HomeNieuwsNieuws uitgelichtBericht
voetnoot
Questum stuurt gemeenten aanbod innovatieve educatieve formules
Wim Keizer
09-04-2014
Bureau Questum van Thijs Kuipers heeft gemeenten een brief gemaild met een aanbod voor innovatieve formules voor taal- en leesbevordering, mediawijsheid en educatie. In de brief geeft Questum aan hoeveel bibliotheekbudget de gemeente volgens het CBS beschikbaar heeft en hoeveel zij kan besparen door met Questum in zee te gaan.
Als onderwerp van de mail wordt gemeld: ‘Belangrijk: informatie voor de gemeentesecretaris: “De transformatie van de bibliotheek”.’

Al eerder was het Eindhovense Questum actief met een advies voor de Brabantse gemeente Someren. Bibliotheekblad.nl berichtte erover op 13 februari. De gemeenteraad besloot echter het voorstel van B&W te verwerpen om akkoord te gaan met het advies van Questum. Zie bericht op 17 februari.

‘Verantwoord bezuinigen’
De inhoud van de brief aan gemeenten (geanonimiseerd door middel van <…>) luidt: ‘In 2015 treedt de nieuwe Bibliotheekwet in werking. Als gevolg van deze wet wordt de digitale bibliotheek voortaan door het Rijk georganiseerd (die gefinancierd wordt middels een uitname uit het gemeentefonds). De nieuwe Bibliotheekwet biedt de gemeente <naam gemeente> nieuwe mogelijkheden om verantwoord te bezuinigingen. De gemeente krijgt de ruimte om de functies van de lokale bibliotheek naar eigen inzicht in te vullen.
Questum transformeert de functies van de bibliotheek naar eigentijdse vormen. Wij bieden innovatieve formules voor taal- & leesbevordering, mediawijsheid en educatie. <Naam gemeente> krijgt daarmee een toekomstbestendig én betaalbaar alternatief voor de klassieke uitleenbibliotheek:
→ Het budget voor de bibliotheek in <naam gemeente> bedraagt <bibliotheekbudget gemeente> (2013 CBS).
→ Wij zouden de <aantal> basisscholen in uw gemeente kunnen voorzien van royale schoolbibliotheken en hoogwaardige mediapedagogische expertise. Daarnaast kunnen wij nieuwe bibliotheekvormen voor volwassenen in <naam gemeente> introduceren. Onze aanpak vergt een jaarlijks budget van ongeveer <bedrag>, een besparing van <percentage> per jaar!
→ Voor dit bedrag beschikken de leerlingen dan over zo'n <aantal> actuele boeken! Ook leidt onze aanpak tot een versterking en vernieuwing van het onderwijs door het inzetten van mediapedagogen op de scholen. Hierdoor worden (taal)achterstanden beperkt en nieuwe media vakkundig geïntroduceerd en begeleid. De mediapedagoog is een - in samenwerking met Hogeschool Windesheim - opgeleide post-hbo professional.
Wilt u het College een gefundeerd en verrassend antwoord kunnen geven op de vraag "bezuinigen op het zwembad of op de bibliotheek?" Bezoek dan onze website www.questum.nl en maak hier kennis met onze ideeën en oplossingen. Of maak direct een afspraak met een van onze ambassadeurs.’

Aan de brief is toegevoegd wie de ‘Questum-ambassadeur’ in de regio is. Ook kan rechtstreeks contact worden opgenomen met Thijs Kuipers.

VOB-advies
De Vereniging van Openbare Bibliotheken spreekt op haar website in een tekst over 'nieuwe toetreders' over een ‘agressieve wervingscampagne’. De VOB laat onderzoeken ‘of deze bijzondere manier van prijsvergelijkende reclame is toegestaan.’

