HomeNieuwsNieuwsoverzichtBericht
voetnoot
Beheerplan Landelijke Digitale Openbare Bibliotheek naar Tweede Kamer
15-08-2017
Op 8 augustus heeft minister van OCW Jet Bussemaker het Beheerplan Landelijke Digitale Openbare Bibliotheek naar de Tweede Kamer gestuurd. In het Beheerplan beschrijft de Koninklijke Bibliotheek (KB) de stand van zaken en de ambities bij de digitale bibliotheek. Het plan heeft betrekking op de jaren 2017 en 2018.
Minister Bussemaker stelt in de Kamerbrief (pdf) bij het Beheerplan dat er sprake is van een sterke groei ‘van alle dimensies van de digitale openbare bibliotheek’. ‘Eind 2016 hebben ruim 340.000 personen een account van de digitale bibliotheek, de digitale collectie omvat meer dan 14.000 titels en het aantal digitale uitleningen bedraagt over 2016 bijna 5 miljoen,’ aldus de minister, die er aan toevoegt dat de cijfers voor 2017 alweer op een hoger niveau liggen en dat Nederland hiermee binnen Europa een van de voorlopers is. Het succes van de Nederlandse digitale openbare bibliotheek is volgens de minister in belangrijke mate toe te schrijven aan het feit dat bij de uitleen van e-books het ‘one copy multiple user’-principe gehanteerd wordt. ‘Deze functionaliteit is cruciaal voor de gebruiksvriendelijkheid,’ aldus de minister.
Bussemaker wijst er verder op dat in de midterm review van de Wsob nader zal worden ingegaan op de stand van zaken en vooruitzichten bij de digitale bibliotheek. ‘Een belangrijk element daarbij is de uitwerking in de praktijk van de uitspraak van het Europese Hof van Justitie van 10 november 2016 over de condities voor e-lending door openbare bibliotheken,’ zo stelt Bussemaker.

In het Beheerplan (pdf) wordt eerst ingegaan op de Nationale Digitale Bibliotheek (NDB), waarvan de landelijke digitale openbare bibliotheek deel uitmaakt. ‘De Nationale Digitale Bibliotheek is een cluster van diensten die klanten via verschillende ingangen toegang geven tot het aanbod (metadata, full text, informatie) van alle publiek gefinancierde bibliotheken in Nederland.’ Het beheerplan beschrijft de zogeheten ‘plateauplanning’ binnen de ontwikkelagenda voor de NDB, met vier ‘plateaus’: ‘basis op orde’ (2016), ‘inspireren en participeren’ (2017), ‘samen verder bouwen’ (2018) en ‘iedereen zijn eigen bibliotheek’. (Zie ook.)
Vervolgens wordt ingegaan op de landelijke digitale openbare bibliotheek in het netwerk van openbare bibliotheekvoorzieningen en wordt een beeld gegeven van de stand van zaken waar het gaat om de adoptie van de Landelijke Digitale Infrastructuur (LDI - WaaS, NBC+, Datawarehouse (DWH), IAM). Daaruit blijkt dat voor 2017 voor vrijwel alle onderdelen een (bijna) 100 procent adoptie verwacht wordt (met voor het gebruik van de NBC+ een dekking van circa 90 procent), met uitzondering van de WaaS, waarvoor een dekking van circa 65 procent geraamd wordt.

De landelijke digitale openbare bibliotheek vervult een publieke taak door te focussen op de publieke waarden die in de Wsob zijn vastgelegd (betrouwbaar, onafhankelijk, authentiek, pluriform en toegankelijk). De bibliotheken onderscheiden zich ook van andere aanbieders van digitale content door de focus op deze publieke waarden. Bij de inkoop van e-content is met het oog op deze publieke taak gelet op het opbouwen van een pluriform aanbod, aldus de KB. Waar mogelijk wordt de samenhang tussen de digitale collecties van de KB (bv Delpher en Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren (DBNL)) en openbare bibliotheken (bv. www.bibliotheek.nl) gepresenteerd en voorzien van context. Een meer heldere en overzichtelijke samenhang tussen de verschillende digitale collecties is wenselijk en zal daarom ook meer aandacht krijgen in het komend jaar, aldus het beheerplan.

