HomeNieuwsNieuws uitgelichtBericht
voetnoot
Giphart leent uit in Utrechtse bibliotheken
Maarten Dessing
31-07-2014
RTV Utrecht zendt deze zomer de informatieve serie Giphart leent uit uit. De regionale tv-zender toont zo, met steun van de Utrechtse bibliotheken en BiSC, wat de moderne bibliotheek haar publiek te bieden heeft. Een concept dat andere bibliotheken desgewenst kunnen kopiëren.
Giphart leent uit in Utrechtse bibliotheken
Zo gaat het eraan toe in het oudercafé van de Bibliotheek IJsselstein: peuters springen en dansen, proberen twee helften van een kokosnoot aan elkaar te plakken, spelen met rubberen slangen. Soms met hun moeder, soms alleen – terwijl hun moeder dan koffie drinkt en praat met een medewerker van de bibliotheek of het Centrum voor Jeugd en Gezin. 'De kinderen worden ook voorgelezen. En wij ondersteunen de ouders als die bijvoorbeeld om een boek vragen over het krijgen van een broertje of zusje,' zegt Liesbeth Versteeg van de bibliotheek.

Meer dan alleen het uitlenen van boeken
Het oudercafé en Versteeg zijn te zien in de 22 minuten durende eerste aflevering van Giphart leent uit, die afgelopen vrijdag ieder uur werd uitgezonden op RTV Utrecht – en sindsdien kan worden herbekeken op de site van de zender. Presentator Ronald Giphart, bekend van romans als Ik ook van jou (1992) en IJsland (2010), toont in deze zevendelige serie wat de bibliotheken in de provincie Utrecht allemaal doen anno 2014. Zoals hij zelf zegt in de introductie: 'De bibliotheek is allang niet meer de plek waar alleen maar boeken worden uitgeleend, maar waar ook heel veel dingen gebeuren.'

En dus gaat Giphart, samen met chauffeur Adri Zwambag van de vervoersdienst, onder andere in verschillende filialen van Bibliotheek Lek & IJssel, naar een oudercafé, de opening van een Boekspot, een cursus reisfotografie, de provinciale finale van de Nationale Voorleeswedstrijd en het toeristisch informatiepunt. Ook leest hij zelf voor en geeft hij boekentips. 'Mijn oudste zoon printte voor hij naar Vietnam ging allemaal informatie uit. Koop nou deze Rough Guide, zei ik. Dan heb je alles bij de hand en als hij na terugkeer naar Vietnam ruikt heb je een levenslang aandenken.'

Giphart leent uit is van 25 juli tot en met 5 september iedere vrijdag te zien op RTV Utrecht. De serie is een initiatief van de zeven Utrechtse bibliotheken en wordt financieel ondersteund door het Prins Bernhard Cultuurfonds en de provincie. Het Bibliotheek Service Centrum (BiSC) voerde de regie. 'Het vloeit voort uit ons gezamenlijk marketingbeleid,' vertelt projectleider Marten Groen van BiSC. 'Het medium televisie hadden wij nog niet eerder gebruikt, hoewel dat toch een hoog bereik heeft. Het is nu weliswaar de vakantieperiode, maar het blijkt dat een deel van onze doelgroepen nu toch veel kijken: ouderen gaan bijvoorbeeld niet allemaal in de zomer op vakantie, en ook minder bedeelden, vaak ook de groepen met een taalachterstand, zijn in de zomer welkom in onze bibliotheken.’
De bedoeling van Giphart leent uit is: informeren, vertelt Groen. 'Wij wilden weergeven waar de bibliotheek voor is in de samenleving en dat dat veel meer is dan het uitlenen van boeken alleen. De diensten die aan bod komen zijn heel divers. In iedere aflevering staat één bibliotheek centraal – en dan zo dat alle bibliotheken zich in alle afleveringen kunnen herkennen. De precieze invulling is helemaal uitgedacht door RTV Utrecht, die eindverantwoordelijk is voor de inhoud. Zij hebben ook Giphart benaderd. Wij hebben niet zelf aan de knoppen gezeten.'