Op verzoek van verschillende VOB-leden wil de VOB een dezer dagen een tekst met de unique selling points van een openbare bibliotheek publiceren . De VOB adviseert bibliotheken op dit moment actief contacten te onderhouden met de gemeente en in dialoog te zijn met de fracties in de gemeenteraad.
De VOB meldt daarbij dat ‘het van belang is te weten dat:
• commerciële partijen onder een ander btw-regime vallen dan openbare bibliotheken als publieke voorziening;
• commerciële partijen niet onder het leenrecht vallen, maar onder het verhuurrecht (de exceptie voor bibliotheken inzake het leenrecht in de auteursrechtwet geldt uitsluitend voor niet commerciële partijen!);
• commerciële partijen niet zonder meer gebruik kunnen maken van de collectieve campagnes van de CPNB (zoals Nederland Leest);
• En dat de cao Openbare Bibliotheken algemeen verbindend is verklaard. Dit laatste betekent dat werkgevers die bibliotheekwerk aanbieden gehouden zijn deze cao toe te passen. Of ze moeten daartoe op basis van een daartoe ingediend verzoek een ontheffing verkregen hebben.
De VOB laat op dit moment deze en andere zaken verder onderzoeken en uitwerken in het kader van het organiseren van een level playing field’, aldus de VOB, die ook met een handreiking ‘Aanbesteden van bibliotheekwerk’ komt.

Voorlopig VOB-standpunt
De VOB meldt verder: ‘Het bestuur van de VOB heeft in 2013 een voorlopig standpunt bepaald over het toetreden van nieuwe partijen in de branche openbare bibliotheken. Dit standpunt kan mogelijk nog kan wijzigen nadat er nader juridisch advies is ingewonnen. U kunt het voorlopige standpunt “Nieuwe toetreders in branche openbare bibliotheken'’ downloaden nadat u bent ingelogd. Het bestuur heeft het bureau opdracht gegeven de condities van een level playing field nader uit te werken. De VOB heeft daarnaast het project “Versterken concurrentievermogen” opgezet.’

‘Blij met stellingname’
Op de vraag aan Thijs Kuipers wat hij vindt van het VOB-standpunt, antwoordt hij: ‘We zijn blij met de stellingname van de VOB (net als de Minister en de VNG) “dat uitsluiten van .. nieuwe toetreders niet wenselijk is...”. In een open verhouding kunnen gemeenten zelf kiezen welk aanbod het beste aansluit bij de lokale behoeften. We hebben daartoe uiteraard voortvarend en actief een aantal gemeenten geïnformeerd over ons aanbod dat voor hen mogelijk interessant kan zijn.’

Raad van Advies
Frank Huysmans, bijzonder hoogleraar Bibliotheekwetenschap aan de Universiteit van Amsterdam en zelfstandig adviseur op het terrein van innovatie van de publieke informatievoorziening (www.warekennis.nl) zit bij Questum in de Raad van Advies.
Op 1 april verscheen een blog van zijn hand met de kop ‘Commercieel bibliotheekwerk: doel heiligt middelen’. Hij schrijft daarin ook over Questum en zegt: ‘Als u in de buurt van Eindhoven woont of de site van Bibliotheekblad bijhoudt, zal het u niet zijn ontgaan dat de start van het bedrijf Questum nogal wat beroering heeft veroorzaakt. De onrust die in het Brabantse land ontstond, hield ermee verband dat Questum zich positioneerde als concurrent van de openbare bibliotheek. Wim Keizer meldde dat ik adviseur van Questum ben. Bijgevolg ontving ik de dagen erna uit het Brabantse verontruste mails van bibliotheekvrienden die beleefd doch dringend toelichting vroegen waarom ik me met een concurrent had ingelaten’, aldus Huysmans.

‘Prima naast elkaar’
Hij zegt verder: ‘Wat ik van de gebeurtenissen en ontwikkelingen in Someren vind, doet eigenlijk niet ter zake, maar ik wil hier wel kwijt dat ik van mening ben dat de openbare bibliotheek, Questum, Karmac en alle andere bedrijven die nog gaan komen prima naast elkaar kunnen bestaan zonder dat de kwaliteit van het openbaar bibliotheekwerk eronder lijdt. Het zou best kunnen dat er na Waterland en Buren meer gemeenten gaan komen die de plaatselijke Stichting Openbare Bibliotheek de wacht aanzeggen en met Karmac (voor de uitleenfunctie) en/of met Questum (voor de maatschappelijk-educatieve dienstverlening) in zee gaan. Ik kan me ook voorstellen dat een openbare bibliotheek Questum in de arm neemt om een bepaald deel van haar taken te verrichten waarin het bedrijf zich specialiseert.
Het is aan de bibliotheekorganisaties om de handschoen op te pakken. Hoe? Door aan te tonen dat de gemeente bij hen voor hetzelfde of iets meer geld beter af is. Ik denk dat dit de prikkel die het openbaar bibliotheekwerk in Nederland op dit moment nodig heeft. Ik hoor veel mensen klagen over de inertie en het uitblijven van inhoudelijke vernieuwing van het bibliotheekwerk in hun eigen organisatie. Bedrijvigheid (denk ook aan het Delftse DOKLAB) kan de boel eens lekker opschudden.
Als gesubsidieerde organisaties hebben de bibliotheken vooralsnog een behoorlijke voorsprong op de commerciële organisaties die net komen kijken en het op eigen kracht moeten doen. Zoals ik het een bibliotheekdirecteur onlangs hoorde zeggen: ”Als wij als zwaar gesubsidieerde organisaties straks niet in staat zijn gebleken om het beter te doen dan de commercie, dan hebben we het echt aan onszelf te wijten.” En zo is het maar net.’
Tot zover Frank Huysmans.

