HomeNieuwsNieuws uitgelichtBericht
voetnoot
Vijfde deel essay NOBB: zonder collectie(kennis) geen bibliotheek
Wim Keizer
05-07-2019
‘Nadenken over “de collectie” voelt misschien lang niet zo hip als veel van de andere onderwerpen waar wij als bibliotheken ons mee bezig houden. We willen allemaal vernieuwen en in die trend is het nadenken over collectioneren veel te veel naar de achtergrond verschoven, letterlijk een onderstroom geworden. In onze ogen komt het vernieuwingsdenken steeds vaker los te staan van de geschiedenis van de openbare bibliotheek. En daarmee ontneemt onze sector zichzelf de kans om te innoveren zoals het - in onze ogen - ideaal zou zijn: op de erfenis van vorige generaties de volgende - en vooral niet dé nieuwe - bibliotheek bouwen. Innovatie zou ingebed moeten zijn, ingebed in de lange traditie van de openbare bibliotheek waarin de collectie de kern vormde.’ 
Dit is een citaat uit het slot van het vijfde deel (pdf) van het essay ‘Bibliotheken en betrokkenheid’ van de Noord Oost Brabantse Bibliotheken (NOBB). Het onderwerp van deel 5 is: ‘De collectie’. Het doel van de essayreeks is om een gesprek, een dialoog, op gang te brengen. ‘Tussen en met vakgenoten in de bibliotheeksector en daarbuiten. Ook horen wij graag de visie van onze bezoekers op hun bibliotheek van de toekomst,’ zo meldt de NOBB-site.

Grondstof
In het vijfde deel, verschenen in mei 2019, schrijven de auteurs, Gio van Creij, Hans van Duijnhoven, Mari Nelissen en Marina Polderman, dat zij er sinds het verschijnen van het vierde deel, ‘Het continuüm van het bibliotheekvak’, nog meer dan anderhalf jaar geleden van overtuigd zijn dat zij zich niet te veel willen laten leiden door de waan van de dag. Wie op zoek is naar het hart van het werk van de bibliothecaris, komt volgens de auteurs op collectiekennis uit. Nog een citaat: ‘De collectie vormt in ons bibliotheekwerk steeds het uitgangspunt: het is de grondstof waarmee wij werken. Deze woorden uit het beleidsplan zitten inmiddels in de genen van al onze medewerkers. Het biedt een houvast dat nodig is, nu bibliotheken zich begeven op terreinen die van nature ook bij bijvoorbeeld welzijnsorganisaties horen. Steeds nemen we dit uitgangspunt als basis in onze netwerken: wij zijn geen concurrenten, dat willen we ook helemaal niet zijn: wij als bibliotheek zijn van de collectie en alles wat we doen heeft daar een link mee. Daar zijn we sterk in en daar onderscheiden we ons mee.’
Zij zeggen erbij dat de collectie als grondstof veel verder gaat dan de uitleenfunctie die jarenlang de belangrijkste functie van de collectie is geweest. De collectie is leidend bij het opzetten van de programmering, het onderwerp van het derde deel van de essayreeks (pdf)
 
Voorbereidingen
De auteurs hebben het vijfde deel van hun ‘struikeltocht’ - zo genoemd omdat de weg vol hobbels zit en ze niet de wijsheid in pacht menen te hebben - grondig voorbereid. Ze spraken erover met collega’s in de eigen bibliotheken en daarbuiten, nieuwe collega’s en collega’s die al jarenlang in het vak zitten. In de tweede plaats wijdden zij er zes colleges aan in de eigen BibliotheekSchool. Als derde vroegen zij collectieplannen op van diverse bibliotheken en zochten ze uit wat er de laatste tijd over het onderwerp geschreven is. Ten vierde stelden ze zichzelf vooral veel vragen. ‘Het voorliggende essay is het resultaat van een denkproces hierover. Zonder al te veel antwoorden – want die hebben we (nog) niet – maar meer een soort schets van vragen die ons bezighouden, nu en in de komende jaren,’ zo schrijven de auteurs. Maar wel zien zij de collectie en de kennis van de medewerkers hierover als het belangrijkste fundament en als de eeuwigheidswaarde van de bibliotheek.
 
Collecties elders
Een belangrijke vraag waar verder over nagedacht moet worden is hoe de bibliotheek omgaat met collecties die niet meer fysiek in de bibliotheek aanwezig zijn. Zoals muziek en films. Die vraag nemen ze mee naar het nieuwe beleidsplan. Het vertrekpunt in het denken is al wel dat eigen bibliothecarissen ook hierover kennis moeten opbouwen, maar de vraag is hoe je dat doet en hoe je die kennis onderhoudt.

‘Vestdijk-toets’

Wat het belang van de collectie en collectiekennis betreft, halen de auteurs o.a. Hans van Velzen aan, oud-directeur OBA en nu auditor voor de certificering. Hij vertelde, zo zegt het essaydeel, tijdens een college de collectie ook nu een belangrijke identiteit van de bibliotheek te vinden en voor de certificering de zogenaamde ‘Vestdijk-toets’ te hanteren: welke titels en hoeveel exemplaren heeft een bibliotheek (fysiek en digitaal) van Vestdijk beschikbaar? De stelling van Van Velzen is: ‘Als je nou Vestdijk niet meer kan vinden in een openbare bibliotheek, waar ben je dan nog’. De NOBB doorstond de Vestdijk-toets goed.

Innovatieagenda

Het essaydeel signaleert dat de Gezamenlijke Innovatieagenda (pdf) kenmerken noemt waarmee de bibliotheek zich onderscheidt van andere instellingen, zoals het uitgebreide netwerk, de naamsbekendheid en het onafhankelijke karakter, maar met geen woord rept over de collectie als onderscheidend kenmerk. Citaat: ‘Tijdens het denk- en schrijfproces van dit essay kwam een gedachte steeds weer naar voren: het onderwerp collectie/collectioneren verdient veel meer aandacht in de sector. Bovenal is dit essay dan ook een pleidooi en aanzet om het onderwerp collectie/collectioneren hoog te agenderen in onze sector. Het is een proces dat onze continue aandacht moet hebben en we hopen van harte dat dit onderwerp ook landelijk steeds meer onder de aandacht komt komende jaren.’

Rollen

Gio van Creij is bibliothecaris en directeur/bestuurder bij de NOBB, Hans van Duijnhoven is bibliothecaris en bibliotheekmanager bij dezelfde bibliotheek en Marina Polderman senior beleidsadviseur. Mari Nelissen was er bestuursvoorzitter. Hij nam in mei afscheid van de NOBB.

Tekst: Wim Keizer


Print deze pagina

Reacties op dit artikel (0)

Er zijn nog geen reacties.

Schrijf een reactie

Naam
E-mailadres (?)
Reactie
 

Gerelateerde informatie

Peiling

De potentiële kracht van het landelijke merk Bibliotheek wordt niet voldoende benut
Eens
Oneens
In een interview in Bibliotheekblad nr 7 2019 stelt Cyril Crutz, directeur-bestuurder van BiblioPlus, dat de potentiële power...
Lees meer en geef uw mening