HomeNieuwsNieuws uitgelichtBericht
voetnoot
Pleidooi fundamenteel andere VOB; ‘Taskforce’ moet beweging brengen
Wim Keizer
16-12-2019
De leden van de Vereniging van Openbare Bibliotheken (VOB) hebben 12 december tijdens hun algemene ledenvergadering (ALV) besloten in te stemmen met het voorstel van het bestuur om een ‘Taskforce 2020’ in te stellen die moet proberen de stilstand bij de VOB te doorbreken en de VOB weer in beweging te brengen. In dezelfde ALV werd een manifest van vier directeuren ingebracht met de titel ‘Sta op voor de toekomst!’ en een pleidooi voor ‘een fundamenteel andere branchevereniging’. De vier pleiten in verband met bezuinigingen op het lokale bibliotheekwerk voor een krachtige lobby, met als argument: ‘landelijk is er een kaalslag gaande die het hele stelsel dreigt te ondermijnen.’ Een eerste lobbystap is om op 24 januari 2020 een symposium in het Mauritshuis in Den Haag te organiseren. 
De taskforce is bedoeld om betrokkenheid van leden bij een veranderproces te borgen en ook te zorgen voor voldoende draagvlak. De taskforce moet voldoende omvang hebben, bestaan uit een evenwichtige afspiegeling van de achterban en recht doen aan de diversiteit van de leden. Verder moet de groep ook input genereren voor een veranderplan, op zo’n plan reflecteren en er draagvlak voor creëren.

Twee trekkers
Het creëren van een taskforce is een gevolg van de bevindingen en aanbevelingen van interim-directeur Anton Kok. De ledenvergadering was besloten, maar betrouwbare bronnen meldden desgevraagd dat twee aspirant-bestuursleden, Jeanine Deckers (Bibliorura) en Alice van Diepen (Bibliotheek Deventer), de taskforce gaan trekken. Verder hebben zich voor de taskforce de vier directeuren van het manifest aangemeld: Eric de Haan (Angstel, Vecht en Venen), Hanneke Bruggeman (DNK Assen), Jan Gommer (FlevoMeer) en Wieb Broekhuijsen (West-Achterhoek). Bekeken wordt nog hoe groot de taskforce moet worden.

Drie factoren
In de ALV kwamen in feite drie factoren bij elkaar: na de ALV van juni 2019, waar leden bezwaar hadden gemaakt tegen de benoeming van twee mannelijke bestuursleden, besloot het bestuur twee vrouwen voor te gaan dragen: Jeanine Deckers en Alice van Diepen.
Als gevolg van de bevindingen en aanbevelingen van Kok besloten de leden nu echter akkoord te gaan met het voorstel het huidige uit vier personen bestaande bestuur tot de ledenvergadering van juni te laten voortbestaan als ‘rompbestuur’. Dit rompbestuur stelt dan in zijn geheel zijn bestuurszetels ter beschikking. Het gaat om Gerry Poelert (Cultura Ede), Martin Berendse (Amsterdam), Jan Hoogenberg (Enschede) en Albert Kivits (Eindhoven).
De twee nieuwe kandidaten gaan als ‘aspirant-bestuursleden’ de taskforce trekken.
De derde factor is de inbreng van het manifest ‘Sta op voor de toekomst!’ (pdf), waarin de vier opstellers aangaven graag de taskforce te willen vormen.

Bevindingen
Interim-directeur Kok kwam onder andere tot de bevinding dat de nieuwe verschijningsvormen van bibliotheekwerk divers zijn en nog niet uitontwikkeld. Dit staat vermeld in het verslag van de bijeenkomst van 18 november. Verder constateert hij aanzienlijke verschillen in schaalgrootte, cultuur en lokale/regionale omgeving.
Wat ook meespeelt is de aanstaande ‘generatiewisseling’ in de directies. Hij vindt dat de toekomst van de VOB adequaat beschreven lijkt in het rapport VOB 3.0. (pdf) uit 2015, maar dat de aanbevelingen uit dat rapport niet in behapbare stappen zijn uitgezet. Er hebben veel veranderingen tegelijk plaatsgevonden en dat heeft ten aanzien van de positionering zijn weerslag gehad op vereniging, bestuur en verenigingsbureau.
Volgens zijn bevindingen hebben de bibliotheken zelf wel succesvol de omslag gemaakt en ontwikkelen zij zich, lokaal gedreven, in diverse richtingen. De keerzijde daarvan is dat de afstand tussen verenigingsbureau en leden is toegenomen: de leden bestaan niet meer.
Hij pleit ervoor de VOB uit de (vecht)modus van klassieke belangenbehartiger te laten komen en plaats te laten nemen in het samenwerkingsnetwerk. Met als taak: effectief bondgenootschappen smeden. De personele bezetting moet hier in brede zin op worden aangepast (voorzitter/bestuur/directie bureau). Volgens het stuk lijkt een politiek profiel voor een voorzitter geen meerwaarde meer te hebben.