Reacties
Het blogstuk van Huysmans riep reacties en reacties op reacties op. Dat het onderwerp ‘commerciële partijen’ de gemoederen bezig houdt, blijkt ook uit het gastblog van Wim Keizer van 21 maart, een blogbijdrage van Jeanine Deckers van 21 maart en blogbijdragen van Mark Deckers op 1 april en 3 april.


Print deze pagina

Reacties op dit artikel (3)

Coen van Hoogdalem
10-4-2014 12:19
En deze column van Ed van de Kerkhof, oud-journalist van het Eindhovens Dagblad en inwoner van Deurne als reactie op het voorstel van Questum wil ik jullie niet onthouden:


Ach, dames en heren, die zin van gisteren, heeft u voor een raadsel gesteld.  ‘Toch stelt de voortschrijdende digitalisering en medialisering van onze samenleving nieuwe eisen aan de competenties waarover burgers dienen te beschikken om effectief te kunnen participeren’.  U heeft geen van allen gereageerd. En gelijk heeft u.
Hij komt uit een rapport dat ik momenteel aan ’t bestuderen ben. Morgenavond mag ik er een columnpje over voorlezen op de  avond van de werkgroep Behoud de Bieb, bij ons in het Cultuurcentrum. Dat rapport bevat een voorstel voor een nieuwe ‘sociale bibliotheek, BiblioDeurne’.  
Zo’n zin over die competenties en dat participeren bezorgt me, eerlijk gezegd, de kriebels.

De schrijver van het rapport komt met een concept voor een bibliotheek die geen bibliotheek meer is, maar een winkel van tweedehandse boeken.  Die wordt uiteraard enkel bemand met vrijwilligers. Je leent er geen boek, maar je koopt er een boek. Uitkeringstrekkers krijgen ’t boek voor niks mee. 
Als je ze uit hebt, breng je de boeken weer terug.  Je krijgt niks terug van wat de aankoop gekost heeft.
Dat alles moet minstens een halve ton per jaar gaan opbrengen. 
Alles draait uiteraard om de voorraad boeken. Daartoe worden de inwoners van Deurne “verzocht om overtollige boeken uit privécollecties beschikbaar te stellen aan BiblioDeurne. Gezien het onvoorstelbare aantal van 600.000 (!) actuele boeken dat volwassen inwoners van Deurne thuis in de kast hebben staan, moet dit geen enkel probleem zijn.” 
U leest het goed. Van elke volwassen inwoner wordt verwacht dat-ie ten behoeve van dit ‘nieuw sociaal verdienmodel’  toch minstens een deel van z’n boekenschapje komt inleveren.

Wat mijn nou zo bezighoudt is hoe de man aan dat uitroepteken komt. Zeshonderdduizend boeken. Met een uitroepteken er achter. Alsof dat een enorme voorraad zou zijn. 
Deurne telde op 1 januari van dit jaar 12.974 huishoudens.  Het inwoneraantal was 31.662, 71 minder dan het jaar daarvoor. Per huishouden is dat iets meer dan 46 boeken.  Nog geen twintig boeken per inwoner.  Dus waar dat vraagteken nou vandaan komt en waarom de schrijver vindt dat nog geen twintig boeken de man een ‘onvoorstelbaar aantal’ is, ik begrijp ’t niet.  Die liggen er bij ons alleen al op de wc
Van een boekentelling heb ik overigens ook niks vernomen. Niemand aan de deur gehad. Geen gemeentelijk telformulier thuis gekregen. De buren ook al niet.

