HomeNieuwsNieuws uitgelichtBericht
voetnoot
VOB-vergadering: ‘Wat hoort bij landelijke digitale infrastructuur?’
Wim Keizer
15-12-2014
Hoe is de invloed van de branche op het beleid van de Koninklijke Bibliotheek (KB), via de Vereniging van Openbare Bibliotheken (VOB), geborgd? Vraag van Henriëtte de Kok (Bibliotheek Midden-Brabant) in de ledenvergadering van de VOB op 11 december, bij het agendapunt ‘Integratie taken Sectorinstituut Openbare Bibliotheken (SIOB) en Bibliotheek.nl (BNL) in de KB en nieuwe taken KB voortvloeiend uit de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen.’ Zij was vooral bezorgd over de (al oude) vraag wat er bij de landelijke digitale infrastructuur hoort en wat niet (en dus: wat OCW via de KB bekostigt en wat niet).
Naast de Nationale Bibliotheekpas en de besteding van gelden (zie vergaderverslag van 12 december), waar veel discussies over waren als gevolg van verschillende denkrichtingen, kwamen ook uiteraard de Stelselwet en de integratie van de BNL- en SIOB-taken in de KB aan de orde. Het vergaderstuk ging in op de Agenda van te bespreken zaken van VOB en KB en de reeds gemaakte afspraken.
VOB-directeur Ap de Vries antwoordde op de vraag van De Kok dat de invloed van de branche op dit moment niet geborgd is, maar dat de VOB het wel wil regelen. De KB zal er in het voorjaar een voorstel over doen. Een dezer dagen komt het nieuwe beleidsplan van de KB uit en VOB-voorzitter Kars Veling heeft mee kunnen kijken. Veling noemde als mooi voorbeeld van wat inmiddels goed geregeld is de inkoop van e-content en de rollen van Inkoopcommissie en ’Adviesgroep Voordracht’ daarin. [Ook over de exploitatierechten zijn er afspraken: wat de VOB op dit vlak bij BNL belegd had, gaat naar de KB – red.].
Een essentieel punt, dat ook genoemd stond bij de ‘aspecten van de invoering’ van de Nationale Bibliotheekpas betreft de landelijke infrastructuur. Wat is precies die landelijke infrastructuur en hoe wordt de verhouding digitaal/fysiek? Veling meldde de rol van Jos Debeij, hoofd stafafdeling Stelseltaken, en zei ook dat hij vaste gast is in het bestuurscollege van de KB.

‘Boterzacht’
De Kok toonde waardering, maar ook zorg, daar ze veel intenties boterzacht vond. Zij wilde het onderwerp ‘infrastructuur’ graag terug in de volgende ledenvergadering. Bij het onderwerp Nationale Bibliotheekpas bleek al dat de vraag wat ‘de landelijke digitale infrastructuur’ is, een belangrijke factor is bij de bepaling van de kosten van die pas. Ook Charles Noordam, penningmeester van de VOB, zei dat hij dit een essentieel punt vindt. De KB neemt vooralsnog alles van BNL over, maar er komen zeker gesprekken over wat er wel of niet hoort bij de door het rijk via de KB te bekostigen taken.
Erna Winters (Bibliotheek Kennemerwaard) vond dat als er iemand in de governance van de KB mag komen het beter is iemand uit de praktijk te nemen. Daar was Veling het mee eens.

Hoe belangrijk is uitleenfunctie?
Ton van Vlimmeren (Bibliotheek Utrecht) zei dat er continuïteit lijkt te zijn tussen wat BNL bood en de KB gaat bieden op digitaal gebied, maar pleitte er voor eens stil te staan bij de vraag wat bibliotheken, gezien hun nieuwe taken, echt aan content nodig hebben. Bij de in het verslag van 12 december behandelde agendapunten zei Van Vlimmeren dat we ‘s ochtends gehoord hadden dat bibliotheken van de boekenuitleen zijn, maar dat de mensen dit al wel weten en dat het dus niet nodig is de bibliotheek daarop te positioneren. Kijk meer naar wat daadwerkelijk je maatschappelijke waarde is. Dat de bibliotheek van de boekenuitleen is, was sterk benadrukt door marketingdeskundige Paul Postma, die door het VOB-bestuur was gevraagd zijn mening te geven over de Nationale Bibliotheekpas. Postma zei dat de basisfunctie van een bibliotheek het uitlenen van boeken is. 'Praat daar niet met dedain over, dit is uw megafunctie. Organiseer het goed en efficiënt en doe andere dingen erbij, maar wees er trots op.’ Hij noemde een voorbeeld van een bedrijf waar de directie de core business stelselmatig verwaarloosde ten opzichte van zaken die directeuren interessanter vonden, maar die in wezen veel minder belangrijk waren voor dat bedrijf. Zoals 12 december werd vermeld, pleitte Postma bij de Bibliotheekpas wel voor uiterste simpelheid en een foutloze ICT-structuur.

