HomeNieuwsNieuws uitgelichtBericht
voetnoot
OBA en buurtinitiatieven slaan de handen ineen
Ilona Verhoeven
28-04-2014
De Bibliotheek Amsterdam opende onlangs een vestiging in de nieuwe woonwijk IJburg. Tegelijkertijd gaat het vorig jaar gesloten Pintohuis in de oude binnenstad weer open, niet meer als OBA-filiaal maar als ruilbibliotheek en cultureel literair centrum, gerund door enthousiaste cultuurvrienden. ‘Voor en door de buurt’ lijkt de trend. 
OBA en buurtinitiatieven slaan de handen ineen
Een warme zondagmiddag, lente op IJburg. In het midden van de Diemerparklaan lopen kinderen met dienbladen grenadine en schalen vol moesselientjes. Iedereen is blij, want er is een ‘echte ouderwetse bibliotheek’ geopend in de Amsterdamse nieuwbouwwijk. Eindelijk.
‘We vieren al vijf dagen achter elkaar feest, met tal van activiteiten’, zegt Monika Schmidt, interim-manager van het nieuwe bibliotheekfiliaal. Deze vestiging mag een experimenteel karakter krijgen, vertelt ze. Wat dat gaat inhouden, blijft nog een beetje een verrassing - of is het experiment zelf.

Nieuwe techniek
Schmidt lacht ontspannen over de klus die ze moet klaren: ‘Eerst gaan we zorgen dat het gaat functioneren, dat alles het gaat doen.’ De televisies bijvoorbeeld, prachtige breedbeeldschermen uit de bibliotheek in Nieuwegein. Ze moeten nog even op gang komen, maar passen straks bij de nieuwe vormen van informatieverstrekking die de OBA hoog in het vaandel heeft staan. ‘Het is de bedoeling dat er nieuwe technieken ingezet gaan worden’, zegt OBA-directeur Hans Van Velzen. ‘We streven naar een veel digitaler aanbod, straks kunnen kinderen zich laten voorlezen vanaf het scherm, ze kiezen iets uit, drukken op een knop en er komt iemand in beeld.’
De bibliotheek is elke dag open: door de week en op zondag van twee tot half zes en op zaterdag al vanaf tien uur. Buiten openingstijden hebben leden toegang tot de ‘biebbox’, een ruimte waarin op elk moment van de dag boeken aangevraagd en geretourneerd kunnen worden. Van Velzen: ‘Met hun pasje kunnen ze de buitendeur openen en dan komen ze in het halletje waar een boekenkluisje open kan.’ 

IJbieb 5 IJbieb 6
OBA-vestiging IJburg

Ruilbibliotheek
Ook in de oude binnenstad van Amsterdam, in het vorig jaar gesloten OBA-filiaal Pintohuis, ontspint zich iets nieuws op bibliotheekgebied. ‘We hebben twee flinke boekenkasten vol met boeken’, zegt Timo van Barneveld. Samen met Jacqueline Verhaagen is hij de drijvende kracht achter buurtinitiatief ‘literair cultureel centrum Huis de Pinto’, gevestigd op de benedenverdieping van het pand. ‘Het hart van onze stichting is een ruilbibliotheek, daar komen mensen voor en dat houdt ze ook hier.’
De boekenwand bevat voornamelijk literatuur: bestsellers, maar ook klassiekers en een paar plankjes Engels en Duits. Het idee is eenvoudig: wie een boek meeneemt, moet er ook weer eentje inleveren. Op dit moment is er een boekenstop, vertelt Van Barneveld. ‘Op een gegeven moment kwamen mensen met van die grote Lidl-tassen, toen hebben we wel gezegd “sorry, we hebben geen opslag".’ 

De ruimte maakt een frisse, overzichtelijke indruk. Voor de inrichting is een speciale investeringssubsidie verkregen, de plafondschilderingen zijn opgefrist en ook de boekenkasten zijn nieuw. ‘We hebben nu een eigen uitstraling’, zegt Van Barneveld verheugd. De vergoeding voor de twee coördinatoren komt uit een subsidie van het stadsdeel centrum, evenals die voor de kosten van huur, gas, water en licht. Van Barneveld: ‘We ontvangen een exploitatiesubsidie, alleen voor het eerste jaar. Het is voor ons nu experimenteren.’
 
Pintohuis 1 Pintohuis 2
Huis De Pinto

Samenwerking
Het Huis de Pinto geldt als uitvalsbasis voor diverse organisaties, zoals Stadsdorp Nieuwmarkt, de geveltuinenwerkgroep en de redactie van buurtkrant Opnieuw. Ook is er een literaire werkgroep die een lezingenprogramma organiseert. Daarnaast is er muziekimprovisatie. Andere culturele activiteiten zijn nog in ontwikkeling.
Ook de OBA levert, ondanks dat het filiaal weg is, nog een bijdrage op deze locatie. Zo komt er op termijn een Bibliotheek Service Punt. ‘Daar kun je boeken aanvragen per computer en dan wordt het hierheen gebracht’, legt Van Barneveld uit. Of de service voor iedereen beschikbaar komt, is nog niet bekend.
Verder is er ook nog een kastje met tijdschriften, dankzij een algemene OBA-voorziening waar Huis de Pinto in mee mag. ‘Dat heb ik op verzoek van het stadsdeel netjes geregeld’, licht OBA-directeur Van Velzen toe.
 
