HomeNieuwsNieuws uitgelichtBericht
voetnoot
Minister Van Engelshoven over (her)opening bibliotheken met Asscher-gelden: ‘Een olievlek die steeds groter moet worden’
Eimer Wieldraaijer
07-10-2019
In vervolg op de aangenomen motie-Asscher heeft het Rijk drie miljoen euro beschikbaar gesteld om op twaalf plekken in het land een bibliotheek te (her)openen. Op 7 oktober vond in aanwezigheid van minister Ingrid van Engelshoven van OCW en PvdA-partijleider Lodewijk Asscher in het Noord-Hollandse Wognum de feestelijke aftrap plaats. 
Minister Van Engelshoven over (her)opening bibliotheken met Asscher-gelden:  ‘Een olievlek die steeds groter moet worden’
In een tijd dat de krantenkolommen vaak gedomineerd worden door berichten over bibliotheeksluitingen en forse bezuinigingen, die met name vestigingen in kleine kernen treffen, is het initiatief om op twaalf plekken in het land een bibliotheek te (her)openen een welkome trendbreuk. Een van die plekken is Wognum, het ruim zesduizend zielen tellende dorp in de gemeente Medemblik. Op 1 juli werd de stekker uit de jeugdbibliotheek en het afhaalpunt voor volwassenen in Sport- en Wellnesscenter De Bloesem getrokken, hetgeen tot veel teleurgestelde reacties onder het plaatselijke publiek leidde, maar ziedaar: drie maanden later gaat er een mooiere en beter geoutilleerde bibliotheek open in een voormalig winkelpand aan de Kerkstraat, waar tot voor kort zadels en ander paardenspul aan de man werden gebracht.

Die opening is vooral te danken aan Lodewijk Asscher, die op 13 november 2017 een motie in De Tweede Kamer indiende waarin hij pleitte voor het behoud van de openbare bibliotheek in kleine kernen. Acht dagen later werd zijn motie met algemene stemmen door de Kamer aangenomen. En nu, een kleine twee jaar later, geeft minister Ingrid van Engelshoven (D66) gehoor aan de motie door de komende drie jaar twaalf gemeenten (zie kader onderaan de tekst) te ondersteunen met een bedrag van in totaal drie miljoen euro (over een periode van drie jaar).

Meneer Asscher, u zult vandaag een tevreden man zijn.
‘Het is inderdaad een heuglijke dag. De bibliotheek is een magische plek, een plek die werelden voor je opent, en het is heel belangrijk dat die plek er voor iedereen is. In kleine gemeenten is het moeilijk de bibliotheek open te houden. Dus ben ik er hartstikke trots op dat het in ieder geval in twaalf Nederlandse gemeenten lukt om dat voor elkaar te krijgen.’

Toch lezen we bijna dagelijks dat er weer ergens een bibliotheek de deuren moet sluiten.
‘Dat is een enorm maatschappelijk probleem. En in mijn ogen ook niet acceptabel in een rijk land als het onze. We zijn ook nog lang niet uit de brand met dit initiatief. Maar soms kun je toch even iets de andere kant opduwen, en dat vind ik heel leuk.’

Met deze drie miljoen wordt een impuls gegeven in twaalf gemeenten. Het is een prachtig gebaar, maar je kunt ook zeggen: het is een druppel op een gloeiende plaat.
‘Dat is ook zo. Ik ben er voorstander van dat gemeenten meer geld te besteden krijgen. Soms moeten zij nu kiezen tussen de jeugdzorg, het zwembad of de bibliotheek. Terwijl dat voorzieningen zijn waartussen je in mijn ogen helemaal niet zou moeten hoeven te kiezen.’

Vier jaar geleden werd de Bibliotheekwet geïntroduceerd. Die wet wordt nu geëvalueerd. De meeste bibliotheken zijn blij met de wet, maar zij vinden het tegelijkertijd een gemis dat er geen verplichting in staat voor gemeenten om een bibliotheek in stand te houden.
‘De bibliotheek is een essentiële voorziening, die meegaat met haar tijd en inspeelt op wat mensen nodig hebben. Bij een van de vorige cultuurdebatten heb ik er dan ook voor gepleit die verplichting in de wet op te nemen. Zoals ik ook heb voorgesteld dat de bibliotheek gratis moet zijn voor kinderen. Tot mijn niet geringe verbazing en ergernis zijn er nog altijd bibliotheken die geld vragen aan kinderen. Een heel slecht idee.’

