HomeRubriekenArtikel
voetnoot

Gelderland: kloof tussen bibliotheeksoorten groter

Wim Keizer
25-03-2011
Gelderland: kloof tussen bibliotheeksoorten groter
De kloof tussen stedelijke bibliotheken en plattelandsbibliotheken wordt groter. De stedelijke bibliotheken hebben vaak meer diversiteit en een groter incasseringsvermogen. Dit is een van de belangrijkste conclusies uit een rapport dat Jan Pool van Acta Advies gemaakt heeft voor de provincie Gelderland over het opdrachtgeverschap van gemeenten aan bibliotheken. Hans Veen van Acta vertelde er op 23 maart over, tijdens een minisymposium van het Gelders Bibliotheeknetwerk en de provincie Gelderland in Arnhem.
Er waren zo’n zeventig belangstellenden, ongeveer gelijk verdeeld over Gelderse bibliotheken en gemeenten. Aan de reacties te horen waren er bij de gemeentelijke vertegenwoordigers redelijk wat wethouders.
Hans Veen voegde aan bovenstaande conclusie toe: ‘We hebben wel te maken met een stelsel. Als de kloof te groot wordt, kan het netwerk uiteenvallen. Maar het is een wereld die met elkaar verbonden en verknoopt is. Dat kleinere en grotere bibliotheken weer, net als vroeger, met de ruggen tegen elkaar komen te staan, lijkt mij ongewenst.’

Veen noemde nog vier andere belangrijke conclusies:
  • Veel gemeenten zeggen dat de subsidie aan de bibliotheek historisch bepaald is, maar dat er onvoldoende inzicht is in wat zij oplevert. Dan kun je maar één ding doen: transparant zijn in je functies, activiteiten en resultaten. ‘En laten zien wat het kost. Zonder in boekhoudkundige waanzin te vervallen wel inzicht bieden.’
  • In een tijd van bezuinigingen is er bij basisbibliotheken met meerdere gemeenten spanning tussen kleinere gemeenten en grotere. Er worden verschillende prioriteiten gesteld. Financieel kunnen de bijdragen erg uit elkaar gaan lopen. Voor een bibliotheek met meerdere opdrachtgevers is dat heel lastig.
  • Bij gemeenten is vaak te weinig integraal beleid. Voor de bibliotheek is dat hinderlijk. Bibliotheken doen bijvoorbeeld veel aan de ondersteuning van het onderwijs. Maar binnen de gemeente is er vaak geen verbinding tussen ambtenaren die met bibliotheekbeleid, onderwijs of jeugdbeleid bezig zijn. Ze maken soms kennis met elkaar op het moment dat een bureau als Acta ze bij elkaar roept.
  • Er moet meer body gegeven worden aan het zichtbaar maken van de maatschappelijke effecten. Daar is men in de welzijnssector verder mee (SROI: Social Return On Investment). Bijvoorbeeld het maatschappelijk effect van leesbevordering. Vaak houdt het op met het aantal deelnemers, maar er zijn meer cijfers nodig, een bibliotheek moet echt evidence based bezig zijn.
Voor het hele rapport met de titel Geven en nemen, zie: website provincie Gelderland.(PDF)
Zie ook: Bibliotheekblad 3, 2011, p.26.

Dialoog
Tijdens het symposium, onder voorzitterschap van Frans Meijer, oud-directeur Bibliotheek Rotterdam, traden als sprekers op: Hans Esmeijer, de scheidend gedeputeerde van onder andere zorg en welzijn (waar bibliotheekwerk onder valt), Hans La Rose, wethouder van Zutphen, en Sjaak Driessen, voorzitter van de Vereniging Samenwerkende Gelderse Bibliotheken.
Driessen waarschuwde er voor niet door te schieten in het opsplitsen van de bibliotheek in kleine stukjes. Het geheel is meer dan de som der delen. Maar de bibliotheek moet wel meebewegen met wat in de samenleving gaande is. Hij pleitte voor een dialoog tussen gemeente en bibliotheek (tijdens VNG-bijeenkomsten in najaar 2010 genoemd als meest wenselijk strategisch scenario, zie ook handout Almere op website VNG-congrescentrum).
Een van de wethouders vond institutioneel kijken niet slim, want dan kan de gemeenteraad de hele bibliotheek ter discussie stellen in plaats van bepaalde functies. Hij pleitte voor een stip op de horizon. Driessen zei geen pleidooi te willen houden voor futuristische blikken op 2020. Hij bleef bij z’n statement dat de bibliotheek moet meebewegen met de samenleving en dat dit een dialoog vereist tussen gemeente en bibliotheek.

Broederenkerk Zutphen
Wethouder Hans La Rose van Zutphen - waar onrust ontstaan is over het voornemen van het college van B&W de Broederenkerk (waarin nu de centrale bibliotheek gevestigd is) een andere functie te geven - legde uit hoe het volgens hem zit: het college wil van de Broederenkerk een aantrekkelijk cultureel hart maken, met meerdere culturele instellingen, zoals het stedelijk museum. Daarbij zal bekeken worden welke functies van de bibliotheek er wel en niet bijhoren en welke bibliotheekfuncties vanuit andere plekken, bijvoorbeeld scholen, verricht kunnen worden. De gemeente wil in gesprek gaan over de vraag hoe het mooi kan blijven in het hart van Zutphen. De bibliotheek in de Broederenkerk trekt nu zo’n 220.000 bezoekers per jaar en dat moet volgens de wethouder zeker zo blijven als de Broederenkerk een bredere culturele bestemming krijgt. De plannen zijn ingegeven door de noodzaak € 14 miljoen structureel te bezuinigen. Maar er zal ook weer € 4 miljoen geïnvesteerd worden. Volgens de wethouder is niets doen geen optie, want dan gaan andere overheden beslissen over wat er in Zutphen moet gebeuren. Zie ook: bericht en reportage Omroep Gelderland.

Faciliteren
Gedeputeerde Esmeijer schetste de rol van de provincie vooral als faciliterend. Gemeenten zijn autonoom en moeten zelf hun bibliotheekbeleid bepalen. Het is niet de verantwoordelijkheid van de provincie gaten te vullen die gemeenten laten vallen. Maar de provincie kan wel laten zien waar de gaten zitten. Daartoe dient dan ook zo’n rapport als dat van Acta Advies.


Tekst: Wim Keizer
Foto (Hans Veen): Gerrit Serné





Reacties op dit artikel (0)

Er zijn nog geen reacties.

Schrijf een reactie

Naam
E-mailadres (?)
Reactie
 

Gerelateerde informatie

Gastblog

Durf te dromen Loeka van der Kooij

Durf te dromen. Dat is het landelijke thema van de Week van de Alfabetisering die in september 2019 zal plaatsvinden. En gedroomd; dat hebben we. In Bibliotheek Bollenstreek werden in oktober 2018 de eerste plannen rondom deze week al gesmeed. Een Bibliotheek Bollenstreek Boekenbal. De alliteratie alleen... Lees verder