HomeRubriekenArtikel
voetnoot

'Bij extreme bezuinigingen leden inschakelen'; burgerinitiatief op komst?

Wim Keizer
20-05-2011
Wat gaat de branche van openbare bibliotheken doen aan de zeer zware, extreme bezuinigingen die sommige gemeenten hun openbare bibliotheek opleggen? Naast de vraag of het kan lukken met een gezamenlijk, breed door de branche gedragen toekomstverhaal te komen, was dit het onderwerp dat 19 mei, tijdens het ledencongres van de VOB in Utrecht, de meeste energie bij de VOB-leden opwekte.
Voor het eerste punt kreeg het VOB-bestuur, naast wat het zelf met het bureau al bedacht had, enkele suggesties uit de zaal mee. VOB-voorzitter Erik Jurgens kwam met de gedachte via een burgerinitiatief (waar minimaal 40.000 handtekeningen voor nodig zijn) bibliotheekwetgeving (met minimumeisen) op de agenda van de Tweede Kamer te krijgen.

Wat de toekomstvisie betreft, verklaarde de voorzitter van de VOB-commissie strategie, Huub Leenen, aan het eind van de middag dat het nog een hell of a job zal worden om de leden ten aanzien van een kort, duidelijk en overtuigend stuk over de toekomst van de openbare bibliotheek op één lijn te krijgen. Dat bleek uit het feit dat een aantal stellingen over een concept-vlugschrift met per stelling vier antwoordmogelijkheden een grote diversiteit aan reacties liet zien.

Centraal Museum
De VOB organiseerde voor het eerst een ledencongres (combinatie van de halfjaarlijkse ledenvergadering en een door de VOB-commissies verzorgde inhoudelijk middag). Locatie was het Centraal Museum, waarvan directeur Edwin Jacobs vertelde op welke wijze hij het bedrijfsleven wil interesseren voor bedrijfsmecenaten. Wat hem betreft kan in principe alles, mits de collecties onaangetast blijven. Concreet voorbeeld is de activiteit Nijntje in de mode, die inmiddels big business is geworden (het Dick Bruna Huis hoort bij het Centraal Museum).

Aanvalsplan extreme bezuinigingen
Sprekend over de extra inzet die de VOB wil plegen om de bibliotheken beter te wapenen tegen gemeentelijke bezuinigingen, vertelde Jan Hoogenberg van Bibliotheek Noordwest Veluwe dat het voor hem te laat komt. De gemeente Harderwijk wil 75% bezuinigen (zie ook berichtgeving op deze website).
Adriaan van Geest, directeur Bibliotheek Haarlemmermeer en tevens gemeenteraadslid in Alphen a/d Rijn, pleitte voor een aanvalsplan tegen dit soort extreme situaties. 'We hebben één sterk punt, we hebben leden. En die kunnen wij mobiliseren, als ultieme remedie. Op naar het raadhuis! Schakel externe deskundigheid in om leden te mobiliseren. Dat kan echt helpen.'
Jurgens antwoordde dat je in veel gemeenten een referendum kunt aanvragen. Vervolgens wees hij op het grote gebrek aan een wet met minimumnormen en de mogelijkheid via een burgerinitiatief dergelijke wetgeving op de agenda van de Tweede Kamer te krijgen. Hij verwachtte daar ook veel sympathie voor bij de media.
Erno de Groot (Bibliotheek Eemland) pleitte ervoor vol gas op wetgeving in te zetten. 'Dan heb je iets in handen, daar heb ik grote behoefte aan.'
VOB-directeur Ap de Vries vond het goede suggesties en zei ze mee te nemen naar bureau en bestuur.
Al eerder had hij verklaard, in toelichting op een schriftelijke mededeling hierover, dat de VOB er niet voor kan zorgen dat gemeenten niet bezuinigen, maar wel op collectief niveau instrumenten kan aanreiken. Het bureau komt met een actieplan om de bibliotheek te positioneren. Er wordt aan gedacht om een ambassadeursnetwerk van schrijvers een structuur te bieden in de media het belang van bibliotheken uit te dragen. En aan citaten uit politieke en wetenschappelijke hoek. Ook aan beschrijvingen van cases waarbij bezuinigingen succesvol zijn aangegrepen tot nieuw beleid te komen. Verder is aan de organisatieadviesbureaus die nu al bezuinigingstrajecten begeleiden gevraagd om hun activiteiten meer branchebreed te maken. Deze zijn daartoe bereid.

Stellingen bij vlugschrift
De commissie-strategie, die al enige tijd bezig was met een pamflet of vlugschrift, (zie ook eerdere berichtgeving), had Margot Nicolaes (DOK Delft) en Ronald Spanier (Servicecentrum Flevolandse Bibliotheken) gevraagd een aantal stellingen over dat vlugschrift te laten peilen. Dat deden zij door vier hoeken van de zaal (met weinig stoelen) te markeren met een A, B, C en D en de leden te vragen in de hoek te gaan staan die overeenkwam met het multiple-choice-antwoord dat ze het meeste aansprak. Een vijftal voorbeelden daarvan:

De relevantie van de OB voor de komende jaren wordt:
A. Mensen zo goed mogelijk toerusten: cultureel & maatschappelijk meedoen;
B. Toegang tot kennis en cultuur;
C. Leesbevordering en mediawijsheid;
D. Het bevorderen van ontmoeting en debat.

De meest waardevolle activiteit van de OB wordt :
A. Een gebouw beschikbaar stellen voor ontmoeting en studie;
B. Het gratis of goedkoop beschikbaar stellen van boeken;
C. Ondersteunen van het onderwijs;
D. Organiseren van discussies en cursussen.

