HomeNieuwsNieuwsoverzichtBericht
voetnoot
Vlaams onderzoek naar lokale cultuurbeleving: nabijheid bibliotheek belangrijk
15-03-2018
Op 13 maart zijn in het Vlaams parlement de uitkomsten gepresenteerd van het zogeheten CultuurContentement, een burgerbevraging over het lokaal cultuurbeleid. Enkele van de belangrijkste conclusies van het onderzoek zijn dat burgers over het algemeen redelijk tevreden zijn over het cultuurbeleid in hun gemeente, maar dat ze wel minder regeltjes willen, graag meer ondersteuning zouden zien voor eigen culturele initiatieven en van gemeenten vragen meer te investeren in een betaalbare infrastructuur en in vernieuwing en experiment. Ook kunnen gemeenten vaak nog beter communiceren over cultuur. 
Het CultuurContentement, een initiatief van zes koepelorganisaties uit de cultuursector, vond plaats van juni tot begin november 2017. De vragenlijst, die werd opgesteld in samenwerking met onderzoekers van de onderzoeksgroep TOR van de Vrije Universiteit Brussel, werd beantwoord door ruim 5200 mensen uit heel Vlaanderen. Met het onderzoek wilden de organisaties de mening, beleving en verwachtingen van de burgers peilen met betrekking tot de kwaliteit van het culturele aanbod in hun gemeente. Onder het lokale cultuurbeleid vallen onder andere bibliotheken, (amateur)kunsten, cultuur- en gemeenschapscentra, het verenigingsleven en erfgoed.

Ignace Glorieux van onderzoeksgroep TOR vat de uitkomsten van de bevraging aldus samen: ‘Steden en gemeenten moeten zorgen voor meer begeleiding en minder regulitis, beter communiceren over cultuur, meer betaalbare infrastructuur voorzien en meer durven experimenteren op cultureel vlak. Mensen liggen wakker van een bib dichtbij en van ondersteuning op maat voor het lokale verenigingsleven.’ Glorieux voegt daaraan toe: ‘Nog te vaak weten burgers niet met welke vragen ze wel of niet terecht kunnen bij hun gemeentebestuur. Dat is jammer want op die manier missen potentiële vernieuwers impulsen die bijdragen aan de dynamiek van hun gemeente.’

Uit het rapport, getiteld “Durf! Investeer in cultuur” (pdf) blijkt in algemene zin dat 93% van de respondenten een ruim en gevarieerd cultureel aanbod belangrijk vindt, terwijl 52% vindt dat een dergelijk aanbod daadwerkelijk in hun gemeente te vinden is; 27% is daar slechts min of meer mee akkoord.  In grote steden en gemeenten is men het meest tevreden over het culturele aanbod. Jongeren kijken het meest kritisch naar hun lokaal cultuurbeleid; zij pleiten voor een meer divers en actief cultuuraanbod afgestemd op hun behoeften. Het culturele aanbod wordt door veel mensen ook als ‘te wit’ gezien. Bijna een derde van de respondenten heeft geen idee of het aanbod voor mensen met een migratieachtergrond voldoende ruim en gevarieerd is. Van degenen die er wel een mening over hebben, vindt 33% dit aanbod voldoende.

Aanbevelingen
De onderzoekers sluiten af met zeven aanbevelingen voor gemeentebesturen:
  • Maak werk van een toegankelijke en betaalbare infrastructuur.
  • Investeer in vernieuwing, experiment en de jeugd. Zo wordt van ook van bibliotheken verlangd dat ze nieuwe functies (nog beter) waarmaken. Zet in op wat groeit van onderuit en moedig samenwerkingsverbanden aan, zowel binnen het culturele veld als over beleidsdomeinen heen. ‘Cultuur als hefboom in bijvoorbeeld buitenschoolse opvang, toerisme, horeca, onderwijs, welzijn, jeugd, leefmilieu en zoveel meer.’
  • Zet meer in op professionalisering van jonge kunstenaars.
  • Zorg voor een spelverdeler en help organisatoren.
  • Communiceer helder, met name over de mogelijkheden voor ondersteuning, de beleidsvisie en ambitie. 40% van de respondenten weet bijvoorbeeld niet welke ondersteuning tijdelijke projecten in hun gemeente kunnen krijgen. De helft van de bevraagden vindt dat lokaal erfgoed meer gepromoot mag worden en een vierde stelt dat lokaal talent meer zichtbaarheid verdient.
  • Genees regulitis. Bijna een op de drie respondenten vindt dat er te veel administratieve verplichtingen zijn, waardoor niet voor iedereen duidelijk is met welke regels rekening moet worden gehouden bij de organisatie van activiteiten. De adviserende en ondersteunende rol van deskundige coaches blijft daarom cruciaal, naast e-loketten die procedures vereenvoudigen.
  • Zoek naar evenwichten tussen centralisatie en decentralisatie.
Bibliotheken
Er is ook specifiek gekeken naar de bibliotheken.
17% van de respondenten geeft aan het afgelopen halfjaar geen enkele keer de bibliotheek bezocht te hebben, voor 26% gaat het om 1 à 2 keer en 57% zegt in dat halfjaar vaak naar de bibliotheek te zijn geweest.
Van alle lokale cultuuraanbieders krijgt de bibliotheek de meeste waardering. Slechts 14% van de respondenten is niet tevreden, 86% dus wel. 81% vindt dat het aanbod in de bibliotheek van zijn gemeente voldoende ruim is, waarbij het dan  in de eerste plaats gaat over het boeken- en tijdschriftenaanbod (93% inclusief zij die zeggen dat het ‘min of meer’ voldoende is). 55% van de respondenten vindt het bredere aanbod van de bibliotheek voldoende, dwz tentoonstellingen, auteurslezingen, workshops etc; 15% zegt het niet te weten. Vooral in kleine gemeenten geven deelnemers een onvoldoende aan het aanbod van hun bibliotheek. Jongeren, tussen 12 en 25 jaar, zijn minder enthousiast over de bibliotheek dan andere leeftijdsgroepen; 65-plussers zijn het meest tevreden.

