HomeNieuwsNieuwsoverzichtBericht
voetnoot
Onderzoek: Bibliotheek Rivierenland kan nauwelijks goedkoper
27-02-2017
Uit een door Setelia Strategy Consultants in opdracht van de tien betrokken gemeenten uitgevoerd onderzoek blijkt dat de bibliotheekvoorziening in Rivierenland nauwelijks goedkoper kan. De besparingsmogelijkheden op het bibliotheekwerk met behoud van kwaliteit zijn beperkt, zo wordt geconcludeerd in het rapport, waarin wel nog enkele suggesties worden aangedragen. De gemeenten Maasdriel en Neder-Betuwe belissen binnenkort mede op basis van dit onderzoek of ze de samenwerking met de bibliotheek voort willen zetten.
Bibliotheek Rivierenland verzorgt het bibliotheekwerk in de gemeenten Culemborg, Druten, Geldermalsen, Lingewaal, Maasdriel, Neder-Betuwe, Neerijnen, Tiel, West Maas en Waal en Zaltbommel. De gemeente Buren stapte per 2012 uit het convenant. In augustus 2016 besloten de tien overgebleven gemeenten onderzoeksbureau Setelia Strategy Consultants opdracht te geven om een onderzoek te doen naar de mogelijkheden tot kostenbesparingen met behoud van functies en een optimale spreiding van bibliotheekvoorzieningen voor de regio. De gemeenten zullen de onderzoeksresultaten gebruiken om met Bibliotheek Rivierenland afspraken te maken over de dienstverlening in de toekomst. Het huidige convenant loopt eind 2018 af.

Aanleiding voor het onderzoek is een motie (pdf) van de gemeenteraad van Neder-Betuwe om te komen tot kostenreductie op de bibliotheekdienstverlening. De gemeente Neder-Betuwe, die in 2015 aanvankelijk uit Bibliotheek Rivierenland leek te willen stappen - om zo ongeveer 250.000 euro op de bibliotheek te kunnen bezuinigen -, koos er op 5 november 2015 toch voor het convenant met Bibliotheek Rivierenland nog niet op te zeggen en beëindiging ervan uit te stellen. Die periode van uitstel zou dan moeten worden gebruikt om met de andere regiogemeenten te onderzoeken en te overleggen of het bibliotheekwerk goedkoper en flexibeler kan. Ook in Maasdriel twijfelt men over voortzetting van de samenwerking met Bibliotheek Rivierenland. Het college leek aanvankelijk (in september 2014) eveneens de samenwerking met de bibliotheek te willen beëindigen om zo drie ton te kunnen bezuinigingen, maar de raad besloot enkele maanden later een besluit hierover uit te stellen in afwachting van een onderzoek naar de kosten.

Onderzoeksbureau Setelia Strategy Consultants stelt als algemene vaststelling in het rapport (pdf) dat Bibliotheek Rivierenland, ondanks een met een voor de bibliotheekbranche bescheiden subsidie van gemiddeld 13.50 euro per inwoner, een ‘stevige dienstverlening’ neerzet. (Dit zijn de gemiddelde kosten per inwoner die de gemeenten betalen voor het basispakket en aanvullende programma’s. Deze kosten zijn exclusief de kosten voor de huisvesting.) Het gemiddelde subsidiebedrag voor de bibliotheek voor heel Nederland is 18 euro per inwoner, zo meldt het rapport.

De opsteller van het rapport, Theodoor de Lange, stelt vast dat Bibliotheek Rivierenland in 2013 en 2014 reeds besparingen heeft doorgevoerd in de bedrijfsvoering, die zijn terug te voeren op een combinatie van een reorganisatie, beperking van de overheadkosten, meer selfservice, het invoeren van een cashless library, de vereenvoudiging van het tarievenstelsel en de inzet van vrijwilligers als gastheer of gastvrouw. Besparingsmogelijkheden op bibliotheekwerk met behoud van kwaliteit zijn daardoor beperkt.

In de zogeheten Rapportage onderzoek Bibliotheekwerk Rivierenland (pdf) heeft onderzoeksbureau Setelia Strategy Consultants met name geïnventariseerd welke mogelijkheden er zijn om kostenreductie te realiseren uitgaande van drie onderzoeksvragen:
1. Modulaire opbouw; onderzoek van mogelijkheden om het basispakket van Bibliotheek Rivierenland in verschillende modules op te bouwen, gebaseerd op de 5 maatschappelijke functies die in de bibliotheekwet staan omschreven en waar een bibliotheek aan hoort te voldoen
2. Onderzoek de mogelijkheid om op regionaal schaalniveau keuzes te maken over een goede spreiding van fysieke bibliotheekvoorzieningen en haal/brengpunten al dan niet in combinatie met andere maatschappelijke functies.
3. Status quo. Onderzoek welke mogelijkheden tot kostenbesparingen er binnen de Bibliotheek Rivierenland zijn op het moment dat de situatie blijft zoals deze nu is.