Het geven van betekenis aan informatie”
A. Moet de kern van de nieuwe bibliotheek worden;
B. Moet worden overgelaten aan de mensen zelf;
C. Kan prima vertaald worden in diensten en producten;
D. Daar zit de klant niet op te wachten.

De digitale bibliotheek is:
A. De centrale toegang tot alle afzonderlijke bibliotheken;
B. Een website met de landelijke catalogus;
C. De vervanging van alle lokale websites;
D. Infrastructuur + content + diensten.

Nieuwe kernfuncties?
• Sociale cohesie, participatie, gemeenschapszin;
• Economische groei, kennissamenleving, leven lang leren;
• Educatie, goede start voor iedereen;
• Culturele rijkdom.
A. Ja;
B. Nee, maar we hebben wel nieuwe functies nodig;
C. Geef mij die oude functies maar;
D. Weet niet.
(Deze kernfuncties waren ontleend aan de VNG-handreiking subsidiebeleid openbare bibliotheken, die laat zien wat bibliotheken kunnen betekenen voor gemeentelijke programma’s op de genoemde vier gebieden, respectievelijk Wonen, Werken, Weten en Welzijn.)

Er werd veel heen en weer gelopen en heel zelden stond één hoek helemaal vol en de andere drie leeg. Met andere woorden: de VOB-leden vormden een pluriform gezelschap, wat Huub Leenen verleidde tot zijn uitspraak over een 'hell of a job'. In zijn uitnodiging voor de strategiesessie had VOB-directeur Ap de Vries namens bestuur en bureau al aangekondigd dat een analyse van externe factoren en interne zwakten en sterkten tot een aantal strategische opties leidt voor verschillende bibliotheeksegmenten. Waarin dan de basis kan worden gezocht voor een strategie die alle bibliotheken en bibliotheekstelselorganisaties verbindt.

Leren, lezen, informeren, ontwikkelen
Voorafgaand aan de wandel-peiling konden drie bibliotheekdirecteuren reageren op het concept-vlugschrift, met daarin beschreven een openbare bibliotheek die:
  1. leren, lezen en informeren ondersteunt en bevordert;
  2. kinderen en volwassenen helpt zich te ontwikkelen tot informatiewijze burgers;
  3. de informatiesamenleving leefbaar houdt;
  4. fysiek en digitaal is;
  5. 'stand alone' en 'embedded' werkt;
  6. voor onafhankelijkheid en kwaliteit staat.

Mirjam van den Bremen (Bibliotheek Groene Hart) vroeg zich af voor wie het stuk bedoeld is. Zij wilde meer beschrijvingen in de vorm van resultaten.
Willem van Moort (BplusC regio Leiden) schetste de meerwaarde van zijn organisatie, waarin bibliotheek, muziekschool en twee volksuniversiteiten samen waren gekomen.
Dianne Weersink (Bibliotheek Gelderland-Zuid) vond twee pijlers van groot belang: ondersteuning geven aan een goed literair klimaat en leesbevordering.

Actualisering in Groningen
Huub Leenen meldde dat het VOB-bestuur verder gaat met het vlugschrift (bedoeld voor de korte termijn, op verzoek van OCW en VNG). Het is tevens de inhoudsopgave voor een actualisering van de VOB-agenda voor de toekomst (die loopt tot en met 2012). Hij verwachtte in het najaar een stroomversnelling. De commissie wil die actualisering 8 december, tijden de tweedaagse in Groningen, proberen vast te laten stellen.

Rest congres
Over de rest van de dag valt te melden dat de leden akkoord gingen met jaarverslagen en -rekeningen van VOB en WOB over 2010. Mede dankzij het feit dat de commissies in 2010 hun activiteitenbudget nauwelijks gebruikt hebben, sloot de VOB 2010 af met een heel klein tekort van ca. € 11.000.

Zoals het CAO-vergaderstuk op de VOB-site vermeldde, wil de VOB de CAO-onderhandelingen, gezien de ernstige bedreigingen van het openbare bibliotheekwerk, meer samen met de vakbonden dan tegenover elkaar voeren.

Erno de Groot deelde de zorg van de commissie Digitale Bibliotheek over de voortgang van de productrealisatie bij Bibliotheek.nl. Commissie-voorzitter Nan van Schendel (sinds 1 mei) zei nog niet meer duidelijkheid te kunnen bieden. ‘s Middags verklaarde zij, in parallelsessies van de drie commissies (Marketing, HRM en Digitale Bibliotheek), dat de commissie Digitale Bibliotheek tot taak heeft Bibliotheek.nl te volgen, maar daar geen toezichthouder op is of consumentenorganisatie voor is.

Nan toonde zich in de vergadering ongerust over gebrek aan berichten over de Library School, waarop Ap de Vries verklaarde er 3,5 ton uit de bestemmingsreserve van de VOB voor beschikbaar te hebben, maar concrete plannen van de School nog niet gezien te hebben. En dat dit niet de verantwoordelijkheid van de VOB is.

Juryvoorzitter Frans Meijer kwam melden dat de Bibliotheek Innovatie Prijs een werkbeurs wordt. Zie ook VOB-site.




Reacties op dit artikel (0)

Er zijn nog geen reacties.

Schrijf een reactie

Naam
E-mailadres (?)
Reactie
 

Gerelateerde informatie

Gastblog

Weinig zicht op digitale transformatie in de boardrooms Peter van Eijk

Voor mij is digitale transformatie misschien wel de belangrijkste professionele drijfveer. Vanaf halverwege de jaren tachtig heeft ieder project waaraan ik mocht deelnemen, wel op de een of andere manier bijgedragen aan een waardevolle en toekomstbestendige bibliotheek. Met als uiteindelijke doel om de... Lees verder