HomeNieuwsNieuwsoverzichtBericht
voetnoot
SCP: leestijd loopt verder terug
21-12-2016
Het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) concludeert in gisteren bekendgemaakt onderzoek dat de gemiddelde totale tijd die Nederlanders van 13 jaar en ouder aan media besteden tussen 2013 en 2015 niet veranderd is, die bleef 8 uur en 33 minuten per dag. Wel ziet het SCP grote verschillen in mediagebruik tussen verschillende groepen in de samenleving. De totale tijd die Nederlanders gemiddeld per dag besteden aan lezen liep tussen 2013 en 2015 verder terug, van 42 naar 37 minuten. 
Uit het onderzoek - door het SCP ‘card stack Media:Tijd in kaart’ genoemd - blijkt dat oudere mediagebruikers traditionele media en apparaten boven de nieuwe media en moderne apparaten verkiezen, terwijl jongeren en hoogopgeleiden het meest actief communiceren voorop lopen in online mediagebruik. ‘Ondanks een flinke toename in het bezit van smartphones en tablets, veranderde de gemiddelde totale tijd die Nederlanders van 13 jaar en ouder aan media besteden niet tussen 2013 en 2015. In de manier waarop Nederlanders kijken, luisteren, lezen en communiceren is in deze periode van twee jaar wel een verandering te zien,’ aldus het SCP in een persbericht.

Het SCP heeft in het kader van het onderzoek gekeken naar de verschillende vormen van mediagebruik: het gaat dan om de traditionele massamedia (televisie, radio, gedrukte media) in alle mogelijke verschijningsvormen: online en offline, op papier en digitaal, via vaste en mobiele media-apparaten, maar ook om gamen, computer- en internetgebruik, en het gebruik van communicatietechnologie.

Lezen
Voor wat het lezen betreft wordt in het onderzoek geconstateerd dat op de langere termijn bekeken de leestijd fors is gedaald. In 1975 lazen Nederlanders nog gemiddeld 6,1 uur per week, in 2011 was dat nog maar 2,5 uur (het gaat dan om het ‘lezen van papier’). De totale leestijd (van papier én scherm) van Nederlanders bedroeg in 2015 op een doorsneedag 37 minuten een daling van 5 minuten ten opzichte van 2013.  (Overigens zijn de cijfers van vóór 2013 niet geheel vergelijkbaar met de meest recente cijfers, aangezien er met ingang van 2013 een andere methode wordt gebruikt voor het meten van de leestijd). ‘Deze daling in leestijd [tussen 2013 en 2015, red] wordt veroorzaakt door de daling in aantal lezers in de bevolking (van 50% naar 46%). De leestijd van degenen die lezen, loopt niet (significant) terug. Anders gezegd: het is niet zo dat mensen steeds minder lezen, wel dat steeds minder mensen lezen,’ aldus het SCP, dat verder concludeert dat het dagelijks lezersbereik van boeken (15%) en tijdschriften (10%) tussen 2013 en 2015 constant bleef. Het bereik van dagbladen daalde licht van 34% naar 30%. In 2015 werd gemiddeld 11 minuten besteed aan het lezen van boeken en 16 minuten aan het lezen van dagbladen.
Lezen behoort voor veel mensen niet meer tot de dagelijkse routine, zo stellen de onderzoekers vast. Het leesbereik ligt dan ook hoger als het om niet-dagelijks lezen gaat. In het onderzoek is daarom aan respondenten gevraagd hoe vaak ze in de vrije tijd een boek lezen. 77% van de Nederlanders geeft aan boeken te lezen (45% af en toe en 32% geregeld) en 23% zegt nooit een boek te lezen. In 2013 was dit nog 84% (42% af en toe en 42% geregeld) versus 16%. Deze cijfers bevestigen het beeld dat al eerder naar voren kwam: de groep mensen die met regelmaat leest wordt kleiner, aldus het SCP.

Vooralsnog is het gebruik van digitale leesvormen nog beperkt. Van de 37 minuten die Nederlanders op een dag lezen, doen ze dat 6 minuten van een scherm. Tussen 2013 en 2015 veranderde de omvang van het digitale lezen nauwelijks. In 2015 is lezen van papier nog veruit favoriet. Ook al zijn apparaten en schermen gewoner en wijdverspreider, de voorkeur ligt bij lezen dus nog duidelijk bij papier. Op een doorsneedag leest 39% van de Nederlanders van papier en 11% van een scherm.
Meer vrouwen dan mannen lezen boeken van papier. Ook ouderen en hoogopgeleiden zijn oververtegenwoordigd bij het lezen van papieren boeken. De gemiddelde leestijd van lezers van e-books ligt bij mannen juist hoger dan bij vrouwen. Laagopgeleiden blijven qua deelname achter bij het lezen van e-books. Ook bij tieners lijken schermen nog niet echt aan te zetten tot het lezen van boeken. Slechts 1% van de 13-19-jarigen leest op een gemiddelde dag een boek via een apparaat, aldus het SCP-rapport.

Andere media
De onderzoekers constateren verder dat ook in 2015 televisie op het moment van uitzending (‘lineair’ kijken) de populairste kijkactiviteit blijft. Gemiddeld besteden Nederlanders hier op een dag 2 uur en 24 minuten aan. Er zijn wel grote verschillen: 90% van de 65-plussers kijkt lineair televisie, terwijl dit voor 13-19-jarigen slechts 49% is, een fikse daling ten opzichte van 2013, toen nog 67% van de tieners op een dag lineair televisie keek. Het aandeel tieners dat op een dag kijkt naar gestreamd, gedownload of gekocht videomateriaal verdubbelde in twee jaar tijd van 9% naar 18%. Tieners zijn, in de woorden van het SCP, ook ‘kampioen communiceren’. Zij besteden gemiddeld 2 uur en 12 minuten op een dag aan communiceren via media (WhatsApp e.d. en social media). 90% van de tieners en 91% van de 20-34-jarigen stuurt op een dag berichten (sms, chat, WhatsApp), tegenover 32% van de 65-plussers. Sociale media worden op een dag door slechts 26% van de 65-plussers gebruikt, terwijl een groot deel van de tieners (84%) en 20-34-jarigen (80%) hier op een dag mee bezig is. Bellen en e-mailen zijn inmiddels klassiekere communicatievormen en worden minder door tieners gedaan dan door de andere leeftijdsgroepen, zo stellen de onderzoekers

Voor het onderzoek Media:Tijd in kaart van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP), zijn dagboekgegevens van bijna 3000 Nederlanders geanalyseerd. Het onderzoek is een samenwerking tussen het SCP en een aantal onderzoeksorganisaties op het gebied van media: Nationaal Onderzoek Multimedia (NOM), Nationaal Luister Onderzoek (NLO), Stichting KijkOnderzoek (SKO), Het Buitenreclame Onderzoek (BRO). De ‘card stack’ vormt een onderdeel van de publicatiereeks Het culturele draagvlak. Deze reeks onderzoeken naar cultuurparticipatie en mediagebruik van Nederlanders komt tot stand met steun van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. 

Overigens presenteerde het SCP op 24 maart van dit jaar ook reeds uitkomsten van het tijdsbestedingsonderzoek Media:Tijd 2015. In februari 2015 werden de uitkomsten over het jaar 2013 bekendgemaakt.


Print deze pagina

Reacties op dit artikel (0)

Er zijn nog geen reacties.

Schrijf een reactie

Naam
E-mailadres (?)
Reactie
 

Gerelateerde informatie