
Voorafgaand aan de vergadering vertelde de directeur van de Koninklijke Bibliotheek (KB), Bas Savenije, hoe de stand van zaken van de integratie van de taken van het Sectorinstituut Openbare Bibliotheken (SIOB) en BNL in de KB is. Er is een formeel-organisatorisch proces (hoe maak je van drie organisaties een eenheid, met wel een herkenbaar aanspreekpunt voor de taken voor de openbare bibliotheken) en een visietraject. Er zal een beleidsplan 2014 worden gemaakt met een helder programma dat uitgaat van synergie (geheel meer dan de som van de delen). De KB staat er positief in, want voor haar is het gevolg een groter bereik van haar diensten. Savenije ziet over en weer enthousiasme, en dat noemde hij een verademing vergeleken met wat hij wel eens eerder meegemaakt had. Er is een plan van aanpak dat binnenkort gepubliceerd wordt. Ook zal er in 2014 meer mondeling (in bijeenkomsten) over de integratie gecommuniceerd worden.

Glijbaan
In aanvulling op het verslag over de Stelselwet, valt nog te melden dat VOB-bestuurslid Chris Wiersma een vergelijking maakte met jongetjes die een glijbaan opgaan. Hoe hoger op de trap, hoe enger het wordt, maar je weet dat je voor al je vriendjes verschrikkelijk afgaat als je niet verder doorzet. Door nu terug te komen op het besluit in te stemmen (tegen voorwaarden) met de uitname uit het gemeentefonds, gaat de branche erg op haar bek en heb je de eerste zeven jaar niets meer te vertellen. Wiersma betwijfelde ook of de branche het wel gaat halen door middel van het omslagstelsel.
Frans Bergfeld, als SOOB-voorzitter de ondertekenaar van de brief met het pleidooi serieus te bezien of er op de uitname teruggekomen kan worden, vond dat de leden als bezorgde ouders de jongetjes van het bestuur al gewaarschuwd hadden niet verder te gaan toen ze (in december 2011 in Groningen) nog niet zo hoog geklommen waren. 'Nu zit het bestuur ondanks onze waarschuwingen op de trap bovenaan de glijbaan.'
Waarop Wiersma antwoordde dat hij het besluitvormingsproces ervaren had als 'samen omhoog gaan' en het VOB-bestuur niet een eenzame weg gegaan was.

Na afloop van de vergadering, waren er drie lezingen.

CPNB en bibliotheken
Eppo van Nispen, directeur van de Stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek (CPNB), liet zien hoe hij meer aandacht had gekregen voor de rol van de bibliotheken. Verder is de daling van de boekenverkoop bij aanbieders die niet in de CPNB meedoen (zoals Albert Heijn) veel groter (-14%) dan bij boekhandels die wel in de CPNB meedoen (-6%). Bovendien is het aandeel papieren boeken in de hele media- en entertainmentmarkt (die als geheel daalde) groter geworden (n.l. meer dan de helft van het geheel). De belangrijkste rol van de CPNB is: stimuleren van lezen (of het nu via lenen of kopen gaat).
In de transformatie van papier naar digitaal is het voor iedereen heel erg zoeken en experimenteren, want niemand weet wat wel of niet gaat lopen.
Gebleken is dat mensen die boeken lenen de boeken veel meer echt helemaal lezen dan degenen die boeken kopen. De bibliotheek is dus dè leesmotor. Van Nispen noemde een project als Boekstart een geweldig project: 'top, top, top!'. Maar hij vond wel dat de bibliotheken hun prestatiegegevens niet moeten vasthouden, maar veel meer moeten tonen wat ze weten te bereiken.

'Geek de bibliotheek'
In een toelichting op de G4-campagne 'Geek de bibliotheek' (door Ton van Vlimmeren en een campagneleider) bleek dat er, om de campagne te kunnen volhouden, centrale coördinatie en financiering nodig zijn. Daarbij wordt gekeken naar de CPNB en de VOB. VOB-directeur Ap de Vries liet weten dat het VOB-bestuur zich erover zal beraden.

'Hart voor lezen'
Francien van Bohemen (VOB) vertelde dat de VOB voor de plannen ter versterking van PA en PR in zee is gegaan met communicatieadviesbureau De Issuemakers. Samen met Sybrig van Keep van dit bureau ging ze in op de maatschappelijke issues, het imago van de openbare bibliotheken en de activiteitenvoorbereiding. Kernbegrip zal worden: 'hart voor lezen'.  

Zie ook dit bericht.

Tekst: Wim Keizer



Reacties op dit artikel (1)

Wim Keizer
18-12-2013 11:36
In aanvulling op de passage over de integratie van de SIOB- en BNL-taken in de KB: de genoemde plannen van aanpak (apart voor de SIOB- en de BNL-taken) zijn 17 december gepubliceerd op de VOB-site: http://www.debibliotheken.nl/nc/de-vob/publicaties/nieuws/bericht/integratie-siob-en-bibliotheeknl-in-kb/.
Dat van de SIOB-taken blijkt al van 13 juni 2013 te zijn, van de BNL-taken van 9 oktober 2013.

Waarbij ik niet kan nalaten op te merken dat geen van de direct-betrokkenen in het Haagse bibliotheekwereldje blijkbaar bedacht heeft ze meteen na vaststelling op een (of meer) website(s) te publiceren, terwijl ze - zoals Bas Savenije 12 december meldde - toch openbaar waren.
Openbaar bibliotheekwerk gaat tegenwoordig overal over, maar het minst over openbaarheid van informatie;-).

Schrijf een reactie

Naam
E-mailadres (?)
Reactie
 

Gerelateerde informatie

Gastblog

Vervolg op gastblogs: OCW wil streefwaarden bij KB-indicatoren Wim Keizer

Minister Van Engelshoven van OCW zal een reactie op het Beleidsplan 2019-2022 Werken met woorden van de Koninklijke Bibliotheek (KB) naar de KB sturen. Daarin gaat OCW in op de prestatie-indicatoren: de keus van de indicatoren en de gehanteerde streefwaarden. De door de KB in een apart bij het... Lees verder