HomeNieuwsNieuws uitgelichtBericht
voetnoot
VVBAD overleeft op reserves
Elselien Dijkstra
18-01-2019
De Vlaamse Vereniging voor Bibliotheek, Archief & Documentatie, onder meer uitgever van het Vlaamse vakblad META en organisator van de tweejaarlijkse conferentie 'Informatie aan Zee', verloor per 1 januari 2019 haar subsidie van de Vlaamse overheid. Ongeveer een kwart van haar budget, zo’n 130.000 euro, raakt ze kwijt. Wat betekent dit voor de organisatie? 
VVBAD overleeft op reserves
Het wegvallen van de subsidie van de VVBAD past in een lange rij bezuinigingen en hervormingen in het Vlaamse cultuurlandschap. Bibliotheken hebben al jaren te maken met lokale bezuinigingen door gemeentebesturen, daarnaast verviel begin 2016 de verplichting voor gemeenten om een bibliotheek in stand te houden. In 2016 fuseerden de twee belangrijkste ondersteunende organisaties LOCUS en Bibnet tot de nieuwe organisatie Cultuurconnect (die het met een kleiner budget moest gaan doen), en in 2017 schrapte de Vlaamse overheid de hele provinciale bestuurslaag waar ook veel ondersteuning van regionale en lokale bibliotheken ondergebracht was. 
 
De VVBAD heeft tijdens al deze maatregelen flinke kritiek geuit op het beleid van de Vlaamse overheid. In haar tijdschrift META omschreef ze de reeks maatregelen als ‘het einde van een gouden bibliotheektijdperk’. Ook startte ze begin 2018 de campagne #bibvooriedereen om te wijzen op het belang van de bibliotheek. Met deze campagne wilde ze een signaal afgeven aan gemeenten om de bibliotheek te blijven steunen, ondanks het afschaffen van de ‘bibliotheekplicht’. Twee derde van alle Vlaamse gemeentebesturen en 56.841 burgers hebben uiteindelijk het bibliotheekcharter ondertekend.

Trap tegen de schenen

De subsidie die nu wegvalt voor de VVBAD, valt onder een maatregel van minister Gatz om geen ‘belangenbehartigers’ meer te subsidiëren. Volgens de voorzitter van de raad van bestuur van de VVBAD, Patrick Vanouplines, is het mogelijk dat de rol van de VVBAD als belangenbehartiger heeft meegespeeld in het wegvallen van de subsidie. Vanouplines: ‘We hebben die rol van belangenbehartiger prominent gespeeld en dan kan het gebeuren dat je een trap tegen de schenen geeft. Maar een minister moet daar tegen kunnen.’
Vanouplines wijst er wel op dat de vereniging niet alleen een belangenbehartiger is. ‘Wij zijn een beroepsvereniging en onze kernrol is het professionaliseren van onze leden. Wij staan in voor professionalisering van bibliothecarissen, archivarissen, en documentalisten. In dat kader organiseren we vormingen, de conferentie Informatie aan Zee en geven we het vakblad META uit. Dat zijn onze vlaggenschepen en we zullen zeker zorgen dat die blijven bestaan.’

Hoe de VVBAD de klap op lange termijn gaat opvangen is nog niet helemaal duidelijk. Vanouplines meldt dat er toch bezuinigd zal worden: ‘De bezuiniging betreft meer dan een kwart van onze inkomsten. Dat is substantieel maar niet dodelijk. Naast het vertrek van minstens een voltijdse medewerker zullen we vooral kijken naar minimale besparingen op onze huidige werkingen: activiteiten die we organiseren moeten netjes break even en liefst winstgevend zijn. We zagen ons ook verplicht een flinke verhoging van het lidgeld door te voeren. We moeten kijken hoe we dat in de toekomst gaan aanpakken. Gelukkig zijn we een gezonde vereniging, we hebben nog wat reserves en we kunnen experimenteren op welke manier we dit gaan doen.’
 
Medewerkers
Niet alleen de VVBAD verliest haar subsidie, ook andere vzw’s (verenigingen zonder winstoogmerk) zijn de klos. De middelen die vrijkomen zullen gebruikt worden voor een nieuw steunpunt voor ‘de lokale en bovenlokale cultuurwerking’. Minister Gatz heeft toegezegd dat medewerkers van getroffen vzw’s die moeten vertrekken, kunnen solliciteren bij het nieuwe steunpunt.

Vanouplines: ‘De inrichting van dit steunpunt heeft kennelijk vertraging opgelopen. Het zou op 1 januari 2019 van start moeten gaan, maar we hebben er voorlopig nog niets over gehoord. Onze voormalige coördinator, Bruno Vermeeren, heeft onder meer naar aanleiding van het wegvallen van de subsidie besloten om een nieuwe uitdaging te gaan zoeken. Wij moeten daardoor straks een werkkracht missen met een enorm netwerk en ervaring.’
De onzekerheid over het nieuwe steunpunt maakt het er niet gemakkelijker op, laat Vanouplines weten: ‘Het is bijzonder lastig dat we te weinig hebben vernomen van de praktische aanpak van het tewerkstellen van medewerkers die getroffen worden door de maatregel. De minister heeft wat beloofd, en belofte maakt schuld. Misschien zou het een oplossing zijn als de minister zou beslissen om het loon van Bruno Vermeeren nog een paar maanden door te betalen. Dan hebben we nog even de tijd om alles in orde te brengen.’

Wisseling van de wacht

Na het besluit van Bruno Vermeeren om ontslag te nemen als coördinator werd Jessica Jacobs per 1 november 2018 als nieuwe coördinator aangesteld. Zij was al hoofdredacteur van META en neemt nu ook de taken van Bruno Vermeeren deels over. 

