HomeNieuwsNieuws uitgelichtBericht
voetnoot
Bibliotheek.nl wil fors groter budget voor digitale content; VOB-bureau stelt voorwaarden aan uitname uit Gemeentefonds
Wim Keizer
23-09-2011
De Stichting Bibliotheek.nl gaat ervan uit dat het gebruik van e-books binnen 2 à 3 jaar zal versnellen. 'Dit patroon is zichtbaar in de VS en ook bij andere markten, zoals de muziekmarkt. Over 5 jaar zal vermoedelijk driekwart van het boekaanbod ook een e-bookvariant hebben.'
Dat zegt Bibliotheek.nl in reactie op het voornemen van OCW om gelden uit het Gemeentefonds te lichten ten behoeve van vergroting van de inkoopkracht van het openbare bibliotheekwerk voor digitale content.
Het standpunt van Bibliotheek.nl staat in de notitie die de VNG 15 september heeft voorgelegd aan de VNG-commissie Onderwijs, Cultuur en Sport (OCS).
De commissie heeft ingestemd met deze notitie, zij het dat de uitname uit het Gemeentefonds gefaseerd moet plaatsvinden. De VNG-commissie Financiën moet er nog een uitspraak over doen.
Desgevraagd meldde Diederik van Leeuwen, directeur van Bibliotheek.nl, dat het standpunt van Bibliotheek.nl correct in de VNG-notite staat, op één zin na. In de notitie staat dat over vijf jaar vermoedelijk driekwart van het boekenaanbod uit e-books zal bestaan, terwijl hij bedoelde dat driekwart van het boekenaanbod dan ook een e-book-variant zal hebben. Op haar eigen website heeft Bibliotheek.nl haar standpunt op 22 september met deze correctie opgenomen.

Bibliotheek.nl zegt zich te richten op de inkoop (en ontwikkeling) van e-books, maar ook op e-learning, streaming en het downloaden van muziek, bladmuziek, kunst(uitleen) en andere e-content, zoals cultureel erfgoed en het e-depot van de KB. 'Met het CDR is men bijvoorbeeld een plan aan het uitwerken om de collectie van 4 miljoen muziektracks toegankelijk te maken voor bibliotheekgebruikers. Tegen deze achtergrond is helder dat Bibliotheek.nl van mening is dat een forser budget benodigd is voor e-content. De huidige omvang van € 3,5 miljoen is te gering. Het beste zou zijn stapsgewijs toe te groeien naar een budget met een omvang van indicatief circa € 25 miljoen.'
Bibliotheek.nl laat weten dat OCW het Sectorinstituut Openbare Bibliotheken (SIOB), de Vereniging Openbare Biblitheken (VOB) en Bibliotheek.nl, als belangrijkste gesprekspartners in het bibliotheekwerk, informeel kennis heeft laten nemen van de voorstellen en gevraagd heeft om een reactie.

VOB-standpunt
De VNG-notitie bevat ook een VOB-standpunt. Gemeld wordt dat het VOB-bestuur in een later stadium een standpunt zal innemen over de voorstellen. Het VOB-bureau is volgens de notitie in het algemeen positief gestemd over de voorgestelde wetswijziging. Wel benadrukt de VOB uit te gaan van de onverbrekelijke relatie tussen de fysieke en de digitale bibliotheek. Het VOB-bureau vindt het een logisch scenario om de verwerving van content ook centraal aan te pakken en centraal te financieren. 'Wel dient gegarandeerd te zijn dat OCW geen enkele inhoudelijke invloed zal hebben op de aanschaf en aanbieding van digitale content. Verder moet gegarandeerd zijn dat deze uitname niet tot verdere extra kortingen door gemeenten op hun bibliotheeksubsidies leidt. Tevens dient rekening te worden gehouden met de verschillende financieringsniveaus van de basisbibliotheken.'
Het bureau heeft blijkens de notitie vier nadelen genoemd van een uitname uit het Gemeentefonds:
  • Verlies van zeggenschap van gemeenten en bibliotheken over de besteding van hun (bibliotheek)budgetten. Daarmee verdwijnt ruimte voor specifieke lokale overwegingen en omstandigheden.
  • Kwetsbaarheid: op de Rijksfinanciering kan in één keer bezuinigd worden, terwijl de zeggenschap nu verdeeld is over ruim 400 gemeenten.
  • Vrees voor verdere bezuinigingen door gemeenten, omdat er dan immers toch een Rijksgefinancierde digitale bibliotheek is.
  • Niet activerend: geen prikkel om zelf keuzes te maken en besluiten te nemen. Dit draagt niet bij aan het professionaliseringsproces en het traject naar versterkt ondernemerschap.

Het VOB-bureau heeft ook opgemerkt dat er op dit moment niet voldoende content beschikbaar is en dat auteursrechthebbende organisaties nog steeds niet weten hoe ze moeten omgaan met tijdelijke licenties ten behoeve van het uitlenen van e-books. Regelgeving op Europees niveau is wenselijk. Het bureau meent ook dat de branche zelf tot besluitvorming over aankoop en financiering van digitale content kan komen, maar dat medewerking van gemeenten daarbij geboden is.

