HomeNieuwsNieuwsoverzichtBericht
voetnoot
VOB geeft visie op Bibliotheekwet met het oog op midterm review
17-10-2017
De Vereniging van Openbare Bibliotheken (VOB) heeft onlangs haar visie op de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (Wsob) naar buiten gebracht met het oog op de dit najaar te verwachten midterm review van de wet. De VOB gaat in haar brief onder andere in op de in de wet vastgelegde functies van de bibliotheek, de digitale bibliotheek en het bibliotheekstelsel en de rol van de Koninklijke Bibliotheek daarin. Niet alle VOB-leden kunnen zich vinden in de VOB-reactie, zo blijkt onder andere uit een blog van Erna Winters, directeur Bibliotheek Kennemerwaard.
Bij de invoering van de Bibliotheekwet, de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (Wsob), in 2015 is afgesproken in 2017 een zogeheten midterm review uit te voeren. Deze tussentijdse evaluatie moet onder andere een kwantitatief beeld van de stand van zaken in de Nederlandse bibliotheeksector opleveren en in kaart brengen of er ‘witte vlekken’ in het bibliotheekstelsel zijn: gemeenten waar door lokale bezuinigingen geen fysieke bibliotheek meer is. Daarbij zal onder andere gekeken worden naar de invulling van de vijf wettelijke bibliotheekfuncties in de praktijk, het functioneren van het bibliotheekwerk als stelsel, de rol van de KB aangaande de landelijke digitale bibliotheek en de landelijke stelseltaken en naar de gebruikerservaringen en wensen rondom de digitale bibliotheek. Deze zomer werd bekend dat de midterm review in opdracht van het ministerie van OCW uitgevoerd zal worden door de KWINK Groep. Naar verwachting zal de review eind 2017 opgeleverd worden.

De VOB heeft de te verwachten midterm review aangegrepen als gelegenheid om haar visie te geven op de Wsob. ‘Dit doen wij namens onze achterban van openbare bibliotheken, Provinciale Ondersteuningsinstellingen (POI's) en organisaties die dienstverlening voor mensen met een leesbeperking verzorgen,’ zo stelt de VOB in een bericht op haar website

De VOB gaat in haar reactie (pdf) onder andere in op de rol van de bibliotheek in de samenleving op verschillende gebieden en op de invulling door bibliotheken van de in de wet genoemde vijf functies.
De VOB gaat verder in op het netwerk en de verantwoordelijkheid van de verschillende partijen daarin en concludeert dan: ‘Invulling van die gezamenlijke verantwoordelijkheid door ministerie van OCW, Interprovinciaal Overleg (IPO) en Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) alsmede de rol van de Koninklijke Bibliotheek (KB) als netwerkregisseur, verdient een nadere beschouwing. We zien de KB als een tweedelijns-instelling ter ondersteuning van de lokale bibliotheken. Het is van groot belang dat de drie overheden gezamenlijk verantwoordelijk blijven voor het stelsel, dat in principe decentraal is, maar waarin rijk en provincie belangrijke taken hebben ter ondersteuning van de decentrale bibliotheekorganisaties. De Wsob legt de lokale bibliotheken een aantal verplichtingen op: jaarlijkse gegevenslevering, deelname aan een landelijke catalogus, een collectieplan en een innovatieplan. Dit alles wordt in opdracht van de rijksoverheid uitgevoerd onder regie van de Koninklijke Bibliotheek. In een decentraal stelsel is aandacht voor goed gezamenlijk beheer van deze gegevens en instrumenten van het grootste belang.’
Over de invulling van de digitale bibliotheek schrijft de VOB dat, anders dan in de Wsob gesteld wordt, de fysieke en digitale bibliotheek geen ‘gescheiden werelden’ zijn. ‘De wet zou op dit punt meer ruimte moeten bieden om de rol van de bibliotheek voor de samenleving te versterken. Wij denken aan gezamenlijke ontwikkeling van zowel fysieke als digitale programmering en een gezamenlijke governance over beide zaken,’ aldus de VOB, die haar reactie afsluit met de vaststelling dat de Wsob een goed instrument is om de kansen die de openbare bibliotheek de gemeenschap biedt te vergroten. ‘We zien de midterm review als een middel, ook voor gemeenten, om de opbrengst van bibliotheken voor de samenleving te duiden en te vergroten,’ aldus de VOB.