Gezamenlijkheid

In zijn openingspraatje bij de vergadering hield VOB-voorzitter Kars Veling een pleidooi voor gezamenlijkheid. Dat er een wet is, noemde hij goed nieuws (ook al staat er niet in dat gemeenten verplicht zijn een bibliotheek in stand te houden), maar er zijn volgens hem weinig merken (als ‘de Bibliotheek’) die een wet hebben waarin de functies benoemd worden. ‘Laat de verschillende perspectieven niet de gezamenlijkheid aantasten. We hebben grote en kleine bibliotheken en het is bij ons nog ingewikkelder met PSO’s erbij een landelijk apparaat dat natuurlijk een beetje verdacht is, maar we moeten het doen in gezamenlijkheid. Wees wel eigenzinnig, maar zie het belang in van gezamenlijkheid. Kom niet met brieven of deelbelangen als verrassingsactie in de ledenvergaderingen. Wie ideeën heeft: kom aan boord bij ons. Door de nieuwe wet is de KB een partner geworden met wie we in gezamenlijkheid als branche moeten samenwerken’, aldus Veling, die ook het belang van de Nationale Bibliotheekpas benadrukte.

Buitenleners duurder uit?
Naast wat daarover al in het verslag van 12 december vermeld werd, kwamen ook nog andere aspecten rond de pas aan de orde. In het vergaderstuk over de pas is uitgegaan van een tarief van € 48 voor een basisabonnement (naast € 28 voor een klein abonnement en € 68 voor een groot abonnement). Maar er stond ook nog bij: ‘Voor zogenaamde buitenleners (personen uit een andere gemeente waar bijvoorbeeld geen Bibliotheekfunctie beschikbaar is, die lid worden van de Bibliotheek) worden de volgende basisabonnementstarieven voorgesteld. Hierin volgen we de afspraken die gemaakt zijn in de provincies Utrecht en Gelderland: volwassenen € 100, jeugd € 25.’ Erna Winters (Bibliotheek Kennemerwaard) vroeg zich af voor welk probleem dat een oplossing is. ‘Wees blij dat zulke mensen bij jou lid willen worden en ga ze niet straffen met een hoger tarief.’ En over e-books zei ze: ‘Doe papieren boeken en e-books in één abonnement. Kies geen apart tarief voor e-books.’ Maar VOB-bestuurslid Chris Wiersma antwoordde op het eerste punt dat naar zijn verwachting de meeste VOB-leden gemeenten niet zullen willen belonen als ze hun bibliotheek opheffen.
Er kwamen nog diverse pleidooien, mede door het verhaal van Postma, om het abonnementensysteem veel simpeler te maken dan in het vergaderstuk stond.
Erno de Groot (Bibliotheek Eemland) zag nog niet wat er in juni precies geagendeerd wordt. ‘Ik ben gecharmeerd van ambities, maar is 1 januari 2016 wel haalbaar? Ik wil me niet laten opjagen’.
Zoals gemeld, wil het bestuur vasthouden aan 1 januari 2016 uit angst dat het anders niet gaat gebeuren met die pas. Het projectteam Bibliotheekpas zal in het voorjaar van 2015 alle Provinciale Directieoverleggen (PDO’en) bezoeken om alles nog eens goed door te nemen. En er komt een landelijke ‘business case’ waar het gaat om de kosten.

Feest voor de klant
Bij het agendapunt over de KB gaf voorzitter Veling Lily Knibbeler, vanaf 1 januari interim-directeur van de KB, gelegenheid zich voor te stellen. Zij meldde dat voor haar de bibliotheek staat voor alles wat belangrijk is: kennis, vrijheid van meningsvorming, informatie uit verschillende collecties, op papier en digitaal. Met steeds de klant voor ogen. Ook de nationale digitale bibliotheek moet een feest voor de klant worden. ‘Ik zal zorgen dat het budget goed besteed wordt. De kracht van de bibliotheek is het netwerk.’

