HomeNieuwsNieuws uitgelichtBericht
voetnoot
Bredebieb is busreis: ‘Passagiers stappen in en uit waar ze willen’
Wim Keizer
12-12-2014
‘We zijn geen formulebureau. Het gaat om het gedachtegoed. Je moet het zien als een soort busreis. Er zijn passagiers. Die kunnen in- en uitstappen waar en wanneer ze willen. En er zijn buschauffeurs. Dat zijn op dit moment Ton van Vlimmeren (Bibliotheek Utrecht), Gemma Wiegant (De Tweede Verdieping, Nieuwegein), Hanneke Bruggeman (Bibliotheek Assen) en Ria Oudega (Rozet, Arnhem). Ze zijn allemaal anders van karakter en met andere dingen bezig, maar ze zijn er alle vier van overtuigd: als bibliotheken op de oude voet doorgaan en 80% van het budget in de boekenuitleen blijven steken, dan marginaliseren zij.’
Uitspraak van Maarten Crump van The Alignment House (TAH) in een gesprek waar ook Ton van Vlimmeren bij aanwezig is. We praten na over de Bredebieb-conferentie van 28 november (zie ook verslag Eimer Wieldraaijer). Tevens is het gesprek een gepland vervolg op de informatie die Hans Lastdrager, lid van de B7, in mei gaf over de activiteiten en plannen van de B7, in hun samenwerking met TAH.

Sneller en steviger
Ton van Vlimmeren vindt dat het in het bibliotheekwerk allemaal wat sneller en beter moet. ‘Ik wil daadwerkelijk meer massa en tempo. Er moet een steviger landelijk aanbod komen, met name op digitaal gebied. Dat hebben bibliotheken nodig om snel de verschuiving van vooral boekenbedrijf naar ook leer- en informatiebedrijf te maken. Ook als Bibliotheek Utrecht zijn we te klein om die innovatie alleen te doen. Nieuwegein heeft stevig ingezet op gezondheidsinformatie, maar ook Nieuwegein kan het niet allemaal alleen.’
Van Vlimmeren ziet de relatie met TAH gewoon als een zakelijke verbinding. ‘Bibliotheken hebben vaak schone voornemens, maar het ontbreekt ook vaak aan organisatie en werkcapaciteit. Die hebben we nu neergelegd bij een partij die zich erg goed in de materie verdiept heeft en die ook een branchevreemd netwerk heeft, waar we veel aan hebben.’

Hoe verder?
Hoe gaat het nu verder na de conferentie van 28 november? Website Bredebieb.nl laat al een en ander zien. In een mail aan de deelnemers aan de conferentie vertelde Maarten Crump dat er een aantal ‘Bredebieb-diensten’ is ontwikkeld. Per 1 januari 2015 wordt geboden: 1. een lidmaatschap voor het Bredebieb-platform, 2. een ‘doosje’ gezondheidsplein (een kant-en-klare propositie voor de bibliotheek) en 3. aanbestedingsbegeleiding voor diensten binnen het sociaal domein.
Crump benadrukt dat de bibliotheek geen ‘duizend-dingen-doekje’ is. Er moeten keuzes gemaakt worden en die zijn vaak lokaal bepaald. Maar een aantal problemen zie je wel overal terug: vergrijzing, gezondheid, zorgverzekeraars/ziekenhuizen, digitale overheid, werk en participatie. ‘Wist je dat informatie over Obamacare in de VS via de openbare bibliotheken is gegaan?’

Bredebieb-platform
Als toelichting bij het Bredebieb-platform schrijft Crump in z’n mail: ‘Begin dit jaar zijn wij gestart met een alliantie van zeven bibliotheken, de B7. We hebben samen de positionering van de openbare bibliotheek aangescherpt, bovenregionale allianties uitgebouwd, een branchevreemd netwerk opgebouwd en activiteiten ondernomen om de bibliotheek een stevigere positie te geven in het sociaal domein. Daar liggen wezenlijke vraagstukken waarbinnen de bieb relevant kan zijn. Dat vergt een herpositionering van de bieb. Daar hebben we de afgelopen maanden proposities voor gemaakt die ook voor uw bieb interessant kunnen zijn. Het gemeenschappelijke gevoel was dat we weliswaar meters hebben gemaakt met de B7, maar dat verdere stappen een steviger fundament vereisen.’