Dat niet iedereen van mening is dat de VOB namens haar volledige achterban spreekt, blijkt onder andere uit een kritische blog van Erna Winters, directeur Bibliotheek Kennemerwaard. Winters stelt in haar blog, geformuleerd als een open brief aan de VOB: ‘Mij is niet duidelijk namens wie de VOB reageert, en vooral ook waarop ze nu precies reageert en met welk oogmerk. (...) Ik herken mij nu niet in de spiegel die deze brief mij voorhoudt. Hoewel ik vind dat er knelpunten worden gesignaleerd die opgelost zouden moeten worden mis ik oplossingen. En vooral mis ik de uitgestoken hand richting het netwerk. (...) Dus in dit geval zeg ik als lid van de VOB: deze brief is niet in mijn naam.’
Winters is onder andere kritisch over de passage waarin de VOB ingaat op het groeiende aantal activiteiten dat de bibliotheken organiseren en daarover vervolgens stelt: ‘Het zou recht doen aan de veranderende rol van de bibliotheek als ook de bezoekers aan al die activiteiten goed geteld kunnen worden’. Winters daarover: ‘Wie dat dan moet doen en wat ze precies met de tellingen voor ogen hebben geeft de VOB geen helderheid over.’
Ook is Winters kritisch over de passages in de VOB-brief over het netwerk en de rol van de KB daarin. Winters: ‘De greep in de gemeentekas voor de inkoop van content voor bibliotheken was pijnlijk omdat we, hand in eigen boezem, als branche destijds onvoldoende aan het ministerie duidelijk hebben weten te maken dat er genoeg kracht in de branche zat om dit gezamenlijk op te pakken. Dat gezegd hebbende, ik ben blij met de Koninklijke Bibliotheek in ons netwerk. Een sterke organisatie die grote innovatieprojecten op een professionele wijze neerzet. Die een eerstelijns dienstverlening met het e-bookplatform neerzet voor onze klanten. Uit de laatste cijfers blijkt dat van de ingeschreven leners op het e-bookplatform van de meer dan 400.000 leners er 4.000 alleen ingeschreven staan bij de KB. Het merendeel zijn leners van ons. Leners die bij ons wekelijks in de vestigingen komen omdat ze problemen ondervinden bij het lenen van ebooks via de onlinebibliotheek.’

Dat Erna Winters niet alleen staat, blijkt uit reacties op haar blog via sociale media door verschillende bibliotheekdirecteuren, onder anderen Theo Peeters, directeur Theek 5, Ankie Kesseler, directeur Bibliotheek AanZet en Liesbeth Vogelaar, directeur Bibliocenter. Winters heeft via Twitter overigens laten weten contact te hebben gehad met VOB-directeur Arthur Schellekens en binnenkort een gesprek met hem over de kwestie te zullen hebben.  


Print deze pagina

Reacties op dit artikel (3)

Chris Wiersma
20-10-2017 16:29
Ook ik heb moeite met de zin onderaan het stuk waarin de VOB haar visie geeft op de WSOB. Ik begrijp dat deze reactie inmiddels naar de minister is gestuurd? Of nu alleen nog naar Kwink?

De WSOB is erg belangrijk, heeft ons jarenlang bezig gehouden (niet altijd tot ons genoegen) en de meningen en verwachtingen liepen binnen de VOB nogal uiteen. Alle reden (en alle tijd) om de leden van de vereniging te raadplegen over dit belangrijke onderwerp. 

In de tweede plaats: de VOB zegt een visie te geven, maar wat is die visie dan eigenlijk? Worden er knelpunten gesignaleerd, waaraan voorstellen voor verbetering worden gekoppeld? Ik lees ze niet, in ieder geval niet concreet. Het is vooral een PR-praatje. 

Een knelpunt is wat mij betreft in ieder geval niet de positie van de KB in het stelsel. De boel marcheert veel beter dan in de tijden van SIOB en BNL -- en ook beter dan toen de VOB groot, machtig en ongesplitst was. 
Wel vind ik de rol van de provincies in het stelsel zorgelijk. Die wordt zeer verschillend, maar veelal terugtredend ingevuld.

Waarom sluit de VOB niet zichtbaar aan op de vraag van de minister en de invulling van de review door de Kwink-groep. Was de VOB betrokken bij het verlenen van de opdracht?

Allemaal vragen en opmerkingen die ik graag in de beraadslagingen binnen de VOB naar voren had gebracht. 

Chris Wiersma

 
Chris Wiersma
20-10-2017 16:31
Pardon, ik bedoel de passage waarin de VOB zegt namens ons allen te spreken. 
Wim Keizer
23-10-2017 14:28
 
Dat Chris Wiersma de rol van de provincies zorgelijk noemt kan ik mij voorstellen.
Ook hier is, net als bij andere zorgelijke ontwikkelingen, wel de vraag of er iets aan te doen valt met wijzigingen in de Wsob.
Misschien is het beter de hele Stelselwet te vervangen door een echte Bibliotheekwet (zie ook mijn gastblog van 17 oktober 2017).
Ik zeg er meteen bij niet te verwachten dat de Tweede Kamer nu al zou willen sleutelen aan de Wsob, laat staan deze zou willen vervangen.

De Wsob verplicht provincies niet een POI in stand te houden, ook al worden POI'en onder art. 1 (de begripsbepalingen) genoemd.
Wel zijn provincies, samen met de andere twee overheidslagen, verantwoordelijk voor "een netwerk van openbare bibliotheekvoorzieningen" (art. 6). Maar aan art. 8 (functioneren netwerk) en art. 16 (prov. ondersteuningstaken) is niet te ontlenen hoe die verantwoordelijkheid moet worden ingevuld en hoeveel subsidiegeld daar mee gemoeid moet zijn. Dat is (in dit geval) de decentrale, provinciale verantwoordelijkheid.
 
Wiersma zegt vragen en opmerkingen te hebben die hij graag in beraadslagingen binnen de VOB naar voren had gebracht.
Ik hoop dat dergelijke beraadslagingen, in of buiten de VOB, - en dan iets meer dan het beetje getwitter dat ik tot nu toe zie - er alsnog komen.

Schrijf een reactie

Naam
E-mailadres (?)
Reactie
 

Gerelateerde informatie