HomeNieuwsNieuwsoverzichtBericht
voetnoot
CBS-cijfers: daling uitleningen en leden zet door
10-12-2013
Uit onlangs bekendgemaakte cijfers van het CBS blijkt dat ook in 2012 de daling van het aantal bibliotheekleden en uitleningen doorzet. Het aantal jeugdleden geeft een stijging te zien. 
Uit de CBS-cijfers wordt duidelijk dat het totale aantal uitleningen met 8 miljoen is teruggelopen, van ruim 100 miljoen in 2011 naar 92 miljoen in 2012. In 1999 hadden bibliotheken nog 158 miljoen uitleningen. (Een daling van ruim 40% in 13 jaar.) 
Het aantal uitleningen volwassen fictie daalde van 37 miljoen in 2011 naar 34 miljoen in 2012; volwassen non-fictie van 11 miljoen naar 10 miljoen; jeugd fictie van 37 naar 34 miljoen en jeugd non-fictie van 7 miljoen naar 6 miljoen.

Het totale aantal leden geeft een lichte teruggang te zien, van ruim 4 miljoen in 2011 naar 3.970.000 in 2012, waarbij de daling van volwassen leden (van 1.820.000 naar 1.740.000) goeddeels gecompenseerd wordt door een stijging van het aantal jeugdleden (2.189.000 naar 2.230.000). (Tot 2001 hadden de Nederlandse bibliotheken gezamelijk nog ruim 4,3 miljoen leden).

Verder blijkt uit de CBS-cijfers dat het aantal personeelsleden van 2011 op 2012 met bijna 500 is teruggelopen van 8340 naar 7870.
 
Het totaal aan baten is met bijna 6 miljoen gedaald van 576 miljoen euro in 2011 naar ruim 570 miljoen euro in 2012. De subsidies van gemeenten zijn daarbij teruggelopen met ruim 4 miljoen en de provinciale subsidies met bijna 2 miljoen.
De totale lasten zijn met bijna 10 miljoen euro gedaald, van bijna 565 miljoen naar 555 miljoen. Dit is vooral toe te schrijven aan een daling van de kosten voor 'personeel niet in loondienst' (met 3 miljoen), en van de mediakosten met ruim 7 miljoen euro (van 76 miljoen naar 68,5 miljoen). De huisvestingskosten stegen echter met 5 miljoen (van 126 miljoen naar 131 miljoen).  Mark Deckers wijst er op zijn blog op dat het aandeel huisvestingslasten sinds 1999 (toen de bibliotheken gezamenlijk nog 67 miljoen aan huisvesting betaalden) bijna verdubbeld is. Deckers constateert verder dat het aantal volwassen leden sinds 1999 met 23 procent gedaald is en dat het aantal uitleningen non-fictie sinds 1999 met maar liefst 60 procent is teruggelopen.

De Vereniging Openbare Bibliotheken (VOB) reageert op de CBS-cijfers door met name te wijzen op de stijging van het aantal jeugdleden en van het aantal uitleningen van dvd's. Verder stelt de VOB dat goed cijfermateriaal over de digitale bibliotheek ontbreekt, waardoor het moeilijk is 'om te laten zien dat er een omslag plaatsvindt, waarbij de veranderende functie van de bibliotheek zichtbaar wordt en het gebruik van digitale producten aan terrein wint'.  De VOB merkt op: 'De bibliotheek is een steeds belangrijkere samenwerkingspartner voor het onderwijs, waarbij media-educatie en leesbevordering belangrijke speerpunten zijn. Steeds meer studerenden en zzp'ers weten de bibliotheek te vinden als bron van digitale en fysieke informatie, als neutrale fysieke ontmoetingsplaats en een plek van debat.'

Overigens is gisteren tijdens het congres De Staat van Cultuur, de zogeheten Cultuurindex gelanceerd, die door de initiatiefnemers, de Boekmanstichting en het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP), wordt omschreven als 'een nationale barometer voor de kunsten'.
De Cultuurindex beoogt aan de hand van cijfermateriaal opheldering te bieden aangaande vragen als: Hoeveel subsidie, hoeveel particuliere steun en hoeveel omzet uit eigen inkomsten gaat er rond in de culturele sector? Hoeveel mensen bezoeken een voorstelling, een museum of een muziekuitvoering? En hoeveel mensen doen aan amateurkunst in hun vrije tijd? 
 
Met de Cultuurindex komt informatie beschikbaar ten behoeve van weloverwogen en gefundeerde discussies, beleidskeuzen en langetermijnstrategieën op het gebied van kunst en cultuur, aldus de initiatiefnemers. Met de index zijn bestaande cijferbestanden, statistische bronnen en monitoren aan elkaar gekoppeld om zo inzicht te bieden in consumentengedrag, arbeid en organisatie in de cultuur en de geldstromen en het maatschappelijke draagvlak. Het materiaal is gegroepeerd rond vier pijlers: capaciteit, participatie, geldstromen en concurrentie.

In de Cultuurindex Nederland 2013 (pdf) (met gegevens over de culturele sector uit de periode 2005-2011) zijn ook de openbare bibliotheken opgenomen. Zo blijkt dat het aantal bibliotheekorganisaties in de jaren 2005-2011 ruim is gehalveerd van 341 naar 163. De totale collectie is in dezelfde periode teruggelopen van ruim 35 miljoen items naar ruim 30 miljoen items. (In dezelfde periode verdubbelde overigens het aantal door uitgevers uitgebrachte nieuwe boektitels van 36.000 naar 72.000, zo blijkt uit de Cultuurindex.)
Volgens de Cultuurindex (pdf) is 'Gebruik producten openbare bibliotheken (uitleningen boeken+gebruik digitale content)' teruggelopen van bijna 134 miljoen in 2005 naar ruim 129 miljoen in 2011. Het  is echter niet helemaal duidelijk waar deze cijfers op gebaseerd zijn.

Zie ook hier (pdf) en de achterliggende cijfers (pdf)

Zie ook het persbericht over het themanummer van het tijdschrift van de Boekmanstichting n.a.v de lancering van de Cultuurindex. In dit themanummer is ook een bijdrage opgenomen van Ap de Vries en Francien van Bohemen van de VOB, getiteld 'Openbare bibliotheken: van boekenuitleen naar leesbevordering en media-educatie'.

Zie verder ook de blogpost van Frank Huysmans over de Cultuurindex Nederland.


Print deze pagina

Reacties op dit artikel (0)

Er zijn nog geen reacties.

Schrijf een reactie

Naam
E-mailadres (?)
Reactie
 

Gerelateerde informatie