HomeRubriekenArtikel
voetnoot

Slotdag Bibliotheektweedaagse: 'We blijken dus met elkaar een dansje te kunnen opvoeren'

Eimer Wieldraaijer
12-12-2011
Slotdag Bibliotheektweedaagse:  'We blijken dus met elkaar  een dansje te kunnen opvoeren'
The Day after the Night before... 's Avonds een kerel, 's ochtends een kerel. Congresvoorzitter Thomas van Dalen zag de bui de dag ervoor kennelijk al hangen en niet zonder reden, want een bovengemiddeld aantal deelnemers keek - na de bruisende danceparty van donderdag 8 december in de Groningse Martiniplaza, die tot in de late uurtjes duurde - op de vroege vrijdagmorgen net iets glaziger uit de ogen dan anders.
Misschien verklaart het tevens de milde stemming tijdens de Algemene Ledenvergadering van de VOB, hoewel vooraf door menigeen vuurwerk was verwacht in verband met de verenigingsbrief waarin het VOB-bestuur, zonder ruggenspraaBibliotheektweedaagse, Kars Velingk met de achterban, zijn instemming uitsprak met het voornemen van OCW om de content van de digitale bibliotheek te bekostigen via een uitname uit het gemeentefonds. Dat vuurwerk bleef uit, na wat licht tegenstribbelen sprongen de kikkers weer keurig in de kruiwagen, zodat vertrekkend preses Erik Jurgens zichtbaar opgelucht de voorzittershamer kon overdragen aan zijn opvolger en voormalig collega-senator Kars Veling. (Voor een uitgebreider verslag van de Algemene Ledenvergadering van de VOB, zie het artikel 'VOB-vergadering: twee moties met algemene stemmen aangenomen'.)


Naast output ook outcome leveren

Terwijl de vrijdagmorgen ten einde liep, kon de congresganger kiezen uit een keur aan minisessies op het Innovatieplein en uit een drietal parallelsessies. Schrijver dezes koos voor het 'college' van bibliotheekhoogleraar Frank Huysmans en SIOB-onderzoeker Marjolein Oomes, getiteld 'Het verhaal achter de cijfers - de cijfers achter het verhaal'. Insteek: hoe presenteer je statistisch cijfermateraal over je bibliotheek naarbuiten toe zo inzichtelijk en effectief mogelijk? Met behulp van een aantal quizvragen aan de zaal werd duidelijk gemaakt dat dergelijk cijfermateriaal even hard nodig als lastig produceerbaar is. Zeker waar het bibliothecaire pretenties als het bevorderen van cultuurparticipatie en sociale cohesie betreft. In vakjargon: hoe maak je de veranderingen die je wilt bewerkstelligen meetbaar, nu de overheid de ontvanger van subsidie steeds vaker afrekent op diens bedrijfsresultaat. Oomes: 'Je verhaal in relatie tot je missie wordt sterker als je naast output outcome levert, Dat vereist nadenken over wat je wilt bereiken en mogelijk de inzet van externe expertise.'

Zo maakt u vrienden en goede relaties
Viel er nog wat te lachen op de Bibliotheektweedaagse? Absoluut. Wie een door bezuinigingen en sluitingen gedemoraliseerde beroepsgroep had verwacht, rekende buiten de waard. Vooral op het moment dat oud-voetballer, schrijver en tv-sidekick Jan Mulder ten tonele verscheen. De weer in zijn geboorteprovincie Groningen neergestreken Mulder voelde zich als een vis in het water bij deze thuiswedstrijd: 'Maandag zat ik in De wereld draait door. De uitzending verliep perfect, totdat ik presentator Matthijs van Nieuwkerk gedurende een intermezzo vroeg of hij het ook zo erg vond dat een groot aantal gemeentes de bibliotheken drastische bezuinigingen oplegt. Matthijs greep naar zijn borststreek, werd lijkbleek en zei: "Jan, ik word ineens niet goed, wil jij het asjeblieft overnemen." U ziet, niet alleen ik, ook anderen zijn van mening dat de bibliotheekwereld door de boven ons gestelden groot onrecht wordt aangedaan.'

