HomeNieuwsNieuwsoverzichtBericht
voetnoot
Reacties boekenvak op uitspraak Europees Hof inzake leenrecht e-books
21-11-2016
Verschillende Nederlandse en internationale partijen uit het boekenvak hebben de afgelopen dagen gereageerd op de uitspraak van het Europees Hof van Justitie op 10 november inzake het van toepassing zijn van leenrecht voor e-books. Bezorgdheid overheerst, maar er zijn ook positieve reacties. 
Het Nederlands Uitgeversverbond (NUV) reageert in een verklaring op 10 november teleurgesteld op het arrest van het Europese Hof van Justitie (zie ook het persbericht - pdf) dat bepaalt dat e-books onder bepaalde omstandigheden net als fysieke boeken onder het leenrecht vallen, mits er sprake is van het zogeheten one user, one copy-model. Het NUV wijst er op dat het Hof in de uitspraak wel heeft bevestigd dat nationale lidstaten aanvullende voorwaarden aan de toepasselijkheid van de uitzondering mogen stellen. Het Uitgeversverbond vreest ‘aanzienlijke marktverstoring’ wanneer e-books onder het leenrecht gaan vallen en wijst daarbij onder andere op de situatie in Denemarken als voorbeeld waar volgens het NUV is gebleken dat de markt voor e-books 'geheel stagneerde' toen bibliotheken e-books onbeperkt mochten uitlenen. Het NUV stelt het arrest verder nader te zullen bestuderen.

Ook de Europese koepelorganisatie van uitgevers, de Federation of European Publishers (FEP), toont zich teleurgesteld over het arrest van het Europees Hof. De FEP noemt de uitspraak ‘a shock for the book publishing community’. Ook de FEP zegt te vrezen voor marktverstoring: ‘Very simply, it is difficult to compete in a market in which virtually the identical product is available for free.’ De FEB stelt dat de uitspraak met name voor de kleinere taalgebieden grote consequenties kan hebben: ‘E-books offered for free by libraries might have a particularly heavy impact on smaller language areas, such as Lithuania, Latvia, Slovenia, Romania and others where the national book markets are limited due to small population and multilingual societies, and where currently, the e-book market doesn't even constitute 1% of the book market.’ De FEP verwijst naar de uitspraak van het Hof dat het lenen van fysieke boeken en e-books vergelijkbaar is en stelt het daar om twee redenen niet mee eens te zijn: het lenen van een e-book ‘in fact means copying’, en ook geldt voor het lenen van een e-book dat de ‘experience of borrowing an e-book resembles the experience of buying an e-book to a much larger extent than is the case with printed books’. De FEP concludeert: ‘It is the role and responsibility of publishers to develop elending models in collaboration with libraries that ensure that the incentive for consumers to buy ebooks persists, in order for European publishers and retailers to remain in a position to invest in new innovative e-book platforms and third companies’ solutions for the distribution/making available of ebooks, to the benefit of authors and consumers. Booksellers are playing a key role in the promotion of cultural diversity. Certain conditions are needed to ensure that the lending experience is replicated as closely as possible. The book’s safe return needs to be assured, as does the important condition that only one copy acquired by the library may be “lent” out at any one time. Our initial assessment of the CJEU judgement is that these conditions are fundamental to this case. Additionally, technical measures are required to facilitate remote access and prevent any copying of the borrowed book, to safeguard and manage the digital rights of publishers and authors. FEP will be working with the European institutions to see how we can ensure that these important conditions are adhered to in order to ensure that the negative impact of this decision is not exacerbated, jeopardising the European publishers’ capacity to continue to contribute to publishing diverse and high-quality books.’

De Stichting Lira (Stichting Literaire Rechten Auteurs, de auteursrechtenorganisatie voor schrijvers en vertalers) reageert verheugd op de uitspraak ‘omdat tekstmakers nu voor de uitleningen van e-boeken ook een vergoeding zullen ontvangen. Wel zal nog verder gekeken moeten worden naar de gevolgen van deze uitspraak van het Europese Hof voor de Nederlandse situatie,’ aldus Lira, die er aan toevoegt naar verwachting binnenkort de uitkering van de leenrechtvergoedingen aan de schrijvers ter hand te kunnen gaan nemen.

Stichting Leenrecht geeft in een korte verklaring aan zich in deze kwestie neutraal op te stellen en het een goede zaak te vinden dat er nu duidelijkheid is over de uitleg van de Europese Richtlijn waar het leenrecht op gebaseerd is. ‘Nu is gebleken dat er ook in het digitale domein een wettelijke taak is weggelegd voor Stichting Leenrecht, zullen wij in overleg treden met alle betrokken partijen om te komen tot een praktische regeling waar iedereen zich in kan vinden: bibliotheken, lezers, auteurs en uitgevers,’ aldus Stichting Leenrecht. Arjen Polman van Stichting Leenrecht wijst er tegenover Boekblad (inlog) op dat de zaak nu eerst nog terug zal gaan naar de Haagse rechtbank, die - alhoewel de uitspraak van het Europese Hof niet zoveel ruimte meer biedt - op bepaalde punten het vonnis nog nader zal uitleggen. Polman noemt daarbij in het Boekblad-bericht als voorbeeld de vraag of de rechter het vonnis van toepassing acht voor alle genres of alleen voor literaire werken. Polman: ‘Dat is namelijk waar de VOB in eerste instantie om vroeg. Het is dus nog wel van belang de uitspraak van de rechter af te wachten.’ Polman noemt het one copy, one user-principe een speciaal punt van aandacht. ‘Het is in wezen een analoge oplossing voor een digitaal probleem. Ten opzichte van het huidige systeem van one copy, multiple users is het eigenlijk een stap terug. (...) Ik hoop dat er uiteindelijk een goede regeling komt. Het is in niemands belang als er een model ontstaat dat in de praktijk niet werkt,' aldus Polman, die er verder op wijst dat het vonnis ook op Europees niveau gevolgen kan hebben. ‘Het is een Europese uitspraak, dus dit geldt voor alle lidstaten. Er zijn wel grote verschillen in hoe het leenrecht is georganiseerd. Naar mijn mening is het Nederlandse literaire landschap het beste gediend met een tussenmodel, waarin rekening wordt gehouden met een ieders belangen,’ zo meent Polman.