Desgevraagd meldde Ap de Vries, directeur van de VOB, dat het VOB-bestuur een officieel standpunt, mede gebaseerd op het bureaustandpunt, voorbereidt om mee te nemen naar overleg met OCW.

SIOB-standpunt
De VNG-notitie bevat geen standpunt van het SIOB. Desgevraagd meldde Maria Heijne, directeur van het SIOB: 'VOB, Bibliotheek.nl en SIOB hebben afgesproken dat ze eerst onderling de reacties zouden afstemmen in voorbereiding op een gesprek hierover met OCW volgende week. Ik vind het wel zo netjes om even te wachten met mijn reactie tot ik van henzelf hun reactie heb gehoord.'

Mening Marion Mertens
Het bleek dat Marion Mertens, directeur van Bibliotheek Hengelo en bestuurslid van de VOB, voor 15 september flink aan het twitteren was met Aad van Tongeren, de OCW-ambtenaar die de conceptbrief van OCW opstelde. Zie o.a. deze tweet, deze en deze.
Marion twitterde Aad: 'Belangrijk dat OCW visie heeft + bijdraagt. Versteviging sector, centralisatie producten + diensten noodzaak m.i. Succes.'
Desgevraagd zegt Marion Mertens, op persoonlijke titel, dat we een nieuwe bibliotheek moeten neerzetten, voor alle inwoners van Nederland, tegen alle bezuinigingen en een atmosfeer van afbraak in. 'Niet meer ieder voor zich, lokaal, knokken. Niet meer iedere stichting/vestiging individueel bezig zijn met collectiebeleid en wat wel en wat niet aanschaffen. Niet meer iedere stichting eigen visie en beleid ontwikkelen wat te doen voor welke type onderwijs. Etc. Ik ben van mening dat we juist nu en ook alleen maar samen een nieuwe sterke branche neer kunnen zetten als we echt gaan centraliseren. Centrale digitale content is m.i. een must.,' aldus Marion, die verder zegt: 'Natuurlijk is daar geld voor nodig en dat dit geld gerealloceerd wordt lijkt mij logisch. En natuurlijk gaat niet het ministerie van OCW de aanschafselectie doen maar een landelijke commissies van de branche. En die centralisatie moet m.i. ook op meer terreinen verder uitgerold worden. Het is al vaker gehoord, wat we nodig hebben is één bibliotheekpas, één tarievenstelsel, landelijke afkoop van rechten, één programma voor het onderwijs, één marketingbeleid, één inrichtingsvisie, één functiegebouw. De basisproducten voor alle bibliotheken voor de kernfuncties "lezen", "leren" en "informeren" worden landelijk ontwikkeld en uitgerold naar de lokale bibliotheken. Dit gecombineerd met een goede marketing en PR moet een nieuwe, frisse, eigentijdse bibliotheek neerzetten met idem imago. Door gezamenlijk hierop in te zetten kunnen we ook zelf de beeldvorming omtrent de fysieke en digitale bibliotheek gaan vormgeven. We moeten die twee performances bij elkaar houden.
Moet dit dan van boven af opgelegd worden? Tja, blijkbaar hebben we een duwtje nodig en daarna moeten we nu wel zelf het heft in handen gaan nemen!'

Ook Hengelo te klein
Marion meent ook: 'En dan het pijnpunt: wat moeten we dan met onze identiteit? Onze lokale ambitie? Ik geef toe, dat is een punt waar ik zelf ook moeite mee gehad heb. Van "middengrote" bibliotheek van 81.000 inwoners (de ideale omvang volgens commissie-Meijer) werden we in tien jaar een "middenkleine" bibliotheek van 81.000 inwoners die nu echt te klein is geworden om nu nog alles zelf te willen/kunnen doen. Ik heb ontdekt dat we juist door het formuledenken en centralisatie van producten en diensten én alle kerntaken op kwalitatief hoog niveau kunnen houden én daardoor ons concentreren op de lokale verbinding. De lokale feel good gaat uitstekend samen met de landelijke centralisatie, sterker nog die landelijke centralisatie is onontbeerlijk hierin. Er blijft nog genoeg over om juist die lokale identiteit en touch te maken.'

Tekst: Wim Keizer


Print deze pagina

Reacties op dit artikel (0)

Er zijn nog geen reacties.

Schrijf een reactie

Naam
E-mailadres (?)
Reactie
 

Gerelateerde informatie

Peiling

Bibliothecarissen moeten zich activistischer opstellen
Eens
Oneens
In nummer 4 van Bibliotheekblad wordt in het gesprek met de Beste Bibliothecarissen de vraag opgeworpen of bibliothecarissen zich...
Lees meer en geef uw mening