HomeRubriekenArtikel
voetnoot

De voortgang van de NBC in zes vragen

Edwin Mijnsbergen
06-06-2013
De voortgang van de NBC in zes vragen
Bibliotheek.nl werkt al geruime tijd aan de realisatie van een Nationale Bibliotheekcatalogus (NBC) op basis van een Open Zoekplatform. Aanvankelijk zou de eerste versie eind 2012 worden opgeleverd, maar dat werd niet gehaald. Bibliotheekblad is benieuwd naar de stand van zaken en sprak via Skype met Sander van Kempen, manager Content, en Johan Stapel, informatiemanager van Stichting Bibliotheek.nl
Tijdpad
Kunnen jullie meer vertellen over de stand van zaken ten aanzien van de Nationale Bibliotheekcatalogus (NBC)? Ooit stelde Bibliotheek.nl in een brief aan directies van openbare bibliotheken dat de eerste werkende versie daarvan zou worden opgeleverd in december 2012, maar die datum werd niet gehaald. Het tijdpad lijkt zich inmiddels uit te strekken tot 2014 en daarna. Op welke problemen zijn jullie gestuit? Hoe ziet de nieuwe planning eruit?

‘We hebben begin 2012 wel geprobeerd een meerjarenplan te maken, maar nieuwe ontwikkelingen zorgen ervoor dat het plan steeds moet worden bijgesteld. Het veld waarin we opereren is in beweging en er is altijd een zekere spanning tussen de techniek, wensen en rechten van de gebruikers en de wensen van de bibliotheken en de opdrachtgever. Denk bijvoorbeeld aan het feit dat we, mede door de bibliotheekwetgeving, steeds meer zullen gaan samenwerken met de Koninklijke Bibliotheek. Hoe die samenwerking er precies uit gaat zien weten we nog niet. Feit is wel dat Bibliotheek.nl nog maar bestaat sinds 2010. De verhoudingen tussen onze organisatie en de opdrachtgevers en partners (ministerie OCW, SIOB en KB) zijn sindsdien helemaal gekanteld. Mede daarom houden we voorlopig een projectplanning tot 2015 aan. Voortschrijdende inzichten op het technische vlak spelen daar ook een rol bij. In dat kader zijn onderstaande passage en tabel uit het (nog te publiceren) jaarverslag relevant.

“De eerste versie van de NBC+ is opgeleverd en gedemonstreerd tijdens de Bibliotheek2Daagse in december. In aanvang was de opzet om dit als vervanging te hanteren voor de Aquabrowser. Echter, gaandeweg het jaar bleek dat er meer toegevoegde waarde te behalen valt voor de branche door de NBC+ te ontwikkelen in de richting van ‘slim ontsluiten’, bijvoorbeeld door de inzet van semantisch zoeken en door gebruik te maken van linked open data-structuren. Het meer reguliere zoeken via catalogi en gekoppelde bronnen wordt ook gefaciliteerd door de NBC+, maar kan deels worden overgelaten aan bestaande browsers, zoals de Aquabrowser. Laatstgenoemde kan bovendien een upgrade tegemoet zien, gebaseerd op een bredere bronnenset die de NBC+ levert. Daarom is met Serials Solutions (de leverancier van de Aquabrowser) medio 2012 een samenwerking aangegaan en zal het BNL-team zich meer gaan toeleggen op enerzijds het aansluiten van meer bronnen en anderzijds het uitbreiden van innovatieve zoekstructuren. Ook op dit vlak zijn partnerships aangegaan, onder meer met de universiteit van Leipzig. Langs deze weg zal de NBC+ in 2013 verder ontwikkeld worden en kunnen bibliotheken stapsgewijs overstappen naar een gecombineerde inzet van het ‘oude en nieuwe zoeken’.’

In de tabel hierna zijn de belangrijkste resultaten in 2012 weergegeven, met een doorkijk naar de vervolgstappen in 2013 en 2014.’