Zegt u dat wel, hoe halen ze het in d’r hoofd.  Roept u gerust met mij mee: JE BLIJFT MET JE POTEN UIT MIJN BOEKENKAST.
Zo, dat moest er even uit.
’t Ergste is dat ons al een tijdlang wordt voorgehouden dat we ’t op eigen kracht  moeten doen. Deurne koerst op eigen kracht. Van boeren en burgers wordt verwacht dat ze zelf het zwerfafval op gaan rapen. Handjes uit de mouwen. Trekt u zelf de sprieten onkruid tussen de stoeptegels uit. Van een gemeentebestuur zou je mogen verwachten dat ze ’t goede voorbeeld zouden geven. Niks geen dure adviseurs, maar zèlf nadenken. Maar nee hoor, ’t mag weer eens wat kosten. Voor het mallotige voorstel van hierboven moet duizenden euro’s worden neergeteld!  (Ga uw gang, vergelijkt u gerust het gebruik van de uitroeptekens).
Men zou toch willen dat zo’n gemeenteraad voor één keertje nou eens echt ballen zou tonen en de man zou uitbetalen in de klinkende munt van het door hemzelf aangedragen nieuwe sociaal verdienmodel: een stapel gebruikte pocketboekjes en wat oude exemplaren van het Weekblad.  (Daarvoor mogen ze dan gerust weer wel bij me aankloppen, ik heb nog wel een paar beduimelde exemplaartjes Havank en de Saint.)    

Hoe het verder moet met het zangkoor staat er overigens ook niet bij.  Tot nu toe haalden die de tweedehandse boeken op voor hun jaarlijkse boekenmarkt. Moeten die nou de illegaliteit in?

Nou ja, dames en heren, u begrijpt waar ik het morgenavond zoal over wil hebben.
Wim Keizer
10-4-2014 23:01
Mooi, Coen, maar die column slaat niet op de brief van Questum aan diverse gemeenten in Nederland.
Wel op de dissussies over het bibliotheekwerk in Deurne, zoals hier beschreven: http://www.bibliotheekblad.nl/nieuws/uitgelicht/bericht/1000005343.
(Danzij die column werd ik op het spoor gebracht).
Rosalinda Nieuwboer
16-4-2014 08:52
WC-eend

In februari van dit jaar meldde de website van Bibliotheekblad:

‘‘Wanneer de huidige dienstverlening en de beleidsvoornemens van de bibliotheek worden vergeleken met eisen die de gemeente stelt aan de uitvoering van de bibliotheekfunctie, kan worden geconcludeerd dat sprake is van een grote spanning.´ Dat staat te lezen in een ad-viesrapport dat het bureau Questum van Thijs Kuipers, oud-directeur Biblioplus en Biblio-theek Eindhoven, heeft gemaakt voor de Brabantse gemeente Someren. Questum beveelt de gemeente Someren aan voor het volledig opnieuw organiseren van de bibliotheekfunctie de vorm van een aanbesteding te kiezen.’’

Welke partij zou Thijs op het oog hebben voor deze aanbesteding?
Die vraag is met de brief aan (de?) gemeenten beantwoord: Thijs.
Wij van WC-eend adviseren WC-eend!

Nu maakt Thijs Kuipers niet alleen deel uit van adviesbureau Questum, maar ook van de Commissie Media van de Raad voor Cultuur. We moeten nu vrezen dat Thijs ook in de adviezen van de Raad zal trachten zijn eigenbelangetjes te behartigen. Voor het gezag van deze adviezen vind ik het daarom raadzaam dat Thijs snel afscheid neemt van de Raad.


Chris Wiersma,
denieuwebibliotheek (Almere)

Schrijf een reactie

Naam
E-mailadres (?)
Reactie
 

Gerelateerde informatie

Peiling

De bibliotheek moet progressief zijn en stelling nemen om relevant te blijven
Eens
Oneens
Torbjörn Nilsson, directeur van de bibliotheek in het Zweedse Malmö, zegt in een interview in Bibliotheekblad 3 /4 2019 dat...
Lees meer en geef uw mening