HomeRubriekenArtikel
voetnoot

BoekStart Inspiratiedag inspireert

Anne-Mariken Raukema
24-09-2012
BoekStart Inspiratiedag inspireert
Op 13 september vond in de RAI in Amsterdam een landelijke bijeenkomst plaats voor bibliothecarissen die al enkele jaren of sinds kort met BoekStart werken of er aan gaan beginnen. Het project loopt nu vier jaar in Nederland; vier op de vijf bibliotheken doen mee en meer dan een kwart van alle baby’s wordt bereikt. Kortom, een groot succes. Mede door een fijnmazig opgebouwd netwerk van professionals van overheden, bibliotheken en de jeugdgezondheidszorg.  
Dagelijks verhaal vertellen
Inspiratie bracht columniste Aaf Brandt Corstius, die twee baby’s in een jaar kreeg en vertelde over het dagelijks voorleesritueel met haar kinderen die nu 2,5 en 1,5 jaar zijn. Echt interessant was het verhaal van onderzoekster Sabine Hunnius van het Baby Research Center van de Radboud Universiteit Nijmegen en co-auteur van Het babybrein. Wie wist dat tussen de zesde en de achttiende week van de zwangerschap er 250.000 hersencellen per minuut ontstaan? En dat het grootste deel van de hersenontwikkeling na de geboorte plaats vindt? Verrassend te horen dat in de eerste weken na de geboorte de hersencellen zich aanpassen aan de omgeving. Zo horen Japanse baby’s twee weken na de geboorte heel zuiver het verschil tussen de R en de L, maar omdat die hersencellen niet worden gebruikt, is dat overtollig, dus die verdwijnen. Bij een zes maanden oude baby is de gezichtsscherpte uitontwikkeld, vandaar de zwart-wit boekjes voor jongere kinderen, kleuren onderscheiden die heel kleintjes nog niet. Dat een omgeving met veel prikkels beter is dan een prikkelarm milieu is voor weinigen nieuws; onderzoek met ratjes heeft dit bewezen. Veel cd’s en dvd’s die speciaal voor baby’s van 8-16 maanden op de markt zijn gebracht – als Baby Einstein en Mozart voor baby’s - hebben een averechts effect op de taalontwikkeling. De benodigde interactie ontbreekt en de materialen zijn niet afgestemd op de ontwikkelingsfase. Wat wel werkt is dagelijks een verhaal vertellen en voorlezen. Dat wisten we al, maar het is nu weer eens bewezen. Verrassend was ook het filmpje dat de oogbeweging van een baby liet zien en aantoonde dat ze al zo jong anticiperen op de beweging als de moeder een theekopje naar het oor brengt in plaats van naar de mond. Heel jong al – voor enig tekstbegrip – herkennen ze dat een plaatje van een ‘hond’ niet past bij het horen van het woord ‘bal’. Dit nog lang voor ze kunnen praten! Ook muzikale opvoeding en het zelf leren bespelen van een muziekinstrument werkt heel goed voor de cognitieve ontwikkeling. Een liefdevolle en stimulerende omgeving tenslotte maakt het echt af. Nieuw? Nee niet echt, maar het is nu wel wetenschappelijk vastgesteld.

Boekstart Inspiratiedag 1 Boekstart Inspiratiedag 2
Impressies Boekstart Inspiratiedag

Boek onbekend op eerste schooldag
Justine Hogdekinson begon twintig jaar geleden met Bookstart in Engeland. Zij was maatschappelijk werkster, daarna werd ze bibliothecaris. Ze vertelt over de aanleiding: een vierjarige jongen krijgt op zijn eerste schooldag iets op zijn tafeltje wat hij nooit eerder zag en waar hij geen raad mee weet: een boek. Met 300 gezinnen zijn ze in Birmingham begonnen. Van meet af aan wisten ze in Engeland dat de effecten moet laten onderzoeken om financiën te vinden. Met veel vallen en opstaan; grote sponsoren als de supermarktketen Sainsbury betaalden aanvankelijk mee, maar haakten af en overheidsgeld was sterk afhankelijk van de politieke kleur van de zittende premier. Zo was Gordon Brown van essentieel belang voor de uitrol van het project. Na zijn steun konden lokale overheden worden overgehaald en plaatselijke infrastructuren ontwikkeld die essentieel zouden blijken voor het welslagen van Bookstart. In die twee decennia is Bookstart uitgegroeid tot een groot succes; in Groot Brittannië worden alle baby’s bereikt en zij krijgen in hun prille jeugd drie boekenpakketten. Niet dat de Britse situatie constant stabiel is, maar ze hebben wel boekenpakketten voor anderstalige, blinde en slechtziende kinderen samengesteld en uitgezet. Intussen heeft een ware olievlekwerking plaatsgevonden; binnen en buiten Europa wordt met groot enthousiasme met Bookstart gewerkt.

Grotere woordenschat
Onderzoekster Heleen van den Berg (Universiteit Leiden) ging in gesprek met dagvoorzitter Pjotr van Lenteren (jeugdboekrecensent van de Volkskrant). Na een lange dag was dit een goede vorm (niet nog een inleiding, maar een prettig gesprek). Ze licht haar onafhankelijk promotieonderzoek toe: een onderzoeksgroep en een controlegroep (geen BoekStart baby’s) en een andere onderzoeksopzet dan Engeland – we zijn inmiddels ook jaren verder. Dat BoekStart een impact heeft op het voorleesgedrag van ouders, zij meer kennis hebben van de beschikbare boeken, minder tv kijken en de kinderen een grotere woordenschat blijken te ontwikkelen stemt allen vreugdevol. Maar, wel hangt dit alles samen met het opleidingsniveau van de ouders. Opvallend is dat BoekStart-ouders zich beter over negatieve emoties of moeilijke temperamenten van hun kinderen heen kunnen zetten, als ze boos zijn, of bang.

Een niet onbelangrijk deel van de inspiratie kwam van de andere circa 250 deelnemers, stuk voor stuk enthousiast over BoekStart. Tenslotte werd Truuske Sanders (Siob) nog even in het zonnetje gezet; jarenlang zette zij zich in voor de implementatie van BoekStart in Nederland.

Anne-Mariken Raukema 

De presentaties van de Boekstart Inspiratiedag zijn hier te vinden

Foto's met dank aan SIOB.



Reacties op dit artikel (0)

Er zijn nog geen reacties.

Schrijf een reactie

Naam
E-mailadres (?)
Reactie
 

Gerelateerde informatie

Gastblog

De bibliotheek: een derde plek als tweede huis Dionne Dinkhuijsen

Met een kopje koffie en een krantje de dag beginnen in onze bibliotheek in Noordwijk. Voor vader en zoon is het vaste prik. Of neem het gepensioneerde echtpaar Jan en Riet. Een paar keer per week komen ze naar de Bibliotheek in Teylingen. Hij neemt de post en de administratieklussen mee en zij haar... Lees verder