Refererend aan zijn jeugd op het Hoge Land vervolgde Mulder: 'Het eerste boek dat ik uit de bibliotheek in Winschoten haalde, was voor mijn vader. Dat boek heette Zo maakt u vrienden en goede relaties. Een boekBibliotheektweedaagse, Jan Mulder uit het begin van de vorige eeuw. Om beter klanten te kunnen winnen voor zijn schoenenzaak, wilde mijn vader dat boek lenen. Ik vond het ook een leuk boek en heb het stiekem gelezen. Achterin stonden adviezen om het huwelijk in stand te houden. Voor de man las ik deze: "Neem voor uw vrouw nu en dan een lekkernij mee. Wees zo tactvol haar maaltijd niet te kritiseren in het bijzijn van anderen. Dankt u haar voor de kleine dingen die zij doet, zoals het stoppen van uw sokken?' Voor de vrouw: 'Doet u uw best om uw huis zo aangenaam mogelijk voor hem te maken? Kleedt u zich wel naar de wensen van zijn smaak? Houdt u zich wel op de hoogte van het nieuws, zodat u ook op intellectueel niveau een beetje met uw man kunt spreken? Indien dat niet zo is, probeer het."'

De bieb is een elektronisch trappenhuis geworden
De sprong naar de huidige tijd makend, bekende Mulder: 'Onlangs moest ik in de nieuwe bibliotheek van Amsterdam zijn, dat reusachtige gebouw naast het Centraal Station. Ik ging naarbinnen en deinsde bijna achteruit, aangezien de angst mij bij de keel greep. De aanduiding bibliotheek is bepaald niet meer toereikend voor wat zich er afspeelt. Hier kan een mens geboren worden en doodgaan, zonder ooit het daglicht te hebben gezien en toch betekenisvol te hebben geleefd. De bieb is een elektronisch trappenhuis geworden om in te verdwalen en van honger te sterven als je geen wizkid bent die op de hoogte is van de in- en uitgang.'

Hij vervolgde: 'Ik ben een voetballer. Altijd geweest. Wij voetballers zijn wel degelijk lezers. Cruijff - kent u die? - las het boek Klop maar op mijn deur. Het is het enige boek dat hij ooit gelezen heeft. Om die reden is het een waardevol boek. Ik herinner me nog goed dat Johan tegen me zei: "Ik haat papier". En toch Klop maar op mijn deur ter hand nemen... Daardoor is hij een virtuoos in het taalgebruik geworden. Ik citeer: De rotte peren moeten weer met de neus één richting uit. De kerk is de eend in de bijt van het leven. Met de kippen naar bed gaan. Hij ging als een raket door de porseleinkast. Dat ik in de Ajax-oorlog ingedeeld ben in het kamp-Cruijff en niet in het kamp-Van Gaal, komt omdat ik minder geloof in de literaire capaciteiten van Louis. Herinnert u zich het gedicht dat hij schreef en voorlas bij zijn aanstelling als directeur van Ajax enkele jaren geleden? Ik kom uit Groningen, het land van de klei en de donkere toekomst. Ik dicht ook en ik ben zo ijdel om te beweren dat ik beter ben dan Van Gaal. Mijn eerste protestlied was getiteld 'Suikerbieten'. Dat gedicht gaat aldus:

Suikerbiet, ik wil je zaaien

Suikerbiet, ik wil je oogsten

Suikerbiet, ik wil je wassen

Suikerbiet, ik wil je koken

Suikerbiet, ik wil je eten.


Mijn werk is ook in het Duits vertaald. Hoch in die Bergen steht ein Gerät, da werden die Mädchen elektrisch genäht. Dat vindt u niet leuk? Een beetje meer respect, ja. Politiek en economisch zijn wij volkomen afhankelijk van Angela Merkel!'

Alles is poëzie
Op stoom geraakt liet Mulder weten: 'Ik wil u een fragment voorlezen uit het Dagblad van het Noorden: "Gemeentes stoppen met de bibliobus. Ten langen leste wordt het te duur en verdwijnen de laatste bibliobussen. Biblionet pronkt trots met zijn bibliotheekconcept voor kernbibliotheken. Is er sprake van een stille sterfhuisconstructie qua bibliobusbeleid?" Alles, dames en heren, is poëzie.'

