HomeNieuwsNieuwsoverzichtBericht
voetnoot
Nieuwe bezuinigingen voor Vlaamse bibliotheken
30-09-2014
De nieuwe Vlaamse minister voor Cultuur en Media, Sven Gatz, heeft nieuwe bezuinigingen aangekondigd voor de cultuursector. Voor de bibliotheeksector gaat het om een bezuiniging van vijf procent (bovenop de eerdere bezuinigingsopgaven van de vorige Vlaamse regering). Ook de landelijke organisaties LOCUS en Bibnet ontkomen niet aan bezuinigingen; respectievelijk 6 en 10 procent.
Minister Gatz (Open VLD) kondigde de bezuinigingsplannen aan in een gesprek met het Overleg Kunstenorganisaties (Oko), dat de professionele kunstensector vertegenwoordigt, en lichtte ze vorige week toe in het Vlaams parlement. Uit zijn toelichting blijkt dat er vijf procent wordt bespaard op de subsidies aan lokale besturen in het kader van het decreet lokaal cultuurbeleid. Bibliotheken, cultuur- en gemeenschapscentra worden hier door getroffen.

Van belangenbehartigers en steunpunten in de cultuursector, waaronder ook de landelijke Vlaamse bibliotheekorganisaties LOCUS en Bibnet, wordt een bezuinigingsinspanning van twintig procent verwacht, met een correctie voor steunpunten die al in de vorige regeerperiode een besparingsronde doormaakten. Voor LOCUS, dat ook tijdens de vorige regering al te maken kreeg met bezuinigingen,  betekent het een nieuwe bezuiniging van zes procent, voor Bibnet is dat tien procent. 'Over twee legislaturen genomen verliezen beide organisaties dus één vijfde van hun werkingsmiddelen. Prioriteiten dienen dus gelegd,' zo stellen beide organisaties.

LOCUS en Bibnet melden verder naar aanleiding van de aangekondigde bezuinigingen: 'De precieze modaliteiten worden in de loop van de volgende weken ingevuld en gecommuniceerd. Over de timing voor overheveling van de subsidies aan lokale besturen in het kader van het decreet lokaal cultuurbeleid naar het gemeentefonds is nog niets bekend. De cultuursector staat voor een moeilijke oefening. De uitdaging bestaat er in creatief met de realiteit om te gaan, problemen naar mogelijkheden te herdenken. Om-denken betekent zichzelf heruitvinden om met een tegenvallende realiteit toch verder te scoren. De raden van bestuur en teams van LOCUS en Bibnet zullen spoedig een aantal strategische keuzes onderzoeken met het oog op een verdere toekomst in een nieuwe context.'

Ook de Vlaamse Vereniging voor Bibliotheek, Archief & Documentatie (VVBAD) krijgt vanaf 2015 te maken met een korting op de jaarljkse subsidie, in haar geval twintig procent. De VVBAD meldt daarover: 'In absolute cijfers gaat het om een relatief klein bedrag: een flinke twintig duizend euro. Subsidies vormen immers maar een derde van onze inkomsten. Te weinig om het voortbestaan in gevaar te brengen, genoeg om flink pijn te doen. Een stevige kluif voor onze raad van bestuur.' Bruno Vermeeren, coördinator van de VVBAD, schrijft verder: 'We delen dit lot met de andere belangenbehartigers. Wil de regering de lastpakken het zwijgen opleggen, de waakhonden hun hok injagen? Het lijkt er wel op, te meer omdat onze afspraak op het kabinet van minister Gatz op 23 september verplaatst werd… om andere organisaties in te lichten over de besparingen die hen te wachten staan. Was de minister bang dat we zouden bijten?'