Kernteam
Crump vertelt dat inmiddels Gemma Wiegant en Ria Oudega erbij zijn gekomen en nu samen met Van Vlimmeren en Bruggeman een kernteam vormen (‘de buschauffeurs’). Het begrip ‘B7’ wordt niet meer gehanteerd. Het kernteam en TAH gaan zorgen voor:
  1. Het aanscherpen en doorontwikkelen van het gedachtegoed van de Bredebieb en de kwaliteit ervan borgen, met een gezamenlijk platform waar iedere bibliotheek de relevante informatie en voorbeelden kan vinden om de omslag van ‘boekenbieb’ naar ‘bredebieb’ te maken.
  2. De inrichting van een ‘Bredebieb-academy’. Hier gaan zij samen met deelnemende bibliotheken een leergang vanuit actuele vraagtukken opbouwen en definiëren wat de 21st century skills zijn van de Active Librarian. Bij de Bredebieb-academy gaat het dus om leren door te doen. Ze stellen de opgaven van deelnemers centraal en organiseren daar experts omheen die hun meerwaarde moeten bewijzen door de opgave naar een hoger plan te tillen.
  3. Een platform voor ‘doosjes’ (ofwel: panklare proposities). Hier gaan ze binnen en buiten het bibliotheekveld kijken naar proposities die lokaal relevant zijn voor de bibliotheek. Ze ontwikkelen zelf doosjes en delen deze uit in het veld.
  4. RDA-functionaliteit (research, development, activation) bieden. Ze willen een ‘Bredebieb-lab’ bouwen. In het lab maken zij de panklare proposities, bouwen ze netwerken uit en delen ze inzichten. ‘Doosjes RDA’ en Bredebieb-lab overlappen elkaar. Om die te maken willen ze een RDA-functie hebben voor bibliotheken. Dat deel van het werk zal gebeuren vanuit het Bredebieb-lab. Centraal staan proposities die invulling geven aan de domeinen van een ‘optimale biebmix’. Bibliotheken kunnen zelf ideeën/concepten inbrengen. Die willen ze dan gezamenlijk (via het Bredebieb-lab) verder ontwikkelen tot propositie.
  5. Brancheoverstijgende netwerken en allianties aangaan die de positie van bibliotheken verstevigen.
  6. Zoeken naar structurele funding, publiek/privaat en nationaal/internationaal.
Doosje Gezondheidsplein
Als toelichting bij het onderdeel Gezondheid schrijft Crump: ‘Gezondheid is één van de belangrijkste thema’s in het sociaal domein in de komende jaren. Voor gemeenten, zorgpartijen en verzekeraars is het enorm belangrijk dat mensen zo lang mogelijk zelfstandig blijven wonen op de manier die past bij henzelf en hun omgeving. Hoe je gezond kan leven en blijven is voor een belangrijk deel gebonden aan het gebied waarin je woont. Tegelijkertijd verschuiven de verhoudingen tussen overheid en burger. Van de burger wordt meer dan voorheen verwacht dat hij/zij zelf zijn boontjes dopt. Informatie is een voorwaarde voor participatie en zelfstandigheid. De bieb kan hier een belangrijke rol in spelen. Daarom hebben we een kant-en-klaar voorstel ontwikkeld voor iedere bieb in Nederland waar dit vraagstuk lokaal speelt en/of gaat spelen. Het ‘doosje Gezondheidsplein’ is een plug-and-play-portal die we met lichte begeleiding kunnen uitrollen in elke regio. Op basis van de interesse die er nu al is bij gemeenten, zorgpartijen en verzekeraars lijkt dit ons een gouden kans voor bibliotheken.’

Aanbestedingsbegeleiding
Bij het derde onderdeel van het aanbod, het sociaal domein, schrijft hij: ‘Gemeenten krijgen vanaf 1 januari enorm veel op hun bordje. Het sociaal domein gaat een substantieel deel uitmaken van iedere gemeentebegroting. Het gaat om thema’s die wezenlijk zijn in het leven van iedere inwoner. Een inwoner die meer op eigen kracht moet doen. Wij zijn al bijna twee jaar bezig om in kaart te brengen waarom uitgerekend de bibliotheek zo’n relevante speler kan zijn in het sociaal domein. Daarom hebben we nu ook een concrete, panklare propositie, die rekening houdt met en recht doet aan ieders lokale situatie. En die inspeelt op de behoefte van de lokale bevolking, de politiek en andere samenwerkingspartners in het sociaal domein. Een voorstel dat de bieb als Bredebieb onderscheidend, authentiek en relevant maakt.’