Dit project met twaalf bibliotheken kent een looptijd van drie jaar. Houdt u de vinger aan de pols als het gaat om de vraag wat er daarna mee gebeurt?
‘Namens de PvdA ben ik woordvoerder cultuur en dit past voor mij bij het bewaken van een infrastructuur voor alle mensen. Cultuur en kunst zijn van iedereen en voor iedereen. Bibliotheken zijn daarvoor een belangrijke toegangspoort, dus ik zal daar de komende jaren zeker op blijven hameren en de ontwikkelingen met argusogen blijven volgen.’

Een mooie dag voor de bibliotheken, mevrouw Van Engelshoven.
‘In de Tweede Kamer wordt er veel gekletst, maar vandaag zie je dat er in de politiek niet alleen maar gekletst wordt. Lodewijk Asscher zei tegen mij tijdens het Kamerdebat: “Het is toch erg dat er in Nederland inmiddels al plekken zijn waar geen bibliotheek meer te vinden is.” “Daar heb je gelijk in,” zei ik. Dus ben ik op zoek gegaan naar geld, zodat er niet alleen hier in Wognum, maar straks ook in elf andere gemeenten weer een bibliotheek staat. Dit is een belangrijk signaal dat bibliotheken ertoe doen in gemeenten. Als je hier in Wognum ziet hoe blij de mensen zijn dat de bibliotheek terug is, merk je hoe relevant deze voorziening is. Niet alleen als plek om boeken te lenen, maar ook als plek voor ontmoeting, als plek waar je even de krant kunt lezen of als plek waar je geholpen wordt met een computervraag.’

Toch gaan er nog regelmatig bibliotheken dicht.
‘Dat komt door de financiële problemen waar gemeenten mee worstelen. Maar dat is geen reden om niks te doen. Hier laten we zien dat je door creatief te zijn en functies aan elkaar te koppelen met relatief bescheiden middelen een heel belangrijke voorziening voor je inwoners overeind kunt houden. Met steun van het Rijk doen we dit nu in twaalf gemeenten, maar ik hoop dat veel andere gemeenten dit voorbeeld zullen volgen.’

Dit is meer dan een druppel op een gloeiende plaat?
‘Zeker. Dit is een olievlek die steeds groter moet worden. Het is namelijk van eminent belang dat zoveel mogelijk mensen in aanraking blijven komen met lezen en andere vormen van cultuur.’

Bent u voor een verplichting in de Bibliotheekwet om in elke gemeente een bibliotheek overeind te houden?
‘De evaluatie van de Wsob moet nog plaatsvinden, maar dat is zeker een aandachtspunt. De vraag of er meer nodig is om de voorzieningen in Nederland overeind te houden dan datgene waarin de wet nu voorziet, zal ongetwijfeld aan de orde komen. Wel kan ik nu al zeggen dat de kijk op het belang van de bibliotheek politiek breed wordt gedeeld.’

Hoe wordt de continuering van dit project na drie jaar gewaarborgd?
‘Er is goed gekeken naar de gemeenten die hiervoor geselecteerd zijn. Een van de voorwaarden was: ook na deze drie jaar moet men de bibliotheek zonder rijkssteun wel overeind kunnen houden. Dit is een opstart om ervoor te zorgen dat de bibliotheek er weer staat, maar het is aan de gemeenten zelf om ervoor te zorgen dat die bieb er ook na drie jaar nog steeds staat.’

Opening Bibliotheek Wognum
Minister van Engelshoven en Lodewijk Asscher met vertegenwoordigers van de twaalf betrokken bibliotheken en gemeenten.


Chantal Trigallez, directeur Westfriese Bibliotheken: ‘Ook al is Wognum een kleine bibliotheek in een landelijk gebied, de waarde van deze instelling is er niet minder om. De mensen hier zeggen: nu de kerken minder bezoekers trekken en ook de kroegen niet langer het sociale middelpunt zijn, waar ontmoeten we elkaar dan nog? Nou, dat is makkelijk: in de bibliotheek, dus. En je ziet hoeveel mensen erin kunnen! Kijk eens naar de enorme toeloop vandaag bij de opening van dit pand. Dat bewijst toch meteen het maatschappelijk belang.’