De bibliotheek is van alle gemeentelijke cultuurinstellingen de toegankelijkste. Maar liefst 88% van de respondenten vindt dat de bibliotheek in hun gemeente goed bereikbaar is. De nabijheid van een bibliotheek, die makkelijk te voet of met de fiets te bereiken is, wordt belangrijk gevonden. Over de openingsuren is men wat minder enthousiast: 69% vindt de openingsuren voldoende ruim, 13% vindt expliciet dat dit niet het geval is. De onderzoekers stellen dat uit de commentaren van de respondenten ook veel ongenoegen blijkt over de openingsuren van hun bibliotheek. ‘Er wordt gemord over de beperking van openingsuren, over de sluiting op zaterdagvoormiddag of het feit dat de bib niet open is op zaterdagnamiddag voor een uitje met de kinderen, of vooral open is op uren die niet altijd samenvallen met de vrijetijdsuren van werkenden, of over de (te) lange sluiting tijdens vakantieperiodes’

Meer dan de cultuur- en gemeenschapscentra wordt de bibliotheek ervaren als een basisvoorziening, die mensen het liefst dichtbij huis hebben en die voor iedereen vlot bereikbaar moet zijn. Mensen maken er op een andere manier gebruik van dan van een cultuur- of gemeenschapscentrum, wat volgens de onderzoekers af te leiden is uit het feit dat 74% van de respondenten nooit een bibliotheek in een andere gemeente bezoekt. Als ze het toch doen, is dat omwille van het aanbod (15%), het feit dat de bibliotheek beter gelegen is, bijvoorbeeld dichter bij huis of op de weg naar het werk (8%), of omwille van betere openingsuren (6%). De onderzoekers merken hier nog bij op: ‘Soms kiezen respondenten ook gewoon voor de buren omdat het er, om verschillende redenen, aangenamer toeven is. Opvallend is het verlangen naar een plek, als deel van de bib, waar bezoekers een kopje koffie kunnen drinken en in de nieuwe oogst kunnen duiken of waar ze potentieel leesvoer even kunnen monsteren voor ze beslissen.’

Over de rol van de bibliotheek als ontmoetingsplek zijn de respondenten veel minder enthousiast. Ongeveer de helft.vindt dat de bibliotheek in zijn gemeente een goede plek is om anderen te ontmoeten, terwijl ruim een op de vijf – 22% – het expliciet oneens is met deze stelling. Die ontmoetingsfunctie wordt overigens in veel sterkere mate toegekend aan de gemeentelijke cultuur- of gemeenschapscentra (door 70% van de respondenten).

De initiatiefnemers van het CultuurContentement zijn: De Federatie, Forum voor Amateurkunsten (FvA), Overleg Cultureel Erfgoed (OCE), Overleg Kunstenorganisaties (oKo), Vereniging Vlaamse Cultuur- en gemeenschapscentra (VVC) en Vlaamse Vereniging voor Bibliotheek, Archief en Documentatie (VVBAD). Hiermee willen ze, met het oog op de gemeenteraadsverkiezingen in oktober, het signaal afgeven dat cultuur er echt toe doet. 


Print deze pagina

Reacties op dit artikel (0)

Er zijn nog geen reacties.

Schrijf een reactie

Naam
E-mailadres (?)
Reactie
 

Gerelateerde informatie