Oorspronkelijk plan Gerealiseerd 2012 Plan 2013/2014
Eerste versie van het zoekplatform. De eerste versie is een feit en vormt een goede basis voor doorontwikkeling. Doorontwikkelen van het platform
Eerste versie van de zoekwidget Eerste versie is opgeleverd, maar biedt slechts beperkte functionaliteit. De widget voldoet wel volledig aan de webrichtlijnen. Doorontwikkelen van de widget op basis van doorontwikkelingen van het zoekplatform en ondersteunen nieuwe Aquabrowser obv NBC+
Opleveren van ‘bronnenstraat’, oftewel platform om bronnen te verwerken. De bronnenstraat is gerealiseerd en opgeleverd. Voor iedere bron zal nog wel een inspanning geleverd moeten worden. Inzetten om meer bronnen te verwerken
Complete indexering van de GGC-data Volledig uitgevoerd, maar er is ruimte voor verbetering Doorontwikkelen en verbeteren
NBC+ is inzetbaar als lokale catalogus Technisch zijn de voorbereidingen getroffen, maar de bezitssynchronisatie is nog niet afgerond en er is nog geen koppeling gelegd met lokale ILS’en Doorontwikkelen, afronden en als pilot bij één bibliotheek implementeren (dit wordt de OBA
NBC+ Zoek-API is beschikbaar API is gerealiseerd, maar niet beschikbaar gesteld Zodra BNL de API verder heeft ontiwkkeld zullen derde partijen, zoals Serials Solutions, ook toegang krijgen tot de API. De API zal dus voor het aansluiten van de OBA in 2013 beschikbaar komen
De NBC+ bevat het volledige aanbod van de bibliotheken De 5,5 miljoen titelbeschrijvingen zijn opgenomen, maar nog niet alle exemplaren zijn te filteren Afronden bezitssynchronisatie en verder doorontwikkelen zoekplatform

Samenwerking met de KB
Jullie weten nog niet precies hoe de samenwerking met de KB eruit zal zien. Is er desondanks al iets over te zeggen?

‘Al in 2009 was duidelijk dat we voor het bouwen van de NBC zouden gaan samenwerken. Zowel de KB als een aantal universiteitsbibliotheken gaven toen aan deel te willen nemen aan het project. Omdat dit niet gold voor álle universiteitsbibliotheken, legden wij de eerste focus op samenwerking met de KB. Wat precies de gevolgen zullen zijn van de integratie van SIOB in de KB (zie het artikel van Bibliotheekblad, van 25 april 2013) valt nu nog niet te zeggen, maar door de samenwerking beschikken we in de NBC in ieder geval ook over de titelbeschrijvingen van de KB, ook die van de 160.000 boeken die Google al voor de helft heeft gescand. Die titels zijn dus ook opgenomen in de Nationale Catalogus, maar wel alleen met een link naar het bronbestand. Door de samenwerking met Serials Solutions kunnen bibliotheken na aansluiting zelf bepalen of zij die collecties wel of niet lokaal willen aanbieden aan het publiek.’

Communicatie
Hoe komt het toch dat er zo weinig heldere en openbare informatie beschikbaar is over de ontwikkelingen rondom de ict-projecten van Bibliotheek.nl (zoals de NBC) of over bijvoorbeeld alle gebruiksgegevens van producten?

‘Met die vraag doe je een aanname waarin we ons niet helemaal herkennen. Wij vinden zelf dat we ons best doen over de ontwikkelingen te communiceren, via de website, de nieuwsbrief, driemaandelijkse updates van het online jaarplan en tijdens talloze bijeenkomsten. Wel is het zo dat we soms eerst verantwoording dienen af te leggen aan de subsidieverstrekker. Dan laat de communicatie naar buiten soms iets langer op zich wachten. Het komt ook regelmatig voor dat we vragen krijgen over onderwerpen die al wél zijn gecommuniceerd. Daar leerden we van dat lang niet alle geïnteresseerden de moeite nemen om de nieuwsbrief of de updates van het jaarplan te lezen. Misschien zou het in dat licht goed zijn om vaker roadshows te organiseren, waarbij we op locatie vertellen en tonen wat we inmiddels in huis hebben. We staan daarbij overigens ook open voor meer kennisuitwisseling met de voorlopers en innovators in de branche.

Voor wat betreft de gebruiksgegevens moet je niet vergeten dat die soms ook van belang zijn in onderhandelingen met bijvoorbeeld uitgevers, of lokaal politiek gevoelig liggen. Daar wil Bibliotheek.nl niet aan voorbijgaan. Toegegeven: er wordt regelmatig gevraagd om meer gebruiksgegevens. Wij bieden die straks aan via het Datawarehouse. Is het dan niet gek dat we erg veel moeite moeten doen om bibliotheken ervan te overtuigen zich aan te laten sluiten op datzelfde Datawarehouse, omdat politieke belangen of privacyoverwegingen soms zwaarder wegen dan de wens tot inzicht in statistieken? Aan onwil van Bibliotheek.nl ligt het dan in ieder geval niet.’

Contextualisering
Onlangs verscheen het rapport Verkenning Context & Contextualisering (zie ook het artikel van Wim Keizer van 17 april). Zien jullie aanknopingspunten rondom contextualisering, voor de NBC of andere diensten van Bibliotheek.nl?