Pintohuis 3 Pintohuis 4
Huis De Pinto

Verspreiding
‘Het was een leuk filiaaltje, een beetje een bijzondere bibliotheek’, zegt Van Velzen over de oude Pintobieb. ‘Meer ontmoeting dan uitleen. Nu gaan ze daar toch weer een soort bibliotheekje spelen, ik vind het prima, maar je moet wel onderscheid maken. Een professionele bibliotheek, met het hele pakket, ook educatieve activiteiten, dat kun je daar niet verwachten, maar goed, als de mensen het fijn vinden...’
Over de sluiting van vorig jaar praat hij nuchter. ‘Het ledental liep terug, de gebruikscijfers kelderden, die zaten op een gegeven moment echt onder de helft. De OBA heeft een prachtig netwerk, over de hele stad mooi verspreid, we proberen hoogwaardig bibliotheekwerk zo goed mogelijk neer te zetten. Maar je moet keuzes maken. Niet ver van het Pintohuis staat nu op het Oosterdokseiland onze centrale, een van de grootste bibliotheken van Nederland; als ik daar op kantoor zit, kan ik het Pintohuis bijna zien liggen.

 
IJbieb 1 IJbieb 2
IJbieb 3 IJbieb 4
OBA-vestiging IJburg

Experimenteren
Van Velzen hoopt in de vestiging op IJburg veel nieuwe bezoekers te trekken. ‘We spelen in op de mogelijkheden van de bewoners. Amsterdam heeft met IJburg een zogeheten “experimenteerwijk” waar bewonersparticipatie heel belangrijk is, daar houden we rekening mee.’ De OBA vestigt zich hier in een buurt waar al bibliotheekwerk aanwezig was: de ruilbibliotheek Lees je blauw voor kinderen en de Flexbieb voor volwassenen, die beide door bewonersinitiatieven van de grond zijn gekomen. En eerder, in 2007, was er de tijdelijke bibliotheek in een ‘boekenkas’ aan de IJburglaan, waarbij al de wens voor een OBA-filiaal werd uitgesproken.
 
Flexbieb 1 Flexbieb 2 Flexbieb 3
Flexbieb 4 Flexbieb 5
Flexbieb, IJburg

Kantelpunt
Lange tijd bleef de OBA weg uit IJburg, omdat er naar algemene maatstaven te weinig inwoners waren om een bibliotheek te openen. Niet lang geleden bereikte het inwonertal echter de twintigduizend. ‘Dat was een kantelpunt’, stelt Van Velzen. Normaal is er een bibliotheek per 40.000 inwoners, maar: ‘Je moet met onverwachte dingen kunnen omgaan, ergens op in kunnen springen’. In combinatie met de al aanwezige bibliotheekinitiatieven - die een behoefte aantonen - bracht dit de OBA ertoe een nieuw filiaal te openen. Ook het verhoudingsgewijs grote aantal kinderen is interessant. ‘Tienduizend van de twintigduizend inwoners zijn kinderen tussen de 0 en 14 jaar, dat is onvoorstelbaar. We willen dan ook het accent leggen op educatie, met name voor schoolklassen - dat was er nog niet.’ Kinderbibliotheek Lees je blauw is met de opening van het nieuwe filiaal opgenomen in de OBA, waarmee dit initiatief in plaats van eens per week nu elke dag open is. 
 
Bord IJburg

Boekenwijk
Aan het begin van IJburg staat een gigantisch bord langs de weg: een advertentie van vijf bij tien meter waarmee het bibliotheekwerk in de wijk gezamenlijk naar buiten treedt. ‘We willen de handen ineenslaan’, zegt Joris Vermeulen, oprichter van de vorig jaar geopende en tot nog toe zeer succesvolle Flexbieb. Inmiddels kreeg hij al een aantal keer de vraag of zijn instelling met de komst van de OBA gesloten gaat worden. Maar over hoe de toekomst eruit ziet, wil hij geen uitspraken doen. ‘Dat is koffiedik kijken.’

Niet concurrentie maar samenwerking is de strategie geworden. ‘Leuk, dachten we, en als we dat dan toch doen, laten we dan IJburg ook presenteren als een echte boekenwijk, zeg maar het Deventer van Amsterdam.’ Als leeszaal heeft de Flexbieb een collectie van bijna tienduizend boeken. ‘Daarmee zitten we bijna aan z’n max, anders houden we te weinig zitplek over’, zegt Vermeulen, die een ‘vergader- en ontmoetingsruimte met een boekendecor’ voor ogen staat. 

Van Velzen is vol lof over de vele activiteiten van de Flexbieb. Het aanbod varieert van auteurslezingen tot een inloopspreekuur van de schuldhulpverlening. Van Velzen: ‘Hun programma ligt nu ook bij ons.’ Zo min mogelijk overlap, is zijn idee.
Vermeulen ziet eveneens mogelijkheden. ‘Het thema van de Flexbieb is: denken vanuit de gemeenschap. Het gaat om een heel andere functie, het mobiliseert mensen en dat heeft een heel andere waarde. De grote kracht is dat we het allemaal zelf en samen doen.’

Tekst: Ilona Verhoeven
Foto's: Bart Janssen en Flexbieb

Zie ook:
Website FlexBieb. FlexBieb is ook te vinden op Facebook.
Website Huis De Pinto
'De OBA komt naar IJburg' (blog Hans van Velzen)
'Toch weer bibliotheek in Pintohuis'


Zie ook het artikel 'Overleven door sociale functie en menselijke maat' (pdf), dat verscheen in Bibliotheekblad 16/17 2009, waarin ook aandacht besteed wordt aan de PintoBieb.


Print deze pagina

Reacties op dit artikel (0)

Er zijn nog geen reacties.

Schrijf een reactie

Naam
E-mailadres (?)
Reactie
 

Gerelateerde informatie

Peiling

De bibliotheek moet progressief zijn en stelling nemen om relevant te blijven
Eens
Oneens
Torbjörn Nilsson, directeur van de bibliotheek in het Zweedse Malmö, zegt in een interview in Bibliotheekblad 3 /4 2019 dat...
Lees meer en geef uw mening