HomeNieuwsNieuws uitgelichtBericht
voetnoot
Ap de Vries: ‘Van de nood een deugd maken’
Martin de Jong
18-09-2011
Om de bibliotheken in deze tijd van bezuinigingen te ondersteunen, is de VOB de campagne De Bibliotheek in actie gestart. Directeur Ap de Vries over het hoe en waarom.
Ap de Vries: ‘Van de nood een deugd maken’
‘De belangrijkste reden voor de actie is dat de bibliotheken signalen geven dat er problemen zijn vanwege de kortingen op de subsidies. Als branchevereniging moet je dan iets doen: de leden ondersteunen. Daarnaast willen we als nieuwe vereniging (net gefuseerd met de WOB) duidelijk maken waar wij voor staan en wat de leden aan ons hebben. Wat kun je als branchevereniging doen in tijden van bezuinigingen? Je kunt proberen die te keren of de leden te ondersteunen bij het invullen ervan. Je kunt de bibliotheken extra goed in de spotlights zetten, ook richting gemeenten, zo van: kijk eens waar je aan begint. Je kunt effecten ervan blootleggen. Je kunt ook zeggen: die bezuinigingen houden we niet tegen, maar wat moet in de toekomst minimaal blijven bestaan? Onze keuze is: niet proberen alle bezuinigingen tegen te houden. Natuurlijk probeer je verhalen te houden die invloed hebben op gemeenten, maar we hebben geredeneerd: het gaat slecht in de financiële wereld, de economie draait minder, de gemeenten krijgen minder inkomsten, dus je zult moeten accepteren dat ook de bibliotheekvoorziening wordt geraakt. Ik vind dat een belangrijk signaal naar de bibliotheken toe. We moeten ons realiseren dat binnen de gemeentelijke begroting de bibliotheek vaak het grootste deel van het cultuurbudget ontvangt. Als je je nu verzet, dan plaats je je buiten de realiteit, dan is er geen wethouder die nog met je wil spreken. Als er nog een keer een bezuinigingsronde komt, dan krijg je helemaal de kous op de kop. Natuurlijk moet je wel zeggen dat het pijn doet en tot hier en niet verder. Maar laten we ons niet te hard verzetten tegen de bezuinigingen. Laten we van de nood een deugd maken. Laten we proberen de bibliotheken te positioneren vanuit kracht en vanuit zelfvertrouwen en duidelijk maken dat wij recht van bestaan en een toekomst hebben. Dat beeld willen wij neerzetten en we kijken daarbij verder dan 2013.’

Positioneringscampagne
Hoe gaat de VOB dat doen?
‘Dat positioneren gaat de VOB niet zelf doen: we zijn een klein bureau en de kennis en middelen zitten met name bij de bibliotheken. Bij de campagne willen we juist de lokale bibliotheken enthousiasmeren en activeren om een bijdrage te leveren. Wij willen hen helpen zich te positioneren. Bibliotheken zijn een belangrijke maatschappelijke voorziening. Ze moeten door de bezuinigingen keiharde en pijnlijke keuzes maken in het aantal filialen, in het aantal medewerkers misschien wel, in het aantal openingsuren, in de breedte van de collectie. Maar ze zijn daarmee niet ten dode opgeschreven: daarna is er nog wel degelijk een goede toekomst. We willen dat bibliotheken op hun schaal, op lokaal niveau, laten zien wat hun rol is. Wij gaan daar de beste dingen uitpikken en die gebruiken als inspiratie voor andere bibliotheken. We zijn op zoek naar spannende nieuwe manieren om je te presenteren als bibliotheek. Wat kun je bijvoorbeeld doen met social media? Hoe kun je op YouTube aandacht trekken? Niet door een filmpje te maken over de bibliotheek, maar misschien wel met een stel dansende bibliothecarissen op tafel, die zo aandacht vragen voor een goed leesbevorderingsproject. Marion Duimel, die voor ons bij het project betrokken is, gaat bibliotheken stimuleren dat te doen en gaat de goede ervaringen bundelen.
Bibliotheken moeten keuzes maken en wij willen hen daarbij helpen door voorbeelden van elders gemaakte keuzes te beschrijven: we brengen een brochure uit over vijf bibliotheken die hebben moeten bezuinigen en waar dat heeft geleid tot keuzes waar de bibliotheek, het publiek en de gemeente achter konden staan en waar het resultaat was: misschien minder openingstijden en filialen, maar er zijn wel weer andere perspectieven ontstaan. We mogen trots zijn op onze geschiedenis als bibliotheken, maar je moet erkennen dat je zo nu en dan stevig moet veranderen. Nu dat wordt afgedwongen, moet je niet bij de pakken neer zitten, maar zeggen: ik gebruik alle kracht die ik nog heb om een nieuwe keuze te maken. Die empowerment, dat willen we in de branche brengen.’