Aanbevelingen
De aanbevelingen zijn:
  1. Platforms maken voor communities en recht doen aan de verschillen;
  2. Nieuwe lobbystrategie ontwikkelen die eveneens recht doet aan verschillen;
  3. Bureau terugbrengen naar basistaken en meer leunen op inzet van bibliotheken zelf;
  4. Netwerkstrategie ontwikkelen, waardoor de VOB een volwaardig speler kan worden in het stelsel van de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (Wsob);
  5. Kerntaken goed beschrijven;
  6. Herijking van de rollen van leden, ALV, bestuur, voorzitter en bureau.
Tijdlijn
De tijdlijn na de ALV van 12 december is:
- 8 januari 2020: Instellen taskforce 2020;
- Februari 2020: Vaststellen veranderplan en profielen voor nieuw bestuur en voorzitter;
- Maart 2020: Start werving bestuursleden;
- Juni 2020: Aftreden huidig rompbestuur, benoeming nieuw bestuur (bestuursleden + voorzitter) en vaststellen profiel directeur;
- Zomer 2020: Werving nieuwe directeur;
- September 2020: Aanstelling directeur.

Inhoud manifest
Het manifest ‘Sta op voor de toekomst!’ is 12 december voor kennisgeving aangenomen. Wel werd opgemerkt dat het stuk nuttig is voor de taskforce en input levert aan lobby-activiteiten.
Het manifest meldt dat een brief met een oproep aan het kabinet om bezuinigingen te stoppen al door 102 bibliotheken is ondertekend. De opstellers willen dat bibliotheken gaan staan voor hun zaak (‘ondersteunen van mensen die verder willen komen in hun leven’) en daar een krachtige lobby voor voeren naar politiek en media. Het stuk benoemt vijf punten. De eerste is direct starten met herpositionering van de bibliotheek: op ieder niveau zichtbaar maken dat de bibliotheek ‘vermaatschappelijkt’ is. Als tweede punt concreet benoemen wat de impact is van lokale bibliotheken. Daartoe komt als eerste daad het genoemde symposium. Het derde punt is stevig inzetten op de Wsob, onder andere door in het stelsel organisatorisch en financieel duidelijk te maken dat het fundament onder het stelsel gevormd wordt door de lokale bibliotheken. Vierde punt is meerdere ministeries aanspreken, dus niet alleen OCW. En vijfde en laatste punt: aandringen op een andere bekostiging van het stelsel, met onder andere een transitiebudget van OCW op basis van artikel 21 van de Wsob, waarin staat dat de minister ten behoeve van het netwerk in bijzondere gevallen subsidie kan verstrekken en dat daar een ministeriële regeling voor kan worden gemaakt.

Symposium
De uitnodiging voor het symposium op 24 januari is via de VOB gericht op bibliotheekdirecteuren en wethouders. Het doel is het uitwisselen van ideeën over de nieuwe rol van bibliotheken. Ook Tweede Kamerleden van de vaste commissie OCW worden uitgenodigd. In een panel met smaakmakers zal onder leiding van Wouke van Scherrenburg worden gepraat over het spanningsveld tussen het belang van bibliotheken en bezuinigingen. Dat panel zal bestaan uit: Mariëtte Hamer (voorzitter Sociaal-Economische Raad), Piet Boogert (cultureel ambassadeur Amsterdam), Salima Belhaj (Tweede Kamerlid D66) en Sheila Sitalsing (columnist de Volkskrant en Buitenhof en presentator radioprogramma Met het oog op morgen).

Koers VOB
Wat de ‘fundamenteel andere’ VOB betreft komen de opstellers met vier punten voor de koers: als eerste dat de VOB zich gaat richten op public affairs en op een CAO op basis van een markt die andere zaken vraagt (zoals 24/7 open). Gepleit wordt voor een vitale en krachtige vereniging. Tweede punt is van de genoemde public affairs werk te gaan maken met een strategische agenda voor externe positionering. Als derde willen ze dat de vereniging het devies krijgt: ‘Niet consumeren, maar samenwerken en impact genereren’. Met een bestuur dat bestaat uit bibliotheekbestuurders. Plus een agenda die bepaald wordt door de leden. Als vierde punt pleiten zij voor een kantoororganisatie die ‘lean en mean’ is en ingericht is op de ondersteuning van een participerende vereniging. Met ook nog als effect: drastische verlaging van de huidige contributies.

Tekst: Wim Keizer


Print deze pagina

Reacties op dit artikel (0)

Er zijn nog geen reacties.

Schrijf een reactie

Naam
E-mailadres (?)
Reactie
 

Gerelateerde informatie

Peiling

De potentiële kracht van het landelijke merk Bibliotheek wordt niet voldoende benut
Eens
Oneens
In een interview in Bibliotheekblad nr 7 2019 stelt Cyril Crutz, directeur-bestuurder van BiblioPlus, dat de potentiële power...
Lees meer en geef uw mening