Met betrekking tot de eerste onderzoeksvraag stelt het rapport dat bij een kleiner basispakket (waarbij meer afgesplitste modules als aanvulling kunnen dienen), een maximale kostenreductie van 12 procent mogelijk is. De onderzoekers voegen daar echter aan toe: ‘Bij het, door gemeenten, niet afnemen van de ontstane modules vermindert de dienstverlening van de bibliotheek. De keuzes raken de specifieke doelgroep(en) hard. Ze beïnvloeden het rendement van deze dienstverlening voor de gemeenten in termen van zelfstandige participerende burgers. Het niet afnemen van sommige modules raakt het “niet voldoen aan de wet” en “toekomstbestendigheid van de bibliotheek”, het belangrijkste onderwerp bij certificering van openbare bibliotheken.’

De spreiding van de 19 bibliotheekvestigingen over de regio is volgens het onderzoek logisch en voor inwoners van Rivierenland vrijwel ideaal. De bibliotheekvestigingen zijn al bijna allemaal (met uitzondering van die in Tiel) ondergebracht in dorpshuizen, scholen, multifunctionele accommodaties en dergelijke. Opvallend is de constatering dat de servicepunten nauwelijks gebruikt worden. Het rapport spreekt van een pilot met haal- en brengpunten die op dit moment loopt, maar noemt continuering van deze dienstverlening (ook al wordt die in de pilotfase niet gefinancierd door de gemeenten) niet raadzaam. De pilot wordt met projectsubsidie voor 3 jaren uitgevoerd waarbij 2015 het eerste jaar was. Het rapport stelt over deze punten: ‘De haal- en brengpunten worden vrijwel niet gebruikt door leners. Wellicht nog wel enigszins als brengpunt, maar met uitzondering van Brakel (32 leners uit eigen kern) en Tiel-Passewaay (17 leners) is het gebruik door leners nihil.’

Op de onderzoeksvraag of kostenreductie mogelijk is bij een status quo, antwoorden de onderzoekers: ‘Echte besparingen zijn niet gevonden. Er kan worden gesteld dat de Bibliotheek Rivierenland met relatief beperkte middelen een stevige dienstverlening neer zet. Het is altijd mogelijk op verschillende posten minder geld uit te geven. Dat gaat in zijn algemeenheid altijd ten koste van de dienstverlening. De vraag blijft altijd wat hierbij acceptabel wordt gevonden.’ Mogelijkheden zien de onderzoekers eventueel nog in een verdere uitbreiding van de inzet van vrijwilligers en in mogelijke besparingen op het mediabudget door het volume van de inkoop te beperken. ‘Besparingen op inkoopprijs zijn gezien de goede contracten van Bibliotheek Rivierenland met toeleveranciers niet te verwachten,’ aldus de onderzoeker, die ervoor waarschuwt dat het te veel beperken van de aanschaf van media kan leiden tot een te kleine eigen collectie. Tenslotte wijst onderzoeker Theodoor de Lange er in het rapport nog op dat kan worden overwogen de bijdrage van scholen voor dBoS te verhogen. De door Bibliotheek Rivierenland gehanteerde €3,25 kan volgens hem ‘vriendelijk’ worden genoemd, maar hij vraagt zich ook af ‘welke prijselasticiteit dit product in Rivierenland heeft’.

In Neder-Betuwe staat het onderwerp ter besluitvorming geagendeerd tijdens de raadsvergadering van 9 maart. Voorafgaand is er op 2 maart een ‘beeldvormende avond’ gewijd aan de toekomst van het bibliotheekwerk waarvoor de inwoners zijn uitgenodigd om mee te praten. (Voor het onderzoeksrapport en een uitgebreid overzicht van alle stukken die betrekking hebben op de besluitvorming over de bibliotheekvoorziening, zie de website van de gemeente Neder-Betuwe.)
De gemeente Maasdriel verwacht voor de zomer een besluit te nemen over voortzetting van de samenwerking met Bibliotheek Rivierenland. Verantwoordelijk wethouder Anita Sørensen stelt tegenover het Brabants Dagblad dat de gemeenteraad snel een voorstel kan verwachten.
Wethouder Han Looijen van Zaltbommel, voorzitter van het portefeuillehoudersoverleg, hoopt dat het onderzoek Maasdriel en Neder-Betuwe overtuigt om het convenant met Bibliotheek Rivierenland te verlengen. ‘[H]et is zo dat hoe meer gemeenten niet meedoen, hoe duurder het wordt voor de overige. En het gaat niet om het belang van één gemeente, maar van heel Rivierenland. We hebben in de Regio afgesproken dat we laaggeletterdheid gaan bestrijden. Daar heb je iedereen bij nodig,’ aldus Looijen in de Gelderlander.


Print deze pagina

Reacties op dit artikel (0)

Er zijn nog geen reacties.

Schrijf een reactie

Naam
E-mailadres (?)
Reactie
 

Gerelateerde informatie