HomeNieuwsNieuwsoverzichtBericht
voetnoot
Boetevrij lenen in de lift
09-06-2017
In navolging van verschillende andere bibliotheken kiezen ook Theek 5 en Bibliotheek Het Markiezaat ervoor de boetes voor het te laat inleveren van materialen af te schaffen. Er lijkt sprake van een trend; inmiddels zou ongeveer een derde van alle Nederlanders boetevrij kunnen lenen. Een artikel in het Algemeen Dagblad over het fenomeen leidde tot veel media-aandacht.
Theek 5 (Oosterhout, Geertruidenberg, Gilze-Rijen, Drimmelen) schaft met ingang van 1 juli de boetes af voor het te laat inleveren van materialen. Tegelijkertijd met het invoeren van deze maatregel heeft Theek 5 de leentermijnen verlengd van drie naar vier weken en nieuwe abonnementen geïntroduceerd. Ook Bibliotheek Het Markiezaat (Bergen op Zoom Steenbergen, Woensdrecht) besloot onlangs (begin mei) de boetes af te schaffen. Het Markiezaat stelt in een persbericht dat uit klantonderzoek is gebleken dat telaatgeld en de uitleentermijn van drie weken de grootste bronnen van ergernis zijn onder haar leden en vaak een belangrijke reden vormen om als klant af te haken. Om die reden heeft de bibliotheek besloten om over te gaan naar een boetevrije bibliotheek en de uitleentermijn te verlengen. ‘Klanten krijgen niet meer te maken met extra kosten en de medewerkers zijn geen tijd kwijt met het afhandelen van financiële zaken. Er is hierdoor meer tijd voor inhoudelijke vragen over de collectie en (digitale) dienstverlening,’ aldus Bibliotheek Het Markiezaat. Theo Peeters, directeur van Theek 5, licht het besluit om de boetes af te schaffen in BN De Stem aldus toe: ‘Boetes hebben een negatieve uitstraling. Als je een boete krijgt, dan geeft dat geen prettig gevoel. En we willen juist dat mensen zich goed voelen in de bibliotheek. We zijn niet de eersten die dit invoeren. We hebben de ervaringen van andere bibliotheken bestudeerd en zijn tot de conclusie gekomen, dat dit goed is voor personeel en voor de klanten. En qua kosten is het ook te overzien. Wij willen het lezen ook bevorderen. Dan is het jammer als ouders het abonnement van hun kinderen stopzetten, omdat ze een forse boete hebben gekregen. Het gaat dan vaak om ouders die lezen niet zo belangrijk vinden. Maar juist bij deze kinderen wil je het lezen stimuleren. Nu er geen boetes meer zijn, mogen ze hun abonnement hopelijk houden’. Volgens BN De Stem leveren de boetes Theek 5 jaarlijks 115.000 euro aan inkomsten op. Om het gat van de weggevallen boetes deels te dichten, wordt het abonnementsgeld verhoogd van 39,50 naar 44,95 euro. Daarnaast kan er bespaard worden op de kosten om het boetegeld te innen.

Ook Bibliotheek Lek en IJssel schafte onlangs (per 1 maart) in haar vestigingen in IJsselstein en Vianen de boetes af. (De vestiging in de gemeente Houten is nog niet boetevrij. Dit heeft te maken met aanzienlijke bezuinigingen die daar gerealiseerd moeten worden.)

Het Algemeen Dagblad (AD) besteedde op 6 juni aandacht aan de boetevrije trend in een artikel met de titel ‘Bieb schaft boete te laat inleveren af’. Het AD raamt in het artikel de gezamenlijke opbrengsten voor bibliotheken uit boetegelden op een ‘slordige 10 miljoen euro’ per jaar, maar wijst tegelijkertijd op de ergernis van klanten over het heffen ervan. Het AD verwijst naar Boxmeer (BiblioPlus) als de eerste plaats waar geëxperimenteerd is met het afschaffen van de boetes om deze ergernis weg te nemen. ‘De 30.000 euro aan inkomsten die Boxmeer misliep, is gecompenseerd door met meer vrijwilligers te werken en activiteiten te organiseren waarmee andere subsidies kunnen worden binnengehaald, zoals laaggeletterdheid bestrijden,’ aldus het AD, dat er op wijst dat het voorbeeld van BiblioPlus er inmiddels toe geleid heeft dat ongeveer eenderde van de Nederlanders boetevrij kan lenen, zich daarbij waarschijnlijk baserend op cijfers van Mark Deckers, beleidsadviseur bij Rijnbrink. Deckers publiceerde op 9 januari 2017 op zijn weblog een inventarisatie waaruit zou blijken dat ruim 26% van alle Nederlanders woont in een gemeente met een geheel of gedeeltelijke boetevrije bibliotheek. Op 11 januari en 3 juni volgden updates van deze zogeheten ‘boetebarometer’, met als meest actuele stand van zaken dat 34% van de Nederlanders in zijn of haar bibliotheek te maken heeft met een vorm van boetevrij lenen.
Tegenover het Algemeen Dagblad stelt Deckers te verwachten dat in vijf jaar tijd alle bibliotheken boetevrij zijn. ‘Iedereen ziet de voordelen,’ aldus Deckers.
Het AD-artikel leidde tot veel media-aandacht. Zo besteedde RTL Nieuws er op 6 juni het artikel ‘Steeds meer bibliotheken stoppen met boete bij te laat inleveren’ aan, publiceerde het een selectie uit de reacties daarop en wijdde het er een peiling aan. De Redactie.be constateert dat de discussie over de boetevrije bibliotheek ook overgewaaid is naar Vlaanderen, maar dat er bij onze zuiderburen nog geen sprake is van een trend. De bibliotheek van Halle is volgens de website van de Vlaamse omroep een van de weinige Vlaamse bibliotheken waar er concrete plannen zijn om het boetesysteem te hervormen.