De Koninklijke Boekverkopersbond (KBb) wijst op mogelijke consequenties van de uitspraak van het Hof. ‘In de eerste plaats zal de Auteurswet moeten worden uitgebreid met de mogelijkheid om e-books uit te lenen. Daarvoor is nodig dat er een model komt volgens welk bibliotheken gaan werken. Verder zijn er afspraken nodig met de stichting Leenrecht, en moet er worden doorgerekend of het allemaal betaalbaar is. Ook moet worden vastgesteld hoeveel exemplaren per titel kunnen worden ingekocht. En verder zal de bibliotheekwereld prijsafspraken met uitgevers moeten maken omdat e-books geen vaste boekenprijs kennen. Het gelijkschakelen van fysieke en e-books – zoals nu door het Hof gebeurt – betekent dat de koper in beide gevallen eigenaar is, wat weer kan leiden tot de mogelijkheid van doorverkoop. De boekverkoper mag vrezen voor een daling van de verkoop van e-books omdat de bibliotheek het goedkoper kan aanbieden en de altijd aanwezige kans op piraterij niet kleiner zal worden. Tenslotte kun je verwachten dat het gelijkschakelen van de beide vormen kan leiden tot het koppelen van de prijs van het e-boek aan de vaste boekenprijs,’ aldus de Boekverkopersbond.

Ook Raymond Snijders wijst er in een uitgebreide analyse op zijn weblog op dat er nog verschillende haken en ogen zitten aan het arrest van het Europese Hof. ‘De uitwerking voor de Nederlandse situatie gaat nu pas beginnen,’ aldus Snijders.

Voor meer informatie en reacties van (internationale) bibliotheek- en boekenorganisaties:

Bill Rosenblatt, 'Dutch Public Libraries and the “One Copy, One User” Rule'. Copyright and Technology, 20 november 2016
Vicky Breemen, 'A matter of interpretation: libraries land a "victory ' in CJEU’s judgment on e-lending'. Kluwer Copyright Blog, 21 november 2016

Eblida: Landmark ruling by the European Court of Justice says lending books includes lending e-books (16 november)
IFLA: Literacy and a Love of Reading Boosted by European Judges’ eBook Decision (10 november)
IFLA: eLending & eBook update - November 2016 (17 november)


Print deze pagina

Reacties op dit artikel (3)

Robert W.
22-11-2016 18:50
 Blijkbaar stelt het Europese Hof een ebook gelijk aan een papieren boek: bibliotheken mogen elk ebook kopen, maar het alleen uitlenen volgens het principe: one copy / one user.
Dat brengt mij op een hele andere gedachte, namelijk het BTW principe. Voor papieren boeken geldt het lage BTW tarief, want een cultureel product. Voor ebooks het hoge tarief, want een dienst.
Maar, als het ebook nu gelijk gesteld wordt aan het papieren boek voor b.v. bibliotheekdiensten, is dit dan ook niet zo voor andere vergelijkingen. Het ebook is nu ook een cultureel product geworden, dus geldt, uiteraard, het lage BTW tarief.
Hiermee worden niet alleen bibliotheekgebruikers blij, maar alle ebook lezers en kopers.
Dus: wanneer worden de ebooks een stuk goedkoper ?







 
Frank Huysmans
23-11-2016 13:54
@Robert: In de EU is daar het laatste woord nog niet over gezegd. In Frankrijk en Luxemburg hanteerde men tot voor kort het lage btw-tarief voor e-books, maar die landen moesten dat terugdraaien na een uitspraak van het Europese Hof, dat bepaalde dat het hoge tarief van toepassing was binnen de huidige regelgeving (een e-book wordt daarin beschouwd als een 'dienst' en een papieren boek als een 'product', vandaar de uiteenlopende tarieven).
Sindsdien wordt er in diverse lidstaten geijverd voor een gelijkschakeling van het tarief voor papieren en digitale boeken. Het Duitse Buchreport meldt vandaag dat de Duitse bondsregering zich in Europa gaat inzetten voor een herziening van het hoge tarief voor e-books in het kader van een brede btw-herziening.
https://www.buchreport.de/2016/11/23/bundesregierung-ist-fuer-ermaessigten-steuersatz-europaweit/
Robert W.
1-12-2016 16:45
 Toch bijna op mijn wenken bediend. Vandaag, donderdag 1 december 2016, heeft de Europese Commissie besloten dat de BTW op ebooks gelijk gesteld wordt aan die op papieren boeken. Dus omlaag mag naar het lage tarief van 6%. Alleen moeten het Europarlement en de lidstaten dit besluit nog goedkeuren.
Zie o.a.http://www.bright.nl




 

Schrijf een reactie

Naam
E-mailadres (?)
Reactie
 

Gerelateerde informatie