HomeRubriekenArtikel
voetnoot

Wereldwijd aandacht voor intergenerationeel werk

Ingrid Bon
21-01-2013
Wereldwijd aandacht voor intergenerationeel werk
Bijna iedereen in de Nederlandse bibliotheeksector kent het project 50+ leest voor. De laatste jaren lijkt er wereldwijd sprake van een opleving van de aandacht voor intergenerationeel werk, getuige het congres dat in 2011 in Tunesië georganiseerd werd en naar aanleiding waarvan een boek verscheen dat een weergave is van dit congres. Wat het precies is dat twee generaties (waar een andere generatie tussen zit) op een makkelijke manier met elkaar activiteiten kunnen ondernemen, weten we niet, maar iedereen kan het om zich heen waarnemen.
Het project 50+ leest voor, dat al ettelijke jaren op diverse plaatsen wordt uitgevoerd, heeft een aantal aspecten die hun waarde hebben bewezen en nog steeds goed bruikbaar zijn. De opzet is simpel en daardoor wellicht zo doeltreffend. Het personeel van veel kinderopvanginstellingen kampt met een gebrek aan tijd. Veel tijd gaat op aan de directe verzorging en daarmee komen andere zaken wat in het gedrang. Veel ouderen zoeken een bezigheid die zinvol is en die hen betrokken houdt bij de samenleving. Een aspect dat nu Civil Society genoemd wordt.

De voorbeelden die tijdens het congres in Tunesië besproken werden waren zeer uiteenlopend.
Soms zijn het de volwassenen die de kinderen helpen, maar er zijn ook tal van voorbeelden waarbij de kinderen de rol van instructeur toebedeeld hebben gekregen. Lessen over het gebruik van een mobieltje of van Twitter, Facebook of Skype - vooral toepassingen op het gebied van nieuwe media - zijn voor de wat oudere mens zeer nuttig en men beleeft er veel plezier aan als de uitleg verzorgd wordt door een jongere.

Tijdens het congres kwamen achtergronden en theorieën en een fors aantal (21) praktijkvoorbeelden uit de hele wereld aan de orde, inclusief een Nederlands voorbeeld.
Praktijkervaringen zoals die uit Chili, waar ouderen voorlezen aan kinderen in ziekenhuizen, of het project waarbij groepen ouderen en jongeren samen jeugdliteratuur bespreken, activiteiten waar een leesbevorderaar graag mee aan de slag zal gaan. Politiek gezien scoren deze vormen van bibliotheekwerk ook, aangezien de projecten bijdragen aan leesbevordering en ook aan sociale betrokkenheid. Voor ouderen is het gevoel van ‘nodig’ zijn een wezenlijk gevoel, men doet er nog toe en is niet afgeschreven in de maatschappij. De eigenwaarde stijgt en men komt uit een mogelijk sociaal isolement.
Grappig is te constateren dat, waar wij spreken over intergenerationeel (opa’s en oma’s met kleinkinderen en vergelijkbare leeftijdsgroepen zonder familieverband), in andere landen ook het zogenaamde ‘family reading’ (ouders met hun kinderen) onder deze term lijkt te vallen. Vandaar dat ook speciale vaderprogramma’s besproken werden.
Wat dat betreft is er middels de ouder-kindbijeenkomsten die bij Boekstart en Boekenpret georganiseerd worden, in Nederland ook wat meer bekendheid op dit terrein, maar inspiratie kunnen we altijd gebruiken. Bovendien waarderen de hedendaagse jonge vaders het heel erg positief wanneer er speciaal voor hen aandacht is. Zo heb ik ooit van een project gehoord waarbij sprake was van samenwerking tussen de openbare bibliotheek en gevangenissen op dit gebied. Met name jonge vaders en hun kinderen missen contact in een belangrijke fase van het leven. Door gebruik te maken van alle mogelijke mediasoorten (denk aan filmpjes die met een telefoon gemaakt kunnen worden, Skype, geluidsopnamen etc.) kunnen de vaders voorlezen aan hun kinderen en zo betrokken blijven bij hun ontwikkeling. Voor de kinderen is het van wezenlijk belang dat de band tussen ouder en kind zo goed mogelijk gehandhaafd blijft en zij de warmte van een ouder op afstand kunnen blijven ervaren. De bibliotheek helpt met het uitzoeken van leuke boeken,  en biedt voorleestips of een cursus voor de gedetineerden en laat hiermee haar maatschappelijke betrokkenheid tot uiting komen.

