HomeNieuwsNieuws uitgelichtBericht
voetnoot
Bibliobus: vehikel van een filmverhaal
Eimer Wieldraaijer
04-05-2012
Stormen in het nieuwe land is een documentaire van Frederieke Jochems over de bibliobus. Hoe kwam de in Amsterdam wonende cineaste op het idee om een film te maken over de betekenis van deze bedreigde mobiele publieksvoorziening in de kleine kernen van de Noordoostpolder? 
Bibliobus: vehikel van een filmverhaal
Frederieke Jochems: 'Toen ik voor het eerst speelde met het idee om een film te maken over dit onderwerp, was er nog geen sprake van een bedreiging. Bij de aanvang van het filmen was dat nog helemaal niet aan de orde. In 2004 kwam ik voor het eerst met het fenomeen bibliobus in aanraking, toen ik - ook in de Noordoostpolder - de film Zout zoet over Urk en de inpoldering draaide. Tijdens het filmen belandden we op een dag in Nagele, ten zuiden van Emmeloord, waar de bibliobus voorbijkwam. Wat raar, dacht ik, het lijkt wel een SRV-wagen. Dat zoiets nog bestaat, al die moeite om boeken bij mensen te brengen. Het leek iets van een andere tijd. Vroeger kwam de melkboer aan huis, nu komt de boekenbus langs. Ik kende dat fenomeen niet.'

Ontmoetingsplek
Enkele jaren later, in 2009, werd Jochems gebeld door een producent van korte animatiefilms, die diverse cineasten filmpjes liet maken bij de letters van het alfabet. Jochems koos de 't' van Tollebeek, de jongste nederzetting van de Noordoostpolder, mede vanwege het feit dat er in een liedje over dit dorp gerept werd van een bibliotheek. Navraag leerde haar echter dat Tollebeek op van alles kon bogen, behalve een bibliotheek. 'Men had wel een bibliobus. Daarom ben ik een paar keer mee geweest met die bus, hetgeen resulteerde in een filmpje van een minuut. Vervolgens rees bij mij het idee een langere film over de bibliobus in de Noordoostpolder te maken. Een film over dat eigenaardige nieuwe ingepolderde land en de functie van de bibliobus. Niet alleen als verschaffer van leesvoer, maar ook als sociale ontmoetingsplek, want voor de rest is er vrijwel niets in die kleine dorpen. Voor mij fungeerde de bibliobus letterlijk als vehikel om een filmverhaal te vertellen. Later kwam daar bij dat van hogerhand besloten werd de bibliobus op te heffen. In mijn film is dat terechtgekomen als een doem die haar schaduw vooruitwerpt. De personages die je ziet, raken er enigszins door van de kaart. Er is onzekerheid, zowel bij de bezoekers als bij het personeel van de bus. De film is geen pamflet voor behoud van de bibliobus, maar dat schrikbeeld van wat eraan zit te komen, is wel een element dat speelt.'

Traditie
Hoe heeft Jochems de inbreng van de bibliothecaris op de bus ervaren? 'Het zijn haast welzijnwerkers. Enorm toegewijd, enorm kundig. Bovendien zie je voor hoeveel mensen dat contact van grote betekenis is.'
Vaak wordt er bij bezoekers van de bibliobus gedacht aan oudere vrouwen die eens in de zoveel tijd een stapel streekromans komen omruilen. Klopt dat beeld?
'Gedeeltelijk, maar het is niet de hele waarheid. Een van de hoofdrolspeelsters in mijn film is een jong meisje met haar broertje. De bibliobus wordt namelijk ook bezocht door veel kinderen.'
Wat gaat er verloren als de bibliobussen niet meer rijden?
'Vooropgesteld dat de FlevoMeer Bibliotheek vervanging regelt in de vorm van servicepunten in gemeenschapshuizen of scholen, voorzie ik toch dat de aangeboden collectie een stuk kleiner zal zijn. De bibliobus herbergt circa vierduizend boeken, bij zo'n filiaaltje spreek je waarschijnlijk over veel minder exemplaren. Ook vraag ik me af wat men bespaart met deze operatie. Voor personeel en bezoekers is het wennen, al staat daar mogelijk tegenover dat de servicepunten langer open zijn. In mijn ogen gaat er een traditie verloren, de verschijning van zo'n mooie gele bus die komt aanrijden in het landschap.'

Verbeelding
Moet de overheid volgens Jochems zoiets als de bibliobus subsidiëren?
'Ik werk als filmmaker in het domein van de verbeelding. Cultuur is de opening naar innerlijk leven, naar die verbeelding. Dat beschouw ik als belangrijke menselijke waarde. Voor mensen in de meer afgelegen delen van Nederland vertegenwoordigt de bibliobus dat domein. Dan gaat het niet aan om te zeggen: koop die boeken maar op Bol.com, want zeker mensen in een zwakkere sociale positie ontberen daarvoor de middelen. De bibliobus is een mooie voorziening. Ik vind dat die moet blijven bestaan. De bibliotheek is een van de weinige laagdrempelige voorzieningen waar mensen van allerlei pluimage elkaar kunnen ontmoeten, waar kennisoverdracht via boeken plaatsvindt, daarom vind ik het zo spijtig dat juist deze instelling door bezuinigingen getroffen wordt.'
Wat heeft haar het meest gefrappeerd bij het maken van deze documentaire?
'Ik heb het als stimulerend ervaren dat de personages in deze film zich hebben willen openen voor ons. Wat ik hoop, is dat deze film iets losmaakt bij de kijker, dat deze zich nog meer bewust wordt van de waarde van verbeelding en de waarde van cultuur als onlosmakelijk deel van ons leven.'

Bekijk hier de trailer van Stormen in het nieuwe land

Zie ook dit eerdere bericht.

Vertoning film
Op zaterdag 12 mei gaat Stormen in het nieuwe land in première in Movieskoop Cinemas Emmeloord. Vanaf maandag 14 mei t/m dinsdag 22 mei draait de film daar als reguliere voorstelling. Op maandag 28 mei wordt de documentaire de gehele dag uitgezonden door Omroep Flevoland. Meer informatie: www.movieskoop.nl en www.omroepflevoland.nl
 




Print deze pagina

Reacties op dit artikel (0)

Er zijn nog geen reacties.

Schrijf een reactie

Naam
E-mailadres (?)
Reactie
 

Gerelateerde informatie

Peiling

De bibliotheek moet progressief zijn en stelling nemen om relevant te blijven
Eens
Oneens
Torbjörn Nilsson, directeur van de bibliotheek in het Zweedse Malmö, zegt in een interview in Bibliotheekblad 3 /4 2019 dat...
Lees meer en geef uw mening