Minder mensen, meer kwaliteit
De leden stemden in met het voorstel de CAO ongewijzigd te verlengen tot 15 juni 2015. Sprekend over personeel, zei Gert Staal (Bibliotheek Rotterdam) dat wat hem betreft de kwaliteit van het personeel omhoog moet om de gevraagde maatschappelijke meerwaarde te kunnen bieden. 'We hebben minder mensen nodig, maar meer gekwalificeerde professionals, en daarnaast meer vrijwilligers,’ vond Staal.
Jan Gommer, voorzitter van de Stichting Bibliotheekwerk (een Arbeids & Ontwikkelingsfonds) ging in op de voorgenomen activiteiten en zei dat het bestuur geschrokken was van de grote daling in arbeidsplaatsen in de afgelopen jaren. De Stichting legt de focus op uitwerking van de arbeidsmarkt- en opleidingsthema’s binnen het advies van de commissie-Cohen en op de verduurzaming (implementatie en borging) van opbrengsten en de stimulering van kennisdeling.

Pensioenveranderingen
Rob Pronk, bestuurslid van het Pensioenfonds Openbare Bibliotheken (POB), meldde dat de pensioenleeftijd gelijk getrokken wordt met de AOW-leeftijd (naar 67). Per 1 januari 2015 zal er geen indexering zijn, maar ook geen korting . De nieuwe Wet pensioencommunicatie (nog in behandeling) dwingt pensioenfondsen veel beter te communiceren over pensioenaangelegenheden.

Inkoop e-content
Wat inkoop van e-content in 2015 betreft (ingaand dat jaar te bekostigen uit onttrekkingsgelden gemeentefonds die OCW aan de KB beschikbaar stelt), heeft de KB toegezegd dat in 2015 de selectie van de huidige VOB-inkoopcommissie ingekocht zal worden. Zoals gemeld komt er per 1 januari een nieuwe Inkoopcommissie waarin ook de KB zit (met Hans van Velzen nog als voorzitter). De leden stemden in met het voorstel van de Inkoopcommissie, een verdeling van de gelden over verschillende categorieën e-content en besteding van 10% (van de € 8 miljoen) aan marketing en 10% voor beheer en ontsluiting.

Prioriteiten?
Bij het VOB-jaarplan 2015 (belangenbehartiging, versterking positie bibliotheken, collectieve dienstverlening en kennisdeling) had het bestuur de vraag gesteld waar de prioriteiten moeten liggen, gezien de veelheid aan onderwerpen en de beperkte capaciteit en middelen. Dit leverde met name reacties op van Ton van Vlimmeren en Gemma Wiegant (Tweede Verdieping, Nieuwegein) (zie verslag van 12 december).
De leden stemden in met jaarplan en begroting.

Aanwending gelden
De voorstellen voor aanwending van het VOB-vermogen en overgebleven inkoopgelden hadden geleid tot een amendement respectievelijk een motie van groepen van leden. Het eerste ging erover dat de desbetreffende leden een minder groot ‘ijzeren vermogen’ wilden handhaven dan het bestuur had voorgesteld. Vergeleken met het vermogen van bibliotheken, vond men het VOB-vermogen hoog.
De motie pleitte er voor de overgebleven inkoopgelden te besteden aan ‘een gezamenlijke marketinginspanning van de branche gericht op een merkpositionering van De Bibliotheek, gebaseerd op de vijf kernwaarden’ (onafhankelijkheid, betrouwbaarheid, toegankelijkheid, pluriformiteit en authenticiteit).
Na veel discussies - net als bij de prioriteiten ook weer over de positionering (er kwam ook nog een voorstel om op digitaal gebied snel een aankoop te doen voor een product dat zich daar momenteel voor leent) - en geharrewar over wel of niet stemmen met stempunten, werd besloten om een ‘soort innovatieagenda’ te maken en die in juni te agenderen. Het voorstel voor zo’n ‘agenda’ kwam van Martin Berendse (Openbare Bibliotheek Amsterdam), gezien alle noden van bibliotheken die hij gehoord had. In juni kan er dan ook verder worden gepraat over de besteding van een deel van het vermogen (en de hoogte van dat deel) en de uit 2014 resterende inkoopgelden (die niet meegaan naar 2015, gezien de gewijzigd situatie, waarin er geen omslaggelden meer zijn).

Tekst: Wim Keizer


Print deze pagina

Reacties op dit artikel (0)

Er zijn nog geen reacties.

Schrijf een reactie

Naam
E-mailadres (?)
Reactie
 

Gerelateerde informatie

Peiling

De bibliotheek moet progressief zijn en stelling nemen om relevant te blijven
Eens
Oneens
Torbjörn Nilsson, directeur van de bibliotheek in het Zweedse Malmö, zegt in een interview in Bibliotheekblad 3 /4 2019 dat...
Lees meer en geef uw mening