Vermeeren reageerde gisteren ook met een opiniërend stuk in De Standaard op de plannen van cultuurminister Gatz. Vermeeren wijst om te beginnen op enkele goede zaken in het regeerakkoord. Zo wordt er een taal- en leesbevorderingsbeleid in het vooruitzicht gesteld, blijven cultuureducatie en mediawijsheid nadrukkelijk op de agenda staan en blijven de plannen voor een e-boekplatform ondersteund worden. Vermeeren wijst er op dat het mede de bibliotheken zijn die kunnen bijdragen aan het realiseren van deze doelstellingen. Maar de bezuinigingen doen daar juist afbreuk aan. Vermeeren: 'Wellicht is er eerst wat oplapwerk nodig: de voorbije regeerperiode passeerde de Vlaamse kaasschaaf enkele keren. Maar niet alleen Vlaanderen bespaart, ook de steden en gemeenten halen de buikriem aan. Uit de besparingsmonitor van de beroepsvereniging VVBAD blijkt dat in 2013 meer dan de helft van de openbare bibliotheken al moest besparen. Dit jaar is dat opgelopen tot 72 procent. Telkens moest één op de drie meer dan tien procent besparen.Maar van oplapwerk is helaas geen sprake. Ook de bibliotheken gaan onder het mes en moeten nog eens bijkomend 5 procent inleveren. Wat blijft er straks nog over?'

Vermeeren wijst er verder op dat de bibliotheeksector niet alleen te maken krijgt met de door minister Gatz aangekondigde bezuinigingen, maar ook dat minister Homans (o.a. van Binnenlands bestuur) een herinrichting van bevoegdheden heeft aangekondigd waardoor provincies geen rol meer zullen spelen op domeinen als cultuur en onderwijs.
Vermeeren: 'De voorbije tien jaar investeerden de provincies en Vlaanderen zwaar in provinciale bibliotheeksystemen. Tien jaar geleden was elke lokale bibliotheek zelf verantwoordelijk voor de aankoop en het onderhoud van bibliotheeksoftware. Na tien jaar hard en moeizaam werken, hebben de provincies deze taak op zich genomen, zodat de bibliothecaris de handen vrij kreeg voor andere taken. Na tien jaar investeren in schaalvergroting, komt nu de ommekeer naar schaalverkleining. Het wordt weer ieder voor zich. Hoe valt dat te rijmen met alle retoriek over een slankere overheid? Fijn is ook dat de lokale besturen nu verantwoordelijk worden voor de ondersteuning van de lokale bibliotheek. Vlaanderen telt vele kleine gemeenten. Bibliotheken zijn dus ook vaak klein en kunnen ondersteuning gebruiken, een opdracht voor het streekgericht bibliotheekbeleid (SBB) van de provincies. Het SBB voorziet opleidingen, stimuleert samenwerking en realiseert eigen projecten. Deze taken mogen de bibliotheken nu zelf op zich nemen. Het doet onvermijdelijk denken aan baron von Münchhausen, die zichzelf – en zijn paard – aan de haren optrekt uit het moeras.'

Overigens ondertekende de VVBAD, samen met organisaties als de Vereniging van Vlaamse Cultuur- en Gemeenschapscentra (VVC), het Cultureel-erfgoedoverleg en het Overleg Kunstenorganisaties oKo), op 22 september nog de 'Alternatieve Septemberverklaring'  om uiting te geven aan haar bezorgdheid over het geplande beleid van de Vlaamse en de federale regering en om er op te wijzen dat de openbare bibliotheek een basisvoorziening voor elke burger moet blijven.

Zie over de door minister Gatz aangekondigde bezuinigingen op de cultuursector verder ook:
'Vlaamse regering bespaart komende twee jaar fors op cultuur'
'Vlaamse regering bespaart fors op cultuur'
'Vlaamse regering zet mes in cultuursector'
'Sven Gatz: "Cultuursector, trap niet in de calimeroval"'
'There will be blood: kunstensector staat voor zwaarste besparing ooit'
‘Dit is contractbreuk tegenover de cultuursector’
'"Beetje survival of the fittest voor de cultuursector"'

Reactie LOCUS en Bibnet op de bezuinigingsplannen: 'Besparingen dwingen tot om-denken'

Zie over de Besparingsmonitor 2013 van de VVBAD: 'Bibliotheken en archieven besparen fors op collecties, personeel en werking'

In Bibliotheekblad nr 11 (november) zal uitgebreider aandacht besteed worden aan de bezuinigingen en meer in het bijzonder aan de resultaten van de Besparingsmonitor 2014 van de VVBAD.


Print deze pagina

Reacties op dit artikel (0)

Er zijn nog geen reacties.

Schrijf een reactie

Naam
E-mailadres (?)
Reactie
 

Gerelateerde informatie