Tot de andere gelukkigen die een financiële duw in de rug krijgen, behoren de Graafschap Bibliotheken. Directeur Gerard Huis in ’t Veld: ‘Het gaat om onze vestiging in Warnsveld. Vorig jaar hebben we geknokt om de voorziening daar overeind te houden. Dat is uiteindelijk gelukt, zij het dat we de vestiging wel een stuk kleiner hebben moeten maken. De uitleenfunctie hebben we weten te behouden, maar de overige functies die de bibliotheekwet benoemt zijn in het ongerede geraakt. Met gelden uit de motie-Asscher (gedurende drie jaar 75.000 euro per jaar) kunnen we dat nu een boost geven. Tegelijkertijd kunnen we blijven vernieuwen door een deel van de extra gelden vrij te maken voor digitale inclusie, als aansluiting op de subsidie die we bij de KB aanvragen. Wat er over drie jaar gebeurt? Drie jaar is tegenwoordig een eeuwigheid. Maar voorlopig kunnen we vooruit, en daar zijn we ontzettend blij mee. Vorig jaar speelden zich, met bezorgde burgers op de publieke tribune, zeer emotionele taferelen af in de gemeenteraad, en dat wil je niet nog een keer meemaken.’

Ankie Kesseler, die met de Bibliotheek AanZet de handen uit de mouwen kan steken in de nieuwe fusiegemeente Molenlanden: ‘Bij ons gaat het om een nieuwe vestiging in de kern Noordeloos. De mensen daar willen heel graag een bibliotheekvoorziening. Die gaan we inpassen in het Noorderhuis, waar we samen met de gemeente een visie voor gaan ontwikkelen. Ik ben ervan overtuigd dat dat, ook op termijn, iets heel moois gaat opleveren.’

Tekst en foto: Eimer Wieldraaijer

 Zie ook het bericht 'Twaalf kleine kernen krijgen of behouden bibliotheek dankzij gelden motie-Asscher'.
 
Twaalf deelnemende bibliotheken

1. Gemeente Noardeast-Fryslân: nieuwe bibliotheekvestiging in Hallum.
In 2013 is de bibliotheekvestiging in Hallum gesloten. Vanuit de inwoners is er vraag naar een bibliotheek. Er komt een volwaardige voorziening terug, waarbij als locatie wordt gekozen voor het dorpshuis in Hallum, een centrale plek in het dorp.
De betrokken regionale bibliotheekorganisatie is Bibliotheek Noord Fryslân.

2. Gemeente Aa en Hunze: versterking van de nieuwe bibliotheek in Gieten en omliggende kernen.
De bibliotheek in Gieten is op 19 september 2019 heropend na een grondige verbouwing. De wens is om deze vestiging te laten functioneren als hoofdvestiging voor de omliggende kleine kernen, waarbij een deel van de dienstverlening in Gieten zal plaatsvinden en een deel op locatie in de kleine kernen waar nu geen voorziening is. De betrokken regionale bibliotheekorganisatie is Biblionet Drenthe.

3. Gemeente Nijkerk: versterking van de nieuwe bibliotheek in Nijkerkerveen.
In Nijkerkerveen is momenteel geen volwaardige bibliotheekvoorziening. Begin 2020 opent een nieuw multifunctioneel centrum waar een bibliotheekvoorziening in komt. De ondersteuning vanuit de motie-Asscher zal gebruikt worden om deze bibliotheekvoorziening conform de Bibliotheekwet te ontwikkelen, met aandacht voor alle vijf de kernfuncties.
De betrokken regionale bibliotheekorganisatie is Bibliotheken Gemeente Nijkerk.

4. Gemeente Zutphen: versterking van de bibliotheek in Warnsveld.
De bibliotheekvoorziening in Warnsveld bevindt zich in een Kulturhus. De wens is om de huidige voorziening meer conform de Bibliotheekwet te ontwikkelen, met aandacht voor alle vijf de kernfuncties, met extra aandacht voor de jeugd en versterken van basisvaardigheden. De betrokken regionale bibliotheekorganisatie is Graafschap bibliotheken.

5. Gemeente Montfoort: nieuwe bibliotheekvestiging in Montfoort en Linschoten.
Sinds 2016 heeft de regiobibliotheek haar deuren in de gemeente Montfoort gesloten. De wens is om weer een bibliotheekvoorziening in de kernen Montfoort en Linschoten te krijgen. De opening is voorzien begin 2020. De locatie wordt het Huis van Montfoort.
De betrokken regionale bibliotheekorganisatie is Bibliotheek Het Groene Hart.

6. Gemeente Leudal: versterking van de bibliotheek in Heythuysen en omliggende kernen.
De gemeente Leudal bestaat uit zestien kleine kernen. Momenteel is er in Heythuysen een bibliotheek, die niet voldoet aan de eisen die de Bibliotheekwet aan een bibliotheekvoorziening stelt. De wens is het terugbrengen van volwaardig bibliotheekwerk met aandacht voor alle wettelijke functies en de inzet van geschoolde bibliothecarissen. Vanuit deze vestiging zullen ook de omliggende kleine kernen worden bediend.
De betrokken regionale bibliotheekorganisatie is Bibliocenter.