In het beheerplan worden vijf clusters cq doelgroepen onderscheiden op basis van behoeften die gebruikers van de Nationale Digitale Bibliotheek kunnen hebben. Drie daarvan zijn volgens de KB met name van belang voor de landelijke digitale openbare bibliotheek: ‘lezen en leren ter ontspanning’ (de e-books, luisterboeken en online cursussen die de Inkoopcommissie inkoopt en de audioboeken voor mensen met een leesbeperking), ‘lezen en leren om goed mee te komen in de maatschappij’ (programma’s voor volwassenen op het gebied van laaggeletterdheid, Nederlands als tweede taal of mediawijsheid) en ‘lezen ter ontspanning, beter leren lezen en ontdekken en onderzoeken voor de jeugd’ (specifieke jeugddiensten en –programma’s zoals Kees Komma, Geheimagent Aap en Werkstukken & Spreekbeurten, alsmede het jeugdaanbod aan e-books). In 2017 worden eenduidige ingangen met samenhangend aanbod gerealiseerd voor jeugd en volwassenen, aldus het beheerplan. Voor de jeugd wordt het digitale domein ingezet op het versterken van het leesplezier, het stimuleren van smaakontwikkeling via het digitaal lezen (e-books) en het digitaal beschikbaar stellen van redactionele content rond boeken (auteursinformatie, verwijzing naar andere titels, verfilmingen, recensies & aanbevelingen e.d).

Het beheerplan vermeldt enkele cijfers met betrekking tot de digitale bibliotheek. Zo werden er in 2016 3 miljoen e-books uitgeleend waarvan 43.0000 door de digital-only leden. Er zijn op dit moment ruim 344.000 geregistreerde gebruikers van e-books. Van hen zijn 2600 lid van de landelijke digitale openbare bibliotheek en hebben 341.000 leden toegang via hun lokale bibliotheek. Van deze 344.000 maken ruim 200.000 regelmatig gebruik van hun account (60%). Onder de digital-only leden is dit aantal hoger (95%). In 2018 moet het aantal leden van de digitale bibliotheek op 470.000 liggen, van wie 460.000 via de lokale bibliotheek en 10.000 digital only. De KB zegt te streven naar een toename van het gebruik van de digitale collectie met tenminste 25% in 2017. ‘Hierbij wordt met name uitbreiding gezocht in de 10 miljoen volwassenen en 2 miljoen kinderen die nog niet bereikt worden door de bibliotheek. Het is geen doel op zich om het aantal digital only leden of het aantal digitale gebruikers onder openbare bibliotheekleden te vergroten, maar om het totale gebruik langs beide wegen te vergroten. (...) Met de huidige voorwaarden en mogelijkheden (10 simultaan, voor 3 weken) is er een potentiële doelgroep van 750.000 mensen van wie er nu dus al 344.000 worden bereikt,’ zo blijkt volgens de KB uit in 2015 uitgevoerd onderzoek.
Het aantal uitleningen van e-books moet in 2018 zijn toegenomen naar 4.000.000 (van 2.600.000 in 2016) en voor de omvang van de digitale collectie rekent de KB op een toename van ruim 14.000 in 2016 naar 20.000 in 2018. Het budget inkoop e-content stijgt in 2017 met 1,4 miljoen euro naar in totaal 10,6 miljoen euro en zal in 2018 het plafond bereiken van 12,2 miljoen, zo blijkt uit het plan. Uit de financiële paragraaf blijkt verder dat voor de digitale infrastructuur 17.308.000 euro begroot is.

De KB dient op grond van artikel 17 van de Wsob te voorzien in een beheerplan, als onderdeel van het beleidsplan. In het lopende beleidsplan was echter geen beheerplan opgenomen, mede doordat het dateert van vóór de invoering van de wet. De KB heeft daarom een afzonderlijk beheerplan opgesteld voor de lopende beleidsperiode (de jaren 2017-2018). Het volgende beheerplan wordt direct opgenomen in het beleidsplan 2019 – 2022.


Print deze pagina

Reacties op dit artikel (0)

Er zijn nog geen reacties.

Schrijf een reactie

Naam
E-mailadres (?)
Reactie
 

Gerelateerde informatie