Aan het slot van zijn betoog groef Mulder nogmaals in zijn geheugen: 'Vroeger bezocht ik in Winschoten de particuliere leesbibliotheek van Piet Klok. Later bezocht ik openbare bibliotheken. Ik dank hem en de bibliothecarissen na hem voor de wereld van de literatuur die zij voor mij openden. Die dank spreek ik uit namens mijn medevoetballers. Echt, u hebt geen idee hoeveel er wordt gelezen in ons vak. Op de dag voor een EK-wedstrijd van Oranje in 2004 heb ik met eigen ogen gezien dat Edgar Davids Nietzsche las. Vind je het gek dat hij tegenwoordig zo raar doet? Zijn collega's in die tijd verslonden de boeken van Wayne Dyer. Titels die ik zag liggen in het spelershotel: Thuiskomen in je eigen lichaam, Geef je emoties een eigen plekje, Een ijsblok kan ook zacht zijn. Hier komen we in de buurt van staatssecreatis van Cultuur, Halbe Zijlstra, en zijn literaire voorkeuren. Die zijn, ik heb het even opgezocht: Tom Clancy en Dan Brown. Gisteren heeft Halbe zich bij u verontschuldigd omdat hij zich tijdens het Kamerdebat zou gaan inzetten voor de vaste boekenprijs. Ik geloof hem net zozeer als de keeper van Dynamo Zagreb.'

De drie musketiers van het bibliotheekveld
Vóór de conference van Mulder had Thomas van Dalen de 'drie musketiers van het bibliotheekveld' al aan de tand gevoeld over hun perceptie van de achterliggende twee dagen. Gevraagd naar haar leukste ervaring, antwoordde SIOB-directeur Maria Heijne 'dat Diederik van Leeuwen en ik gisteravond het bal mochten openen'. Ap de Vries, directeur van de VOB, bleef niet achter: 'Mijn leukste moment was dat ik eindelijk met Maria heb mogen dansen.' Bibliotheek.nl-directeur Diederik van Leeuwen droogjes: 'We blijken met elkaar dus een dansje te kunnen opvoeren.' En het spannendste moment? Van Leeuwen: 'Herhaaldelijk is mij tijdens het congres de vraag gesteld wanneer komt er nou eindelijk die versnelling waar we met elkaar op wachten?' De Vries: 'Naar aanleiding van onze brief om het OCW-voorstel voor de digitale bibliotheek onder voorwaarden te accepteren, ontvingen we boze reacties. Daarom speelde door mijn hoofd: als dat maar goed gaat op de ledenvergadering. Maar het ging goed. We hebben de eenheid bewaard. De eenheid blijkt groter dan vaak gedacht.' Heijne: 'Ik ben nog niet zo lang werkzaam in deze branche, maar mij frappeert hoeveel compassie er is.' De Vries: 'De energie die ik hier proef, het enthousiasme... Het geeft aan hoe betrokken men zich allerwegen voelt bij de ontwikkelingen in de bibliotheekbranche. Maar wat mij betreft hoeft dat contact niet te verlopen via Twitter, sms of e-mail. Laten we elkaar in de ogen blijven kijken en fysiek ontmoeten, zoals op dit congres.' Thomas van Dalen: 'Ik loof een fles wijn uit voor degene die Ap de Vries aan het twitteren krijgt.' Diederik van Leeuwen: 'Loof je ook een fles wijn uit voor degene die mij van het twitteren af helpt?'

Volgend jaar Twente?

Wat beklijft, is het gevoel van een geslaagd congres. Hulde voor de organisatie, die een mooi programma in elkaar timmerde en tevens een vlekkeloos verloop van het evenement bewerkstelligde. In de twee jaar van haar bestaan heeft de Bibliotheektweedaagse haar waarde bewezen. Resteert de vraag: waar slaat het bibliotheekcircus volgend jaar haar tenten op? Suggestie van deze kant: Twente, zodat na Jan Mulder volgende keer Herman Finkers voor de afsluiting kan zorgen. Zei de koning van de wisecrack immers niet geheel in lijn met de vaak gememoreerde zelftwijfel die ons als bibliotheekwezen zo hardnekkig typeert: 'Wie niet gelooft in wonderen, is geen realist.' Zo is het maar net.

Tekst en foto's: Eimer Wieldraaijer

Voor een verslag van de eerste dag van de Bibliotheektweedaagse, zie hier.




Reacties op dit artikel (0)

Er zijn nog geen reacties.

Schrijf een reactie

Naam
E-mailadres (?)
Reactie
 

Gerelateerde informatie

Gastblog

Generatie Z in the library Anne-Katelijne Rotteveel

Jongeren en de bibliotheek. De bibliotheek wil wel, maar de jongeren net wat minder. Tenminste zo lijkt het. Eerst die vervelende millennials (geboren tussen 1980 en 2000) en nu generatie Z (geboren tussen 1995 en 2010). Uit onderzoek naar deze doelgroep blijkt dat ze heel visueel zijn ingesteld, 24/7 op... Lees verder