Tijdens het slot van het congres is The Tunesia Declaration on Libraries, reading and Intergenerational Dialogue aangenomen. De integrale tekst van deze Declaration is in de congresuitgave opgenomen, maar is ook toegankelijk via de IFLA-website.
Binnen de sectie Literacy and Reading (met een Nederlandse vertegenwoordiging) wordt hard gewerkt aan vertalingen van de Declaration. De Nederlandse vertaling zal dit voorjaar het licht zien.
De congresuitgave (Engels- en Franstalig),  getiteld Intergenerational solidarity in libraries / La solidarité intergénérationnelle dans les bibliothèques, is een weergave van alle lezingen en is te bestellen via www.degruyter.com (Ivanka Stricevic and Ahmed Ksibi; Intergenerational solidarity in libraries.)
Tijdens de laatste IFLA-conferentie van augustus 2012 in Helsinki werd er ook weer aandacht besteed aan intergenerationeel bibliotheekwerk. Voor de verslagen van deze sessie, zie hier.

Het Estse programma Storygrannies,  het Argentijnse project Abuelas Cuentacuentos (vorig jaar een van de winnaars van de IBBY-Asahi Reading Promotion Award, of 50+ leest voor, projecten die zich allemaal bezighouden met ouderen die vol enthousiasme voorlezen aan kinderen van diverse leeftijden. De samenwerking met de bibliotheek bestaat uit een training voorlezen, met alle do’s and don’ts voor de oudere, maar omvat ook de keuze van de boeken die voorgelezen gaan worden. De expertise van de bibliotheek is daarbij van wezenlijk belang.

In het Amerikaanse Bartlett initieerde jeugdbibliothecaresse Kimberley Gotches het project Pages Across the Ages, dat door de Bartlett Public Library.gefaciliteerd en geheel uit eigen begroting gefinancierd wordt. In het kader van dit project, dat van start ging in februari 2012 en waarvoor samengewerkt wordt met de Clare Oaks Retirement Community , worden kinderen en ouderen als ' penvrienden' aan elkaar gekoppeld. Ze schrijven elkaar brieven over hetzelfde (kinder)boek dat ze hebben gelezen.
De blogpost 'Intergenerational literacy programs' van Lesley Farmer (IFLA Section Literacy and Reading) geeft enkele andere leuke voorbeelden.
Een heel interessant project is dat waarbij een basisschool schoolklassen enkele weken per jaar hun lessen laat volgen in het bejaardenhuis. Kinderen en ouderen ontmoeten elkaar dan weer op speelse wijze en krijgen meer begrip voor elkaar en voor elkaars achtergronden.

Het weblog The Intergenerational Library maakt melding van een kunstzinnig project en ook een vriendenboekenclub waarbij de verschillende leeftijdsgroepen samen boeken bespreken. Deze projecten zijn geïnitieerd door de Allegheny County Library Association (ACLA), een organisatie in Pennsylvania met zo'n 45 bibliotheken. ACLA heeft zich met haar 'ACLA Intergenerational Academy'' stevig gecommiteerd aan intergenerationele werk in de bibliotheek. Behalve het genoemde kunstproject, Creative Together en intergenerationele boekenclubs, organiseert ACLA nog tal van andere intergenerationele activiteiten.

Kortom, er is een scala aan projecten waarbij jongeren en senioren elkaar wederzijds helpen. Lessen die jongeren aan ouderen geven over het gebruik van mobieltjes, en dan niet alleen om te bellen, kunnen leiden tot inzichten voor beide partijen. Zoals een jongere (ongeveer 19 jaar) laatst zei: ‘Hoe deden jullie dat dan, je vrienden ontmoeten?’ Dat een afspraak van tevoren te maken en te plannen is en dat men zich daaraan hield , leek bijna onvoorstelbaar voor deze jonge man, die de deur uit gaat en dan twittert waar hij heen gaat in de hoop dat vrienden daar ook heen gaan, en zo niet dan wordt het wel wat anders. Soms noemen we dat een generatiekloof, maar ik zie liever een generatiebrug ontstaan.
 
Tekst: Ingrid Bon
Foto: Gerrit Serné


Voor meer internationale praktijkvoorbeelden van intergenerationele projecten rond (voor)lezen en leesbevordering, zie hier.



Reacties op dit artikel (0)

Er zijn nog geen reacties.

Schrijf een reactie

Naam
E-mailadres (?)
Reactie
 

Gerelateerde informatie

Gastblog

Generatie Z in the library Anne-Katelijne Rotteveel

Jongeren en de bibliotheek. De bibliotheek wil wel, maar de jongeren net wat minder. Tenminste zo lijkt het. Eerst die vervelende millennials (geboren tussen 1980 en 2000) en nu generatie Z (geboren tussen 1995 en 2010). Uit onderzoek naar deze doelgroep blijkt dat ze heel visueel zijn ingesteld, 24/7 op... Lees verder