Ambassadeurs
Er komt een ambassadeursnetwerk van bekende Nederlanders en schrijvers?
‘Abdelkader Benali en Marjan Berk hebben hun medewerking toegezegd, evenals Anneke Scholtens, Karin de Groot, Gustaaf Peek. Met anderen zijn we nog in gesprek. De ambassadeurs zijn mogelijk inzetbaar als een lokale bibliotheek een actiebijeenkomst organiseert. Adriaan van Dis heeft in Oosterhout een statement over het belang van de bibliotheek afgegeven, dat heeft veel indruk bij de gemeente gemaakt. In Harderwijk is een fantastische happening georganiseerd met Abdelkader Benali en Erik Jurgens. Zoiets heeft invloed binnen de gemeente en je steunt je leden ermee. Die voelen dat hun bibliotheek voor hen aan het knokken is. Met als gevolg dat zij niet alleen een handtekening zetten, maar ook bereid zijn om een protest op de stoep van het gemeentehuis te organiseren. Onderdeel van de campagne is ook dat lokale bibliotheken in hun gemeente hun eigen bekende Nederlanders en hun eigen bekende schrijvers zoeken en kijken wat die voor de bibliotheek willen doen. En kijken of wij dat materiaal landelijk mogen gebruiken, richting Tweede Kamer. Ik zeg altijd: ga niet zelf roepen hoe goed je bent, zorg er vooral voor dat andere partijen in de samenleving dat roepen.’

Samenwerking
Centre Céramique is gaan samenwerken met Pathé: bibliotheekleden krijgen korting op bioscoopkaartjes en wederzijds wordt er reclame voor elkaar gemaakt.
‘Dat vind ik een fantastisch idee. Je bindt je huidige publiek aan je, maar ook nieuwe publieksgroepen. Ik denk dat dat heel belangrijk is. We klagen dat ons publiek wat verouderd raakt, wat vergrijsd raakt, maar ik vraag me af of dat wel een heel groot probleem is. Mijn voorbeeld is altijd het Concertgebouw in Amsterdam. Dat klaagt altijd over een vergrijsd publiek. Maar ja, het is heel simpel: het vergrijsd publiek dat inmiddels zo vergrijsd is dat ze niet meer kunnen komen, wordt opgevolgd door nieuw grijs! En het zit elke avond vol. Dus dan denk ik: als ze het op die manier kunnen doen...’
Pathé doet het een jaar als proef en wil dan met andere bibliotheken in zee gaan. Wat zou je op dat gebied nog meer kunnen doen?
‘De ANWB heeft vier miljoen leden, net als alle bibliotheken samen. De bibliotheekleden en de ANWB-leden zullen niet voor 100% dezelfde groep zijn, dus daar valt voor beide partijen te winnen. Misschien zou je met de ANWB een deal moeten maken. Zo kun je meer dingen bedenken, zoals al gebeurd is met de Bibliotheek op het station en de Airport Library. Als het gaat om spreiding: wat kunnen wij leren van bedrijven die datzelfde probleem hebben? Op stations worden HEMA's gevestigd, de Albert Heijns schieten als paddenstoelen uit de grond. Maar wel allemaal kleine en heel specifieke vestigingen. Wat kunnen wij leren van Den Bosch, waar ze bezig zijn met de SchoolBIEBontwikkeling? Wat kunnen wij leren van Rotterdam, waar ze zeggen: minder filialen, maar die we overhouden gaan we fantastisch upgraden? De bibliobus kunnen we niet meer overeind houden, maar de bibliobus waar ze in Zeeland mee bezig zijn, waar ook de thuiszorg aan meedoet en meebetaalt, waarin ook het lokale bankkantoor zijn pinautomaat heeft en noem het allemaal maar op: ik vind het fantastische ideeën. Hoe kunnen we ons maatschappelijk nog beter zichtbaar maken? Door misschien wat minder eigen filialen te hebben, maar wel meer in de filialen van andere bedrijven te zitten. Dat soort dingen moet je opzoeken en dat moet je ook vertalen in: hoe verkoop je jezelf? We moeten keuzes maken, dat is iets wat duidelijk is, en wij als VOB willen de bibliotheken helpen om die keuzes te maken, door de voorbeelden van keuzes die elders gemaakt zijn bloot te leggen en te beschrijven. Er komt binnenkort een brochure uit met vijf cases waar men heeft moeten bezuinigen en dat leidde tot keuzes waar de bibliotheek, het publiek en de gemeente achter kon staan. Waar het resultaat was: misschien minder openingstijden, minder filialen et cetera als voorheen, maar wel weer andere perspectieven.’

