HomeNieuwsNieuws uitgelichtBericht
voetnoot
Formulebureau-in-oprichting verwacht in september reactie OCW
Wim Keizer
02-08-2011
Het ministerie van OCW wil in september een reactie geven op de producten die tien directeuren van het project De Bibliotheek Nederland op 1 mei 2011 hebben opgeleverd bij OCW. Naast producten zijn er ook een formule en een voorstel voor een Formulebureau ingediend. Dat zeggen de kwartiermakers van een Formulebureau-in-oprichting in een bijlage Stand van zaken De Bibliotheek Nederland bij een brief die op 11 juli 2011 aan de directeuren van openbare bibliotheken is gezonden.
Die kwartiermakers zijn Ewold Munstra van Biblionet Groningen, Hanneke Kunst van Van Spaendonck Management Consultants en Marion Berendsen van de Overijsselse Bibliotheek Dienst (OBD). In de brief geven ze nadere informatie over de stand van het Formulebureau en de activiteiten die al verricht worden.

Vervolg op project
Een en ander is een vervolg op het initiatief uit 2009 van tien bibliotheekdirecteuren (zie hieronder de namen), die voor plannen met franchising in het openbare bibliotheekwerk (waarvan retailformules deel uitmaken) onder de werktitel De Bibliotheek Nederland bijna € 2 miljoen subsidie van OCW kregen. Dit één van 17 projecten die voor 1 mei bij OCW verantwoord moesten worden en waarover verder beslist moet worden. De intellectuele rechten gingen conform de subsidievoorwaarden naar OCW. Met € 2 miljoen van de € 7,55 miljoen was dit het grootste project. Theo Bijvoet, hoofd Letteren en Bibliotheken bij OCW, liet over de besteding van de OCW-gelden in 2009 en 2010 desgevraagd weten: '2009 en 2010 zijn nog volop in behandeling. De jaarstukken 2010 van Bibliotheek.nl worden momenteel beoordeeld en ook de bewerkelijke afhandeling van de innovatiesubsidies 2009 vindt nu plaats. Door de hectiek rond de bezuinigingen is alles enigszins vertraagd. Pas na de zomer weet ik meer.'

Biblionet Groningen, de OBD en Van Spaendonck presenteerden 28 maart aan geïnteresseerde bibliotheken en Provinciale Service Organisaties (PSO’s) hun plannen voor het laten functioneren van het Formulebureau. De brief van 11 juli is daar een vervolg op.
Twee van de tien 'franchisedirecteuren' waren Rob Pronk van Biblionet Groningen en Tineke van Ham van Bibliotheek Zwolle (die in 2010 overstapte naar de Rijnbrink Groep, waar de OBD deel van uitmaakt). Van Spaendonck ondersteunde de tien directeuren van De Bibliotheek Nederland. De accountmanager is Hanneke Kunst.

Lasten uit handen
In een powerpointpresentatie gaven de drie organisaties 28 maart als missie: 'Het Formulebureau helpt bibliotheken door ze gebruik te laten maken van een gezamenlijk ontwikkelde bibliotheekformule op het gebied van o.a. collectie, presentatie en inrichting, service en werkmethoden. De bibliotheken wordt zo veel mogelijk lasten uit handen genomen zodat de individuele bibliotheek zich kan concentreren op zijn klanten en zijn prestaties.
Het Formulebureau streeft geen winst na, maar wil bibliotheken in staat stellen met lagere kosten een betere prestatie te leveren. De efficiencyvoordelen van de samenwerking komen ten goede aan de lokale bibliotheek. Hoe meer bibliotheken de uitvoering in gezamenlijkheid kunnen doen, hoe groter de voordelen. Samenwerking leidt ook tot toename aan herkenbaarheid en eenduidige uitstraling.'

Kosten
Als verdienmodel en kosten van het Formulebureau waren 28 maart aangegeven:

Lidmaatschap vereniging:
- Bibliotheek: 250 euro + 0,001 per inwoner;
- PSO: 250 euro + 0,001 per inwoner.

Onderhoudsbedrag
- Bibliotheek: 1000 euro + 0,01 per inwoner;
- PSO: 2.500 euro + 0,005 per inwoner.
- Overige kosten op basis van inhuur.

Uit de bijlage bij de brief van 11 juli blijkt dat de bijdrage van PSO’s voor het onderhoudsbedrag is gewijzigd. Het gaat nu om een vast bedrag van € 5000 en een bijdrage van € 0,005 per inwoner, maar dan zonder de werkgebieden van de G20-bibliotheken.
Na de presentatie op 28 maart was discussie ontstaan over het kostenmodel. PSO’s zouden aan het Formulebureau kunnen meebetalen voor hun hele provinciale netwerk (als de meerderheid van de bibliotheken iets ziet in de diensten en producten van het Formulebureau), maar de vraag rees of bibliotheken dan ook zelf moeten betalen.
Omgekeerd zouden bibliotheken (als de meerderheid van een netwerk niet meedoet) zelf kunnen betalen, maar dan leek het minder logisch dat de betrokken PSO meebetaalt. Dit verklaart de wijziging in het onderhoudsbedrag voor PSO’s.