Steentje bijdragen aan in stand houden leescultuur
De eerste aflevering heeft veel weg van een lange promospot. Groen bestrijdt dat echter: 'Het is geen bedrijfsfilm, de serie geeft een objectief beeld van het bibliotheekwerk.' Wel vindt hij het jammer dat Giphart in zijn eerste leestips zijn zoon aanraadt een boek te kopen. 'Dat had misschien anders gekund, maar dat geeft niet. Bij de Boekspots gaat het er ook om dat mensen elkaar – onder auspiciën van de bibliotheek – boeken “uitlenen”. Het gaat ook om het grotere geheel van leesbevordering. Als Gipharts zoon maar boeken blijft lezen en gebruiken.'
Wat het budget voor de serie precies is, wil Groen niet vertellen. Maar de bibliotheken krijgen er – naast de promotionele aandacht –wel iets voor terug. 'Het materiaal moet te hergebruiken zijn. Bijvoorbeeld op de sites van de lokale bibliotheken.'

Giphart – die in 2007 nog een talkshow had op RTV Utrecht – nam de presentatie op zich om zijn 'steentje bij te dragen aan het in stand houden van de leescultuur,' zei hij vorige week, toen hij nog midden in de opnames zat. 'Schrijvers zijn daarvan afhankelijk. Een geweldige bibliotheekdekking is een belangrijke onderdeel van de leescultuur, maar door alle bezuinigingen vindt er een kaalslag plaats. Vestigingen verdwijnen of zijn kleiner geworden. De aantallen uitleningen loopt terug. Daarom is het belangrijk dat bibliotheken aandacht krijgen.'

Het is wat Giphart betreft terecht dat de serie een positieve insteek heeft. 'Je kan natuurlijk ook een kritisch programma maken en de onderkant laten zien. Die bestaat ook. Het gaat niet met alle bibliotheken in de provincie goed. Maar nu het culturele aanbod verschraalt naar niveaus die nooit eerder zijn gezien, moeten we een gezamenlijke inspanning doen om dat tegen te gaan. Literatuur leert je over de wereld en over jezelf. Dat mag niet verloren gaan. Het enthousiasmeren – tot een oproep om vrijwilliger te worden aan toe – staat daarom voorop.'
Prompt somt de oud-juryvoorzitter van de verkiezing van de Beste Bibliotheek van Nederland (in 2012) een hele reeks mooie initiatieven op die hij door deze serie heeft leren kennen. Initiatieven vooral die het voortbestaan van het bibliotheekwerk mogelijk maken. De onbemande bibliotheek in Cothen. Of de Boekspots op veel drukke plekken in de provincie. Maar hij noemt ook initiatieven op die laten zien hoe uitgebreid het bibliotheekwerk is geworden. Het project om laaggeletterden in Kanaleneiland te steunen. Of het verzamelpunt van lokale schrijvers in Leersum.

Niet exclusief
Heeft Giphart dan ook gemerkt dat er, ondanks jaren van bezuinigingen, nog veel drang is om de relevantie van de bibliotheek te bewijzen? 'Zeker. Zoals een vriend uit Loenen aan de Vecht zei: "Heel erg, die bezuinigingen, maar ze geven ook energie om nieuwe initiatieven te ontplooien." In Loenen hebben ze met alle bezoekers gezamenlijk een gedicht gemaakt, om de poëzie onder de mensen te brengen. Dat was misschien niet gebeurd als bibliotheken nog op een geldberg zaten. En het is ook echt nodig. Want als je niet oppast, dan verdwijnt de bibliotheek en komt het nooit meer terug.'

Als het aan Groen en Giphart ligt zenden andere regionale zenders een soortgelijk programma uit over hún bibliotheken – gepresenteerd door een schrijver uit hún regio. Maar als dat niet tot de financiële mogelijkheden behoort, kunnen andere bibliotheken elementen hergebruiken. 'We hebben bijvoorbeeld een item over Bibliotheek op School,' zegt Groen. 'Dat wordt nu landelijk uitgerold. Andere bibliotheken kunnen dat misschien gebruiken, ook al is het dan gefilmd in een van onze vestigingen. Het is nooit onze bedoeling geweest om het exclusief te houden.'

Tekst: Maarten Dessing


Print deze pagina

Reacties op dit artikel (0)

Er zijn nog geen reacties.

Schrijf een reactie

Naam
E-mailadres (?)
Reactie
 

Gerelateerde informatie

Peiling

Bibliothecarissen moeten zich activistischer opstellen
Eens
Oneens
In nummer 4 van Bibliotheekblad wordt in het gesprek met de Beste Bibliothecarissen de vraag opgeworpen of bibliothecarissen zich...
Lees meer en geef uw mening