Goede tijden slechte tijden
Is er al respons gekomen op de actie?
‘We hebben pas één actie gedaan naar de bibliotheken, het aankondigen van een dinerconferentie op 11 oktober, die begint vol te lopen. Er gaat nog een mailing over uit, en ook een mailing naar alle bibliotheken over de positioneringscampagne. Maar ik heb al wel gehoord dat iedereen die van het idee hoort, zegt: “We gaan meewerken!” Dus er is wel degelijk enthousiasme. Natuurlijk zijn er ook wel wat tegengeluiden: “Jullie zijn te laat, de bezuinigingen zijn al bekend.” Eigenlijk moet je aan je toekomst werken als alles goed gaat. Je hebt wel eens de neiging om te denken: het gaat nu goed en dan willen we het nog beter maken, in plaats van dat we al rekening houden met pijnlijke keuzes die een keer zullen komen. In de jaren tachtig en negentig, en ook de laatste jaren eigenlijk nog, is het met de bibliotheken ook in financiële zin heel goed gegaan. Er zijn natuurlijk wel problemen, de digitalisering komt op ons af, maar het is financieel heel goed gegaan. Gemeenten hebben steeds meer geld in de bibliotheken gestopt en we hebben ons eigenlijk nooit afgevraagd: Wat zou er nou gebeuren als we ineens 10% minder zouden krijgen? Wat zouden we dan gaan doen? Dat mag je jezelf kwalijk nemen. Het excuus is dat niet alleen de bibliotheken, maar ook de muziekscholen, de theaters, de welzijnsvoorzieningen en de sportvoorzieningen die discussie eigenlijk nooit hebben gevoerd.’
Onderdeel van het programma De Bibliotheek in actie is de campagne positionering, waarvoor de VOB het positioneringsplan Dat doet de Bieb! heeft opgesteld. In het kader van dat plan vertellen bekende Nederlanders - onder wie Mies Bouwman, Rik Felderhof, Jan Siebelink en Arie Boomsma - voor de camera wat de bibliotheek voor hen betekent.

Zie ook het bericht 'VOB komt met programma voor bibliotheken' en de informatie op de VOB-site.


Tekst: Martin de Jong
Een beknopte versie van dit interview is ook verschenen in Bibliotheekblad 11, 2011.
Foto: VOB/Bibliotheek in actie



Print deze pagina

Reacties op dit artikel (0)

Er zijn nog geen reacties.

Schrijf een reactie

Naam
E-mailadres (?)
Reactie
 

Gerelateerde informatie

Peiling

Bibliothecarissen moeten zich activistischer opstellen
Eens
Oneens
In nummer 4 van Bibliotheekblad wordt in het gesprek met de Beste Bibliothecarissen de vraag opgeworpen of bibliothecarissen zich...
Lees meer en geef uw mening