HomeNieuwsNieuwsoverzichtBericht
voetnoot
Onderzoeksportal Nederlab officieel gelanceerd
30-10-2018
Op 26 oktober is, met een bijeenkomst in Amsterdam, officieel de onderzoeksportal Nederlab gelanceerd, via welke 41 miljoen oude en nieuwe teksten uit de collectie van verschillende bibliotheken en instituten toegankelijk zijn gemaakt voor onderzoek naar de Nederlandse taal en cultuur. 
Het project Nederlab ging per 1 januari 2013 van start met een grote subsidie van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO). De bedoeling was verschillende gedigitaliseerde dataverzamelingen van bibliotheken en onderzoeksinstituten onder één enkele gebruiksvriendelijke 'open access interface' doorzoekbaar en raadpleegbaar te maken. De belangrijkste partners in het project waren, naast het Meertens Instituut, dat trekker was van het project, het Instituut voor Nederlandse Taal, de Universiteit Nijmegen, de Koninklijke Bibliotheek, het Huygens ING, en de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren (DBNL).  

Nederlab fungeert als de centrale toegangspoort tot 41 miljoen teksten van de vroege Middeleeuwen tot de eenentwintigste eeuw. Bij de start van het project schreef Nicoline van der Sijs, initiatiefnemer van de portal: ‘Op dit moment zijn er wel veel historische teksten gedigitaliseerd, maar ze worden door een groot aantal instellingen - DBNL, KB, universiteitsbibliotheken, onderzoeksinstituten - op verschillende plaatsen aangeboden. Iedere instelling biedt zijn eigen zoekinterfaces en zoekmogelijkheden, er bestaan aanzienlijke kwaliteitsverschillen tussen de verschillende corpora, en iedere instelling voegt zijn eigen metadata toe. Het gevolg hiervan is dat al deze tekstbestanden - en hun metadata - slechts naast elkaar, en niet tegelijkertijd en samen, kunnen worden doorzocht en geanalyseerd. Nederlab wil aan die versnippering een eind maken, door het bouwen van een gebruiksvriendelijke, algemeen toegankelijke en met tools verrijkte gebruikersomgeving. Binnen die omgeving worden alle gedigitaliseerde teksten die relevant zijn voor de geschiedenis van de Nederlandse taal en cultuur bijeengebracht: van de oudste geschreven periode (circa 800) tot heden, representatief over de hele periode verdeeld. Daarbij worden de metadata die de verschillende instellingen aan de teksten toevoegen, aan elkaar gelinkt en geharmoniseerd. Hierdoor wordt het voor het eerst mogelijk langetermijnveranderingen in de taal en de cultuur te traceren.’
 
Nadat de binnen Nederlab samengebrachte data geüniformeerd waren, zijn ze taalkundig verrijkt, waardoor het bijvoorbeeld ook mogelijk is om de vervoegingen en de historische varianten van een woord automatisch te (laten) zoeken, of woorden te vinden waar een OCR-fout in staat: een fout die is ontstaan bij het automatisch inlezen van met name krantenmateriaal door de computer. De gecombineerde zoekfuncties maken Nederlab niet alleen interessant voor taalkundigen, maar ook voor letterkundigen en historici.

Op dit moment zijn achttien gedigitaliseerde collecties via Nederlab toegankelijk, waaronder de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren, KB Kranten (onderdeel van Delpher) en Early Dutch Books Online. Op termijn moeten er via de portal 25 collecties toegankelijk zijn, zo stelt IT-ontwikkelaar en projectcoördinator Hennie Brugman in een persbericht van het Meertens Instituut. Het project Nederlab is daarmee echter niet afgesloten. De ontwikkelaars zullen de zoekmachine blijven verbeteren aan de hand van nieuwe gebruikerservaringen. Ook kan Nederlab in de toekomst uitgebreid worden met nieuwe teksten.


Print deze pagina

Reacties op dit artikel (0)

Er zijn nog geen reacties.

Schrijf een reactie

Naam
E-mailadres (?)
Reactie
 

Gerelateerde informatie