Het AD-artikel lijkt voor de Haagse D66- en PvdA-fracties aanleiding te zijn geweest om voor te stellen ook in Den Haag de boetegelden af te schaffen. ‘Veel bibliotheken in Nederland hebben het boetegeld voor te laat ingeleverde boeken afgeschaft. Zowel bezoekers als bibliotheken zijn positief over de afschaffing,’ aldus gemeenteraadslid Birgül Ӧzmen van D66 tegenover Den Haag FM. D66 en PvdA hebben het stadsbestuur gevraagd een experiment te starten met het afschaffen van de boetes. Beide partijen denken dat veel bibliotheekbezoekers met een kleine beurs en een boete op de bibliotheekpas minder boeken gaan lenen. Het afschaffen van het boetegeld zou dat tegen kunnen gaan. De Haagse bibliotheken kampen al jaren met een dalend aantal leden, zo stelt Den Haag FM.

Overigens hebben verschillende bibliotheken in reactie op het AD-artikel laten blijken in ieder geval voorlopig nog niet te denken aan afschaffing van de boetes. Zo meldt RTV Drenthe op 6 juni dat de bibliotheken in Drenthe de boetes nog overeind houden. Hanneke Bruggeman, directeur van de Asser Bibliotheek DNK, stelt tegenover RTV Drenthe dat het afschaffen van de boetes misschien een leuke populaire maatregel lijkt, maar hebben mensen ook een eigen verantwoordelijkheid. ‘We doen er als bibliotheek alles aan om te zorgen dat onze klanten hun boeken op tijd inleveren. Verlengen kan via de app, via internet, in de wijken heb je inleverpunten en je krijgt drie dagen van tevoren ook nog een waarschuwing per mail, dat de uitleentermijn bijna verstreken is. En jij wilt uiteindelijk ook zelf graag het boek lezen, dat je gereserveerd hebt. Als dat boek maar niet terug komt, is dat ook heel vervelend.’ Afschaffen van boetes is volgens Bruggeman ingrijpender dan alleen sec geen boete meer hoeven te betalen. ‘Je zult als bibliotheek toch vaker open moeten, om mensen meer kans te bieden de boeken terug te brengen. En zet je dan vrijwilligers in? Anders kost het weer meer geld, en dat terwijl je jaarlijks 50.000 euro misloopt. Dat innen we hier elk jaar zo'n beetje in Assen aan boetegeld. Dat moeten we elders terughalen,’ aldus Bruggeman. Manager Lammie van der Tuuk van Biblionet Drenthe wijst eveneens op de financiële kant; in heel Drenthe zou er jaarlijks drie ton aan boetegelden binnen komen. ‘Dat geld moet ergens anders vandaan komen, uit de lengte of de breedte, zegt men wel eens. En het laatste wat we willen is het abonnementsgeld omhoog gooien, want we willen onze klanten zo goedkoop mogelijk een abonnement aanbieden,’ aldus Van der Tuuk. Daarnaast vindt ze het van belang dat alle nieuwe boeken voor alle klanten beschikbaar blijven. ‘Met een boete, als drukmiddel, zorg je ervoor dat die boeken ook op tijd terugkomen,’ stelt ze tegenover RTV Drenthe. Gerard Jenneboer van Bibliotheek Hof van Twente geeft aan graag te zien dat de boetes verdwijnen, maar dat voorlopig niet snel te zien gebeuren mede vanwege de opbrengsten. ‘We hebben er in het verleden al vaker over gesproken, maar voorlopig lijkt het nog niet mogelijk. De inkomsten uit boetes maken onderdeel uit van de begroting. We praten per jaar toch over flinke bedragen,’ aldus Jenneboer.

De Gelderlander heeft de stand van zaken in de hele provincie Gelderland geïnventariseerd en constateert dat Bibliotheek Rivierenland met 29 vestigingen weliswaar een grote bibliotheek is die is overgegaan op boetevrij lenen, maar dat elders in de provincie bibliotheken over het algemeen nog wel met boetes werken. De Gelderlander noemt in dit verband onder andere de bibliotheken Oost Achterhoek, Montferland, Achterhoekse Poort, Arnhem (met uitzondering van leden met een alles-in-een abonnement), Gelderland-Zuid en Liemers. Ronald Ravensbergen van Bibliotheek Gelderland-Zuid sluit niet uit dat zijn bibliotheek de boetes op termijn af zal schaffen. ‘Het is interessant om te kijken wat de impact is bij de andere bibliotheken. We zien graag wat zij fout doen. Dan kunnen wij het in een keer goed doen, maar de komende tijd handhaven we de boeteregeling,’ aldus Ravensbergen.


Print deze pagina

Reacties op dit artikel (0)

Er zijn nog geen reacties.

Schrijf een reactie

Naam
E-mailadres (?)
Reactie
 

Gerelateerde informatie