Kosten OV-chipkaart?
Op de vraag met wat voor soort OV-chipkaart tegen welke kosten de passagiers in en uit de bus kunnen stappen, antwoordt Crump dat er drie varianten komen: 1. Een soort ‘tientjeslid’ worden voor een ‘clubblad’ (informatie over de activiteiten), 2. Gewoon meedoen, 3. Voluit meedoen, zich er helemaal in drenken en op alle fronten betrokken zijn.

Verbreding
Ook het Sectorinstituut Openbare Bibliotheken (SIOB) en de Vereniging van Openbare Bibliotheken (VOB) zijn begonnen de bibliotheek in ‘het maatschappelijk hart’ van de samenleving te plaatsen. Zij maken inspiratiesheets. (Zie ook het overzicht van documenten mbt de rol van de bibliotheek in het sociale domein op de SIOB-website.) De Openbare Bibliotheek Amsterdam gaf in haar presentatie van het nieuwe beleidsplan aan een ‘brede bibliotheek’ te willen worden, met meer geld en menskracht naar de O van Ontwikkeling & Educatie en de A van Activiteiten, Ontmoeting & Debat. En minder naar de B van Bibliotheek- en informatiediensten.

Commercieel?
Crump kent het verwijt dat TAH ‘commercieel’ is. Van Vlimmeren gaf al aan dat hij gewoon een zakelijke relatie ziet met een partij die kennis en betrokkenheid toont. Crump praat met veel vuur en vaart over de kansen van de bibliotheek en zegt: ‘Ja, wij zijn een commerciële partij. Maar dat we geen deel uitmaken van het stelsel, zelf blijven nadenken over wat van waarde is voor de bibliotheek en tempo maken, lijkt me op dit moment een must. Over de kwaliteit zou ik zeggen: vraag het onze klanten, de mensen die ons kennen en met wie we samenwerken. Er is geen gedwongen winkelnering. We proberen een beweging op gang te brengen. Iedereen is welkom. Niet meedoen mag natuurlijk ook. Ik vind dit een valse discussie. Ik denk dat je buitengewoon makkelijk niet voor ons kan kiezen. En dat is prima.’
En verder: ‘Of we eraan verdienen? Dat is wel de bedoeling. Rijk zullen we er niet van worden. Brood op de plank willen we graag wel. Waarde is ook uit te drukken in euro’s. Daar is niets geks aan. Gemeenten doen het met de bibliotheek, de bibliotheek met de medewerkers, et cetera. Geef ons wat we waard zijn, wat we toevoegen, niet meer en niet minder. In alle bescheidenheid: we hebben een perspectief ontwikkeld dat - dat gaf je zelf aan - steeds meer gemeengoed begint te worden. Kijk naar communicatie en dienstverlening van de stelselpartijen. Dat is leuk om te zien. We hebben graag met iedereen contact. Het gaat ons om zingeving en brood op de plank. Hoe gek is dat?’

Placemat
Van Vlimmeren laat een mooi vormgegeven placemat zien, met de titel ‘Utrecht “maakt kennis” met de bibliotheek van de 21e eeuw’. Op de voorkant veel plaatjes en een schema, met op de verticale as de woorden: ‘kern, emotie, functie en streven’ en op de horizontale as de kernen: wereldgids 2.0, inclusie, huis van beschaving, kennis maken, stedelijke cultuur en burgerschap. Op de achterkant toelichtende tekst. Van Vlimmeren: ‘Dit is gemaakt voor de mensen die meegedacht hebben over de koers van de verzelfstandigde bibliotheek. Ik moet ook de gemeente een beleidsplan aanbieden. Ik denk niet dat ik het kan maken dat in de vorm van deze placemat te doen, maar eigenlijk staat alles hier wel op.’

Terugblik
Eerdere artikelen rondom ‘de B7’ en TAH verschenen op 10 januari, 14 januari, 30 januari en 12 mei 2014.
Een verslag van een op 14 februari gehouden seminar kwam uit op 18 februari en van de op 28 november georganiseerde Bredebieb-conferentie op 1 december 2014.

Tekst: Wim Keizer


Print deze pagina

Reacties op dit artikel (0)

Er zijn nog geen reacties.

Schrijf een reactie

Naam
E-mailadres (?)
Reactie
 

Gerelateerde informatie

Peiling

Niets dodelijkers dan een landelijke huisstijl
Eens
Oneens
In nummer 9 van Bibliotheekblad stelt Sjaak Driessen, als directeur per 1 december afscheid nemend van de Bibliotheek Wageningen,...
Lees meer en geef uw mening