7. Gemeente Heeze-Leende: nieuwe bibliotheekvestiging in Leende.
Nadat in 2009 het bibliotheekpunt in Leende sloot, kent deze kern nog slechts een kleine jeugdcollectie op de basisschool. In het dorp wordt een nieuwe multifunctionele accommodatie gebouwd, waar met behulp van de motie-Asscher een volwaardige bibliotheekvoorziening conform de Bibliotheekwet wordt ondergebracht. De opening is voorzien in 2020.
De betrokken bibliotheekorganisaties zijn Stichting Bibliotheek Heeze-Leende en Bibliotheek Dommeldal.

8. Gemeente Bergeijk: versterking van de nieuwe bibliotheek in Bergeijk.
In 2015 is de bibliotheek in Bergeijk gesloten. De inwoners bleven de bibliotheek missen. Via een unaniem onderschreven amendement is vorig jaar door de gemeenteraad besloten dat er een nieuwe fysieke bibliotheeklocatie moet komen. Deze nieuwe bibliotheek opende op 30 juni 2019. Een bijdrage vanuit de motie-Asscher zal gebruikt worden om deze bibliotheekvoorziening conform de Bibliotheekwet te ontwikkelen.
De betrokken regionale bibliotheekorganisatie is Bibliotheek De Kempen.

9. Gemeente Sluis: nieuwe bibliotheekvestiging in IJzendijke.
In Zeeuws-Vlaanderen is er geen bibliotheekvoorziening in het gebied tussen Biervliet en Oostburg. Daarbinnen ligt de kern IJzendijke. Daar zal een bibliotheekvoorziening gerealiseerd worden, centraal gelegen in het dorp. Deze nieuwe bibliotheek zal ook fungeren als verbindende bibliotheek in de huidige witte vlek.
De betrokken regionale bibliotheekorganisatie is Bibliotheek Zeeuws-Vlaanderen.

10. Gemeente Tholen: versterking van de bibliotheek in Sint-Annaland en een nieuwe bibliotheekvestiging in Tholen-stad.
De gemeente Tholen kent negen kernen en sinds 2014 nog maar één bibliotheekvoorziening. Deze vestiging in Sint-Annaland is niet conform de eisen die de Bibliotheekwet stelt aan een bibliotheekvoorziening. Deze vestiging zal weer conform de Bibliotheekwet gaan meedraaien in het netwerk. Ook is er de wens vanuit de gemeente en inwoners voor de terugkeer van een volwaardige vestiging in de kern Tholen-stad. De wens is om die vestiging te koppelen aan de bouw van een brede school, die in 2021 geopend zal worden.
De betrokken regionale bibliotheekorganisatie is Bibliotheek Oosterschelde.

11. Gemeente Molenlanden: nieuwe bibliotheekvestiging in Noordeloos.
Gemeente Molenlanden omvat twintig kernen en veel jonge inwoners. Er is geen volwaardige voorziening conform de Bibliotheekwet in deze gemeente. In het dorp Noordeloos is onlangs een nieuw dorpshuis geopend. In dit dorpshuis zit nu alleen een Bibliotheek op school. Wens is om hier een meer volwaardige bibliotheekvoorziening te creëren, die ook kan dienen ter versterking en verbreding van de overige bibliotheekvoorzieningen in de gemeente.
De betrokken regionale bibliotheekorganisatie is Bibliotheek AanZet.

12. Gemeente Medemblik: nieuwe bibliotheekvestiging in Wognum.
In het dorp Wognum was tot voor kort alleen een kleine jeugdbibliotheek gevestigd. Deze is niet centraal gelegen en voldoet niet aan de functies conform de Bibliotheekwet. Wens is om in Wognum weer een volwaardige bibliotheekvoorziening in het centrum van het dorp te realiseren. Deze vestiging is op 7 oktober 2019 opengegaan.
De betrokken regionale bibliotheekorganisatie is Westfriese Bibliotheken.
 
 


Print deze pagina

Reacties op dit artikel (0)

Er zijn nog geen reacties.

Schrijf een reactie

Naam
E-mailadres (?)
Reactie
 

Gerelateerde informatie

Peiling

De potentiële kracht van het landelijke merk Bibliotheek wordt niet voldoende benut
Eens
Oneens
In een interview in Bibliotheekblad nr 7 2019 stelt Cyril Crutz, directeur-bestuurder van BiblioPlus, dat de potentiële power...
Lees meer en geef uw mening