Jessica Jacobs laat weten dat er in de toekomst een groter beroep zal worden gedaan op de bestuursleden van de verschillende VVBAD-secties: de sectie hedendaags documentbeheer, de sectie openbare bibliotheken, de sectie hogeschoolbibliotheken, de sectie wetenschappelijke en documentaire informatie, en het Overleg Kunstbibliotheken Vlaanderen.
Jessica Jacobs: ‘We hebben altijd al een beroep gedaan op onze leden. De artikelen in het vakblad META worden door mensen uit de sector geschreven. Voor Informatie aan Zee geven we nog meer zeggenschap aan de verschillende secties. Zij krijgen een eigen slot in het programma en mogen dat volledig zelf invullen. Het secretariaat van de VVBAD zal dan alles coördineren. Hetzelfde geldt ook voor studiedagen. Secties zullen die zelf plannen en hun eigen programma’s opstellen op basis van waar ze merken waar nood aan is. Vroeger werd vanuit ons secretariaat veel ondersteuning gegeven op het gebied van het huren van zalen en communicatie. Dat zal nu bij de secties komen te liggen. We zullen wel nog een groot deel van de administratie blijven doen.’
 
Gebruikersonderzoek
Jessica Jacobs karakteriseert het wegvallen van de subsidie als een stap terug in de tijd: ‘In de beginperiode van de VVBAD werd er meer door de leden gedaan. De hoofdredacteur van het tijdschrift META was bijvoorbeeld ooit een vrijwilliger. We zijn stilaan geëvolueerd naar meer ondersteuning, maar door de bezuiniging zal er nu opnieuw minder ondersteuning zijn. Dat is vooral spijtig voor de belangenbehartiging voor de sector. We zullen minder projecten kunnen uitwerken, en veel van die projecten hadden te maken met belangenbehartiging. Bijvoorbeeld het gebruikersonderzoek dat we in 2018 uitvoerden, waarvan de resultaten deze maand bekend worden. Dat onderzoek werd volledig gecoördineerd door de VVBAD. In de toekomst zal zoiets niet meer mogelijk zijn, tenzij we alternatieve middelen vinden. Dat is spijtig, want de cijfers die uit zo’n onderzoek komen geven weer hoe de sector evolueert. Het laat zien waar de pijnpunten of mooie ontwikkelingen zijn, en die cijfers zijn ook een ideale bron voor bibliotheken om naar hun gemeentebesturen te stappen om aan te tonen wat belangrijk is om in te investeren.’

Lobbywerk
Jessica Jacobs voorziet dat bibliotheken voortaan zelf meer zullen moeten doen aan lobbywerk. Het organiseren van acties zoals de campagne #bibvooriedereen wordt moeilijker. ‘In de toekomst zal er nog meer naar de lokale besturen toe moeten worden gelobbyd vanuit bibliotheken. Gemeentebesturen zullen in de toekomst moeten beslissen of ze überhaupt in de bibliotheken willen blijven investeren. Het is natuurlijk onmogelijk om als VVBAD elk gemeentebestuur te benaderen, daarom moeten we een geschikte strategie ontwikkelen om de nodige tools aan te reiken, zodat bibliotheken zelf kunnen gaan lobbyen. De coördinatie zal vanuit de VVBAD blijven gebeuren, maar door de bezuinigingen hebben wij minder mogelijkheden om dat te ondersteunen. Het succes van hun lobby’s zal meer gaan afhangen van lokale bestuursleden, die ook nog hun eigen job hebben.’

Steun
Welke steun er voor bibliotheken uiteindelijk na alle hervormingen zal overblijven, is voorlopig onduidelijk. De VVBAD werkte mee aan de voorbereiding van het nieuwe steunpunt, even was er zelfs sprake van dat ze er onderdeel van zou worden, meldt Jessica Jacobs. ‘Maar dat is onmogelijk. Wij zijn er niet alleen voor openbare bibliotheken, maar ook voor archieven, hogeschoolbibliotheken, wetenschapsbibliotheken en erfgoedbibliotheken. Dat is de reden dat we niet konden opgaan in het nieuwe steunpunt, dat in onze sector alleen voor openbare bibliotheken relevant zal zijn.’ 

De belangen van openbare bibliotheken blijven in ieder geval belangrijk voor de VVBAD, zo blijkt uit Jessica’s kritische bedenkingen over het nieuwe steunpunt: ‘Onze vraag is of het nieuwe steunpunt voldoende beleidsondersteuning zal bieden aan openbare bibliotheken. Er is voldoende oog voor digitale ondersteuning. Maar de vraag is of er voldoende steun voor fysieke collecties en beleidsondersteuning zal zijn. Bibliotheken zitten in een transitieperiode naar een beleefbibliotheek toe. Op dit moment is er helemaal geen definitie meer van wat een bibliotheek is. Er is geen visie hoe die eruit moet zien, en daarom ook geen zicht op welke ondersteuning er nodig is.’

Tekst: Elselien Dijkstra
Foto Patrick Vanouplines met dank aan VVBAD


Print deze pagina

Reacties op dit artikel (0)

Er zijn nog geen reacties.

Schrijf een reactie

Naam
E-mailadres (?)
Reactie
 

Gerelateerde informatie

Peiling

De potentiële kracht van het landelijke merk Bibliotheek wordt niet voldoende benut
Eens
Oneens
In een interview in Bibliotheekblad nr 7 2019 stelt Cyril Crutz, directeur-bestuurder van BiblioPlus, dat de potentiële power...
Lees meer en geef uw mening