HomeNieuwsNieuws uitgelichtBericht
voetnoot
Aanbeveling over e-books: ‘Vestig aandacht op literatuur en cultuur’
Wim Keizer
19-01-2015
Om dichtbij de missie van de openbare bibliotheek te blijven, is het noodzakelijk niet alleen aandacht te vestigen op populaire content, maar ook op de breedte van het hele literaire veld en zelfs het hele culturele spectrum. De Nederlandse en Vlaamse digitale bibliotheken moeten overwegen de hoogwaardige literaire content van de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren (DBNL) te integreren in hun eigen aanbod. Met als doel daar een groter aantal gebruikers voor te krijgen. 
Dit schrijft Frank Huysmans van het bureau Ware Kennis, tevens bijzonder hoogleraar bibliotheekwetenschap aan de Universiteit van Amsterdam, in een twaalf pagina’s tellend, Engelstalig supplement bij het door het Londense adviesbureau Civic Agenda gemaakte onderzoeksrapport (pdf) over uitleenmodellen van e-books. Dat rapport is gemaakt in opdracht van Bibliotheek.nl (BNL) en het Vlaamse Bibnet, met ondersteuning van de Nederlandse Taalunie.
In veel landen geldt het ‘one copy - one user’-model: een e-book wordt, als eis van uitgevers, net zo behandeld als een papieren boek en kan ‘uitgeleend’ zijn, zodat belangstellende lezers moeten wachten. In Vlaanderen en Nederland is met uitgevers een ‘one copy – multi users’-model afgesproken. Volgens het rapport lopen Vlaanderen en Nederland daarmee voorop in Europa.

Vergelijking modellen
In zijn supplement zet Huysmans de negentien in het rapport onderzochte modellen in een matrix. Op de horizontale as wordt vooral onderscheid gemaakt tussen wel of niet (extra) moeten betalen om e-books te mogen lenen en tussen ‘one copy – one user’- en ‘one copy – multi users’-modellen (die met name in Nederland, Vlaanderen en Tsjechië zijn overeengekomen). Op de verticale as gaat het vooral om de mate waarin bibliotheken zelf zeggenschap hebben over het aanbod op hun e-bookplatform, als resultaat van onderhandelingen met uitgevers.
Hoewel de Nederlandse en Vlaamse modellen qua gebruik vooroplopen, staat daar tegenover dat vooral Amerikaanse en Duitse modellen veel meer titels aanbieden. Maar dat ligt gedeeltelijk ook aan het feit dat de betrokken taalgebieden veel groter zijn.

Vier aanbevelingen
Huysmans doet vier algemene aanbevelingen ter verbetering van de situatie in Nederland en Vlaanderen.
De eerste aanbeveling is door te gaan op de ingeslagen weg in de hoop dat er meer titels na een kortere wachttijd mogen worden aangeboden. Dat kan gebeuren als uitgevers meer inkomsten uit het bibliotheekaanbod krijgen dan ze verwacht hadden. Daardoor kan de kritiek op het feit dat er nu vooral oude titels in een smalle collectie worden aangeboden verminderen.
De tweede is te proberen variatie aan te brengen in de modellen, daar uitgevers verschillen in omvang en specialisme. Huysmans wijst ook op de proefprocedure van de VOB bij de Haagse rechtbank over het ‘one copy –one user’-model.
Als derde punt beveelt Huysmans aan de gebruikersvriendelijkheid van het zoeken van titels te verbeteren. Testen hebben uitgewezen dat daar nog veel moet gebeuren. Het aanbod zou vooral beter zichtbaar moeten worden voor mensen die zoeken via Google (en dat zijn er velen).
De vierde aanbeveling is al genoemd in de aanhef: denk aan de missie en breng ook hoogwaardige literatuur en cultuur onder de aandacht.

Uitleentoptien niet literair
Het laatste punt noemde ook Diederik van Leeuwen, tot 1 januari directeur van BNL, in een interview met Bibliotheekblad (zie decembernummer 2014). Hij zei: ‘De discussie zou breder moeten worden gevoerd dan alleen die van e-books versus folio. Het lijkt mij belangrijker dat bibliotheken zich richten op kerntaken als leesbevordering en het toegankelijk maken van literatuur en ander cultureel erfgoed met alle middelen die beschikbaar zijn, waaronder e-books. Literaire romans staan nu niet in de uitleentoptien, die wordt gedomineerd door streekromans, verzamelbundels en stripboeken. De vraag is of gemeenten dat willen blijven financieren. E-books kunnen helpen een breder draagvlak, ook lokaal, te creëren.’

Column
Van Leeuwen is begonnen als columnist op Literatuurplein. De eerste, over het internet van dingen, verscheen op 6 januari. De tweede op 14 januari. Daarin wijst hij op het rapport van Civic Agenda en zegt hij over de relatie met uitgevers: ‘Samenwerking werkt immers alleen als het beiden iets oplevert. En dan gaat het wat mij betreft niet (alleen) over geld of lezers. Het gaat om maatschappelijk relevante zaken als leesbevordering, voorlichting over digitaal lezen en leesplezier (op een andere manier).’

Het rapport van Civic Agenda, met als laatste deel de twaalf pagina’s van het supplement van Huysmans, is te vinden op de site van BNL.

Overigens is, behalve de stichtingen BNL en Sectorinstituut Openbare Bibliotheken (SIOB), ook de stichting DBNL per 1 januari overgegaan naar de Koninklijke Bibliotheek.
 
Tekst: Wim Keizer


Print deze pagina

Reacties op dit artikel (1)

Tonnie Kikkert
15-2-2015 17:44
 Wat een erg goede aanvulling op het aanbod aan e-books zou zijn,  is een aanbod aan meer buitenlandse titels. Stel je eens voor dat we o.a. e-books hebben in het Pools, Turks, of Arabisch, met de gedachte dat als jij je ontwikkelt in je eigen taal, dat dat ten goede komt aan iedereen in de samenleving. Dan lenen we je ook nog een e-reader uit als dat nodig mocht zijn.

Schrijf een reactie

Naam
E-mailadres (?)
Reactie
 

Gerelateerde informatie

Peiling

Niets dodelijkers dan een landelijke huisstijl
Eens
Oneens
In nummer 9 van Bibliotheekblad stelt Sjaak Driessen, als directeur per 1 december afscheid nemend van de Bibliotheek Wageningen,...
Lees meer en geef uw mening