Onderdelen formule
De kwartiermakers schrijven dat de formule voor de deelnemende bibliotheken leidt tot 10% meer leden, 20% meer uitleningen, tot kostenbesparingen en efficiencyverbeteringen.
De formule bestaat uit de volgende onderdelen:
  1. Inrichtingconcepten. Er zijn twee varianten ontwikkeld.
  2. Assortimentsconcepten. Er is een collectiescan ontwikkeld en een systeem voor centraal collectioneren.
  3. Serviceconcept. Er zijn nieuwe werkprocessen, functies en opleidingen ontwikkeld ten behoeve van de toepassing van retail en zelfbediening.
  4. Inkoopconcepten. Centrale aanschaf van actuele titels is onderzocht en beschreven Centrale aanschaf van bedrijfskleding is mogelijk.
  5. Exploitatieconcepten. Er zijn instrumenten ontwikkeld ten behoeve van benchmarking en een uniforme rapportagestructuur, die aansluiten op het datawarehouse dat Biubliotheek.nl ontwikkelt.
Integrale toepassing levert volgens het stuk op:
  • Een aanzienlijke verbetering van de prestaties;
  • Lage kosten;
  • Uniforme uitstraling en promotie;
  • Gestandaardiseerde en gecentraliseerde diensten met als voordele efficiency en opschaalbaarheid;
  • Inzicht in een efficiëntere exploitatie.
Rol PSO’s
Naast de formule is ook een organisatiemodel ontwikkeld om de formule te kunnen gebruiken: het Formulebureau. Voor de PSO’s wordt een rol gezien als dealer. Voorgesteld is dat OCW het gebruiksrecht van de ontwikkelde producten en diensten onderbrengt bij de Stichting Samenwerkende PSO’s Nederland (SSPN) en de dat de SSPN een werkmaatschappij inricht, met als naam Formulebureau.

Zoals gemeld moet OCW nog een reactie geven. Omdat een groot aantal bibliotheken al in 2010 wilde beschikken over onderdelen van de formule biedt het Formulebureau-in-oprichting nu al diensten en producten aan.

Niet alles klaar
Het stuk zegt dat niet alle onderdelen al gereed zijn voor implementatie. Zoals bij alle projecten, heeft De Bibliotheek Nederland in eerste instantie 80% van de aangevraagde subsidie ontvangen. De resterende 20% volgt na goedkeuring. Dit subsidiebedrag is noodzakelijk om een aantal opgeleverde producten geschikt te maken voor implementatie. Dit geldt met name het systeem voor centraal collectioneren. De noodzakelijke ICT-oplossing is complex door de diversiteit aan bibliotheeksystemen in de bibliotheekbranche. Centraal collectioneren levert echter grote besparingen op. 'Het is mogelijk om het collectioneren geheel landelijk uit te voeren met een beperkt aantal formatieplaatsen (circa drie) ten gunste van het lokale collectioneren dat nu op 170 locaties verspreid en geïsoleerd plaatsvindt,' zegt het stuk.

Website
Desgevraagd meldde Hanneke Kunst dat het Formulebureau-in-oprichting nog geen website heeft waarop o.a. de volledige tekst van de brief en de bijlage gepubliceerd staan.
Wie geïnteresseerd is, kan de tekst opvragen bij Wim Keizer: wkeizer@soobbozh.nl.

Overigens is er wel een twitterpagina van het Formulebureau. Zie http://twitter.com/#!/@formulebureau. Er was via de VOB-site ook een website www.debibliotheeknederland.nl, maar die wordt niet meer bijgehouden.
In een analyse besteedt het papieren Bibliotheekblad nr. 9 (21 juli 2011) op pagina’s 34/35 aandacht aan het Formulebureau. Deze analyse was geschreven voordat de brief van 11 juli verscheen.

Initiatiefnemers De Bibliotheek Nederland:

De tien directeuren waren: Joep van Dijk (Breda), Fred Geelen (Heerlen), Tineke van Ham (Zwolle), Eppo van Nispen (Delft), Rob Pronk (Groningen), Lotte Sluyser (Haarlem), Hans van Soelen (Utrecht), Thijs Torreman (Eindhoven), Jannie van Vugt (Oosterschelde) en Erna Winters (Kennemerwaard).
Van Dijk, Van Nispen en Van Soelen zijn inmiddels vertrokken uit het openbare bibliotheekwerk.
Torreman vertrekt formeel op 1 oktober bij Bibliotheek Eindhoven.


Tekst: Wim Keizer


Print deze pagina

Reacties op dit artikel (0)

Er zijn nog geen reacties.

Schrijf een reactie

Naam
E-mailadres (?)
Reactie
 

Peiling

De potentiële kracht van het landelijke merk Bibliotheek wordt niet voldoende benut
Eens
Oneens
In een interview in Bibliotheekblad nr 7 2019 stelt Cyril Crutz, directeur-bestuurder van BiblioPlus, dat de potentiële power...
Lees meer en geef uw mening