‘Die zien we zeker, maar dan vooral als het gaat om het faciliteren van het geheel. We maken een onderscheid tussen de bronnen die wij op nationaal niveau ontsluiten en beheren en de lokale en regionale bronnen van de bibliotheken zelf. We willen de bibliotheken graag tools aanbieden waarmee zij hun eigen, gecontextualiseerde content kunnen ontsluiten via onze API [een application programming interface is een verzameling definities op basis waarvan een computerprogramma kan communiceren met een ander programma, EM], zodat die desgewenst ook beschikbaar komt voor andere bibliotheken. De lokale en regionale bronnen van bibliotheken hebben we al deels in kaart gebracht, maar of de tools ook daadwerkelijk ontwikkeld kunnen worden, hangt af van de financiering; daar hebben we inmiddels een aanvraag voor ingediend.
Daarnaast zouden we graag de data uit Wikipedia/DBPedia willen ontsluiten via de NBC, opdat die verrijkt kunnen worden door alle domeinspecialisten uit de branche en in een later stadium gekoppeld worden aan de zoekresultaten van individuele gebruikers.’

Testversie NBC
Klopt het dat er al een testversie bestaat van de NBC? Kan die al bekeken worden? Wordt het werkveld betrokken bij het ontwikkeltraject?

‘Die testversie bestaat inderdaad, maar is tijdelijk uit de lucht. Later dit jaar zal die echter weer actief ingezet worden, met diverse showcases. Het werkveld wordt erbij betrokken via een klankbordgroep.’

E-bookplatform
Onlangs werd bekendgemaakt dat de opdracht voor het e-bookplatform gegund is aan CB en Ciber. Dat platform zou al in het najaar gelanceerd moeten worden. Kunnen jullie daar meer over vertellen? Wordt het platform gekoppeld aan de NBC?

‘We willen zo snel mogelijk een goed werkend platform waarmee bibliotheken e-books kunnen uitlenen. Dat platform hopen we in het najaar te kunnen presenteren. Dat is een korter traject dan dat van de NBC. Het uiteindelijke doel is wel om het platform te integreren in de infrastructuur, maar we kunnen niet alles tegelijkertijd doen. De hoop is wel dat er in het najaar al een zoekfunctionaliteit beschikbaar is voor de e-bookcollectie, maar de koppeling met de API van de NBC zal langer op zich laten wachten. Wanneer die precies gelegd kan worden, is nog niet bekend.’

Tekst: Edwin Mijnsbergen



Reacties op dit artikel (6)

Mark Deckers
10-6-2013 11:08
Tjonge, lees ik nou goed dat alleen Amsterdam in 2013 en 2014 wordt aangesloten? Dat zal toch niet?

Verder vind ik dat de paragraaf over communicatie een sketch had kunnen zijn van Monty Python. Hulde!

Zucht
11-6-2013 18:21
Ik moest wel lachen om dit bericht.

Allereerst om de mooie manier van rechtpraten. BNL is heer en meester in het slecht plannen, terwijl er legio 'projectmanagers' rondlopen.

Maar, zoals vaak het geval is, liggen de grootste problemen bij de aansturing. Als je als directeur verwachte opleverdata gaat noemen, zonder dat je kan sturen op een goed uitgewerkt (en getoetst plan), dan ben je meer een cabaretier dan een directeur. 
Edwin
12-6-2013 12:01
 @Mark: dat staat er wellicht niet helemaal duidelijk maar voor het najaar van 2013 staat de OBA gepland, andere bibliotheken volgen dan hopelijk in 2014.
Edwin
12-6-2013 12:06
 Zie ook de aanvulling van Wim. http://www.bibliotheekblad.nl/Handlers/ToonNieuwsbrief.ashx?id=1000000050&rendermode=html
Wim Keizer
12-6-2013 13:19
Koekje
27-1-2014 16:25
mag ik even kwijt hoe SLECHT die Aquabrowser is? Weg met die zoekmachine van likmevestje waarin je nooit kunt vinden wat je zoekt.

Schrijf een reactie

Naam
E-mailadres (?)
Reactie
 

Gerelateerde informatie

Gastblog

Generatie Z in the library Anne-Katelijne Rotteveel

Jongeren en de bibliotheek. De bibliotheek wil wel, maar de jongeren net wat minder. Tenminste zo lijkt het. Eerst die vervelende millennials (geboren tussen 1980 en 2000) en nu generatie Z (geboren tussen 1995 en 2010). Uit onderzoek naar deze doelgroep blijkt dat ze heel visueel zijn ingesteld, 24/7 op... Lees verder