HomeNieuwsNieuws uitgelichtBericht
voetnoot
Bibliotheek.nl kijkt terug en vooruit; hoeveel kostenbesparingen mogelijk?
Wim Keizer
10-07-2013
De stichting Bibliotheek.nl (BNL) krijgt in deze tijden van bezuinigingen regelmatig de vraag in hoeverre de centraal ontwikkelde digitale bibliotheek leidt tot besparingen in kosten.
Dat staat in hoofdstuk 4.3 van de door BNL uitgegeven brochure Terugblik 2010-2012, Vooruitblik op de toekomst (pdf).
Het antwoord is niet eenvoudig. De brochure zegt: 'Voordat we daar op ingaan, moet duidelijk zijn dat BNL niet is opgezet om kosten te besparen, maar om de branche vooruit te helpen in het digitale domein. Bij zo’n operatie gaan de kosten vaak voor de baat uit. Het is bovendien onmogelijk om precieze uitspraken te doen over de hoogte van de besparingen voor individuele bibliotheken. Ten eerste komt dat omdat de hoogte van eventuele besparingen onder meer afhankelijk is van de (financiële) uitgangssituatie van de bibliotheek en de gewenste eindsituatie (ambities en voorzieningenniveau bepalen de mate waarin de bibliotheek straks gebruik gaat maken van diensten uit de widgetstore). Ten tweede komt het omdat er een verschuiving van kosten zal plaatsvinden. Zo zal bijvoorbeeld het budget voor het aanschaffen (en huisvesten) van gedrukte boeken afnemen, maar zal er tegelijkertijd een toename plaatsvinden van het budget om digitale content (waaronder e-books) in te kopen en digitale diensten – al dan niet in de vestigingen – aan te bieden (denk aan databanken, digitale studio’s, fab labs etcetera).'

Zes miljoen euro per jaar
De brochure zegt daarna dat er toch wel een indicatie te geven is over de collectieve besparingen voor de branche. 'Een conservatieve schatting van de in de afgelopen jaren opgebouwde besparingen (en/of benodigde bekostiging van licenties ten behoeven van het digitale domein) gaat al snel uit van ongeveer zes miljoen euro per jaar (vanaf 2013). Dit bedrag loopt in de toekomst alleen maar op. Dat betekent dat naast de kwaliteitsimpuls en additionele functionaliteit die door BNL is opgeleverd, ook financieel gezien een goede en tevens “rendabele” investering is gedaan. Maar het verbeteren van de innovatieve slagkracht van de branche is en blijft de primaire focus van BNL, zowel voor nu als in de toekomst.'

Rijk primaire opdrachtgever

Op verschillende plekken in de brochure komen zaken terug die BNL-directeur Diederik van Leeuwen ook aan de orde stelde in de VOB-ledenvergadering van 13 juni, zoals de vijf complexe vraaglijnen (met als zesde de Koninklijke Bibliotheek erbij).
In hoofdstuk 3.9 ('Vraaggestuurde werkwijze en samenwerking staan centraal') geeft de brochure wel aan dat BNL het meest de oren moet laten hangen naar haar subsidiegever OCW (via het Sectorinstituut Openbare Bibliotheken): 'We moeten ons realiseren dat bij zowel het bedrijfsleven als de overheid de meeste ICT-projecten mislukken door een gebrek aan eenduidig opdrachtgeverschap. Om niet in die valkuil te belanden, heeft BNL een structuur opgezet waarin wel met alle vraaglijnen rekening gehouden wordt, maar waarin ook een duidelijke gelaagdheid zit. De primaire opdrachtgever (en tevens intellectueel eigenaar van ontwikkelde software en diensten) is het Rijk. Vanaf 2012 heeft het ministerie van OCW deze rol belegd bij het SIOB.' [Ook de beide HEC-rapporten wezen op het gevaar van het ontbreken van een senior responsible owner – red.]

Wenkende perspectieven
De brochure laat in hoofdstukken 1.2, 1.3 en 1.4. 'wenkende perspectieven' zien voor achtereenvolgens bibliotheekleden, bibliotheken en gemeenten.

Voor leden geldt dat ze straks via de Nationale Bibliotheek Catalogus (NBC) gerichter kunnen zoeken in een groter aanbod. Ook kunnen ze zelf user generated content toevoegen (bijvoorbeeld waarderingen voor media) en een persoonlijk profiel maken.

Voor bibliotheken wordt het kwaliteitsniveau van de webpresentatie hoger. Ook krijgen ze een hogere ranking bij zoeken via Google. Verder kunnen ze gebruik maken van landelijk ontwikkelde marketingtools.

Voor gemeenten is het wenkende perspectief, zo vindt de brochure, dat ze meer kwaliteit krijgen bij een effectievere besteding van de middelen. Een bundeling van krachten met één website-infastructuur, één NBC, één Datawarehouse en één CRM-pakket. 'Tevens wordt gezamenlijke content gecreëerd, ingekocht en ontsloten, met alle bijbehorende (financiële en technische) voordelen.'
Ook wordt de dienstverlening aan scholen beter en kunnen de gemeenten beter sturen, omdat de resultaten beter meetbaar worden.

Samenwerking
Over de samenwerking meldt hoofdstuk 3.9 dat deze belangrijk is, maar soms ook wel problematisch is. 'BNL heeft in de afgelopen jaren vol ingezet (en in moeten zetten) op samenwerking met andere partijen, bijvoorbeeld omdat deze partijen over content beschikken (uitgeverijen, CDR, NOS, DBNL, KB) of een essentiële taak vervullen de in branche (PSO’s, NBD, OCLC, ILS-leveranciers). De samenwerking met de ene partij verliep (en verloopt) succesvoller dan met de andere partij. Zonder in details te treden en met respect voor de diverse uitgangspunten, kan worden geconstateerd dat waar sprake is van “laaghangend fruit” de samenwerking tot veel resultaat leidt, maar daar waar een nieuwe werkwijze complex is, de potentie vaak nog onbenut blijft en is gebleven (maar niet per definitie uit het zicht is geraakt).'
En als slot: 'Samenwerking blijft voor BNL als echte netwerkorganisatie onverminderd belangrijk om resultaten te kunnen boeken. De afhankelijkheid van partners en leveranciers blijft echter ook een punt van aandacht bij de "vrije doorgang" in ontwikkeltempo en complexiteit.'

Hoofdstuk 4 gaat over de cijfers (baten en lasten 2010, 2011 en 2012). De innovatiesubsidie van OCW (via het SIOB) bedroeg in 2012 € 17,2 miljoen. Voor meer gedetailleerde cijfers verwijst de brochure naar het Jaarverslag 2010, Jaarverslag 2011 en Jaarverslag 2012 (pdf).

Tekst: Wim Keizer


Print deze pagina

Reacties op dit artikel (0)

Er zijn nog geen reacties.

Schrijf een reactie

Naam
E-mailadres (?)
Reactie
 

Gerelateerde informatie

Peiling

Bibliothecarissen moeten zich activistischer opstellen
Eens
Oneens
In nummer 4 van Bibliotheekblad wordt in het gesprek met de Beste Bibliothecarissen de vraag opgeworpen of bibliothecarissen zich...
Lees meer en geef uw mening