HomeNieuwsNieuws uitgelichtBericht
voetnoot
OCW wil extra middelen voor convenant uitlenen e-books; overleg in StOL is opgeschort
Wim Keizer
02-05-2018
Het ministerie van OCW spant zich er voor in extra middelen in te zetten om een convenant mogelijk te maken tussen alle partijen die betrokken zijn bij het uitlenen van e-books. Daarbij zal het huidige principe van ‘one copy multiple users’ gehandhaafd blijven. Dat antwoordde Aad van Tongeren, senior beleidsambtenaar bij OCW, op de vraag welke voortgang er wordt gemaakt in het zogenaamde ‘brede overleg’ van de betrokken partijen. 
Van Tongeren meldde dat er op 19 april weer overleg is geweest en dat er naar gestreefd wordt het convenant 1 januari 2019 te laten ingaan. Deelnemers zijn de Groep Algemene Uitgevers binnen de Mediafederatie (tot voor kort Nederlands Uitgeversverbond), de Auteursbond, de Stichting Lira, de Stichting Pictoright, de Koninklijke Bibliotheek (KB), de Vereniging van Openbare Bibliotheken (VOB) en het ministerie van OCW. Op 19 april is een eerste concept van het convenant besproken. Van Tongeren vertelde dat namens de VOB Arthur Schellekens, Francien van Bohemen en Erna Winters (lid VOB-onderhandelingsdelegatie in de Stichting Onderhandelingen Leenvergoedingen, StOL) aanwezig waren.
 
Uitgevers/auteurs 50/50
Van Tongeren zei verder dat de strekking van het convenant is dat zoveel mogelijk Nederlandstalige, in Nederland uitgegeven titels zo snel mogelijk (termijn nog nader te bepalen) beschikbaar komen voor de digitale openbare bibliotheek, dat de vergoeding op 50/50-basis wordt verdeeld over uitgevers en auteurs en dat de uitbetaling aan de auteurs verloopt via Lira.
Omdat de auteurs zullen meedelen in de opbrengsten en er meer actuele – en dus duurdere – titels komen, zal de prijs die de KB per uitlening betaalt omhoog gaan. Om die reden spant OCW zich in om vanuit de extra cultuurmiddelen dekking te zoeken voor het convenant. Het convenant zal ruim voor 1 januari moeten worden afgesloten om de techniek te kunnen inrichten. Het wordt een overeenkomst die buiten het leenrecht zal vallen.
Van Tongeren meldde ook dat, zolang het overleg loopt om tot een convenant te komen, de route via de StOL is stilgelegd. ‘Er is op 19 april constructief overlegd. Het is hoopvol dat partijen elkaar nu lijken te vinden in een doorontwikkeling en verbetering van het huidige model voor e-lending,’ aldus Van Tongeren, die zei dat het overleg op 17 mei vervolgd wordt met een nieuwe versie van het concept-convenant.

Twee plekken
Zoals in maart 2018 werd bericht, wordt er op twee plekken overlegd over uitlenen van e-books: in het hierboven genoemde ‘brede overleg’, maar ook in de StOL, waarin de VOB en de Stichting Leenrecht (namens rechthebbenden) zijn vertegenwoordigd. In november 2016 bepaalde het Europese Hof dat uitlenen van e-books onder leenrecht kan vallen, mits het uitlenen op dezelfde manier gaat als bij papieren boeken, d.w.z. ‘one copy one user’. Bibliotheken hebben dan geen toestemming van rechthebbenden nodig om e-books uit te lenen. De VOB wenst dat er een leenrechttarief voor het uitlenen van e-books wordt vastgesteld. Bij de huidige, door de KB voor de ‘landelijke digitale bibliotheek’ gevolgde werkwijze is toestemming wel nodig en kunnen rechthebbenden titels weigeren.
De VOB had 13 maart op haar website laten weten voorstander te zijn van toepassing van het ‘one copy, one user’-model náást en in aanvulling op het licentiemodel (‘one copy, multi users’), ‘uitsluitend in die gevallen waar het belang van de collectievorming dat noodzakelijk maakt.’ De VOB meldde de Stichting Leenrecht te hebben gevraagd om dit voorstel te steunen en om het gezamenlijk in te brengen in het ‘brede overleg’ teneinde het dilemma van de StOL op te lossen en tot een, voor alle betrokken partijen, bevredigende oplossing te komen. Ook meldde de VOB in maart de KB te zullen verzoeken het ‘one copy, one user’-model technisch te implementeren in het e-book-platform van de landelijke digitale bibliotheek.
Van Tongeren zei toen over de VOB-benadering: ‘OCW zou het een onverstandige inzet van overheidsmiddelen vinden, als met het KB-budget voor de digitale infrastructuur een tweede systeem zou worden bekostigd. Dat heeft onvoldoende meerwaarde.’

Overleg in StOL ligt stil
Arjen Polman, als manager van de Stichting Leenrecht deelnemer aan het ‘brede overleg’, bevestigt dat de route via de StOL stilligt in afwachting van de uitkomsten van het overleg. Hij zegt: ‘Het overleg was opnieuw constructief, er zijn weer stappen gezet richting een convenant. Op 17 mei zitten we opnieuw bij elkaar, we houden de vaart erin en proberen er voor de zomer uit te zijn. Zoals was te voorspellen, heeft de VOB haar eis aan Stichting Leenrecht laten vallen.’ In een door hem meegestuurd mailtje van de VOB, op 20 april geschreven door juridisch adviseur Fanny Geurts-Pang, staat: ‘Naar aanleiding van het verzoek van SL [Stichting Leenrecht – red.] aan de VOB in het breed overleg d.d. 19 april jl. – om SL niet te houden aan het doen van een uitspraak over gezamenlijke inbreng van het one copy one user-model in het breed overleg en om de voorjaarsvergadering van de StOL op te schorten – heeft de VOB-delegatie laten weten daarin mee te gaan en het breed overleg tot september de tijd te gunnen om tot overeenstemming te komen. Hiervan zal ik tevens de heer Hagen [voorzitter StOL – red.] op de hoogte stellen. De reeds geprikte datum op 19 september a.s. van 10.30-12.00 uur blijft staan. Ik zal met de heer Hagen contact opnemen om de datumvoorstellen van het voorjaar te laten vervallen.’

Tekst: Wim Keizer


Print deze pagina

Reacties op dit artikel (0)

Er zijn nog geen reacties.

Schrijf een reactie

Naam
E-mailadres (?)
Reactie
 

Gerelateerde informatie

Peiling

Bibliothecarissen moeten zich activistischer opstellen
Eens
Oneens
In nummer 4 van Bibliotheekblad wordt in het gesprek met de Beste Bibliothecarissen de vraag opgeworpen of bibliothecarissen zich...
Lees meer en geef uw mening